прил. I. (дословный) тылыттан тылыгар, биирдии тылын тутуһар; буквальный перевод тылыттан тылыгар (тылбаастаммыт) тылбаас; 2. (точный, прямой) дьиҥнээх, тустаах, чопчу; в буквальном смысле слова тыл дьиҥнээх өйдөбүлүгэр.

аат. Айымньыны, кэпсэтиини атын омук тылынан биэрии. ☉ Перевод
[Евгений Онегин] арамаан бастакы баһын тылбааһа аан бастаан 1948 сыллаахха «Хотугу сулус» альманахха бэчээттэммитэ. Софр. Данилов
Кыһыллар истэригэр биир сахалыы билэр саха нууччата баар буолан тылбааһынан кэпсэппит. Эрилик Эристиин
Норуоттар култуурунай сибээстэһиилэригэр тылбаас оруола олус улахан. «ХС»
◊ Көҥүл тылбаас — айымньы ис хоһоонун бары ымпыгар-чымпыгар кыһаммакка, этиитин тутулун үтүгүннэрэ сатаабакка оҥоһуллар тылбаас. ☉ Свободный, вольный перевод. В. Державин тылбааһа — көҥүл тылбаас. Поэтическай тылбаас — уус-уран тылбаас (үксүгэр хоһоонунан бэриллэр). ☉ Художественный, творческий перевод (преим. стихотворный). Олоҥхо поэтическай тылбааһа
□ Поэтическай тылбаас ускуустубата сүрдээх мындыр уонна чэпчэкитэ суох үлэ. В. Чиряев. Сирэй тылбаас — тылын тылыгар түһэрэр, этии тутулун үкчү үтүгүннэрэн оҥоһуллар тылбаас. ☉ Перевод, сделанный слово в слово, дословный, буквальный, подстрочный перевод. Сирэй тылбаас үксүн научнай үлэҕэ туһаныллар. Тылбаас тылдьыта — биир омук тылын атын омук тылынан биэрэр тылдьыт. ☉ Переводной словарь. Сахалыыттан нууччалыы тылбаас тылдьыта
□ Тылбаас тылдьыттара омук тылын үөрэтэргэ, омуктуу суруллубут үлэлэри, айымньылары ааҕарга, тылбаастыырга …… улахан наадалаахтар. АПС СТЛ
ср. тюрк. тилмач, тилмаш ‘переводчик’

нареч. 1. (дословно) тылыттан тылыгар, (хас) биирдии тылын тутуһаҥ; перевести буквально тылыттан тылыгар тылбаастаа; 2. разг. (совершенно) дьиҥ чахчы; у меня нет буквально ни минуты свободной мин дьиҥ чахчы мүнүүтэҕэ да иллэҥим суох.