нареч. дружески, по-дружески; приятельски, по-приятельски (об отношениях между женщинами); дьүөгэлии кыргыттар девушки-подружки.

относиться к кому-л. по-приятельски, по-дружески, по-товарищески.

туохт. Кимиэхэ эмэ доҕордуу, табаарыстыы сыһыаннас. ☉ Относиться к кому-л. по-приятельски, по-дружески, по-товарищески
Егор Киловичтыын иккиэн биирбит — аймаҕырҕаан, биирбит — атаһырҕаан Айдары мастарыскыай кылаабынай архитекторынан анаабыппыт. Н. Лугинов

1) быть дружески настроенным, расположенным к кому-л.; 2) быть в хорошем расположении духа, быть в хорошем настроении; 3) ласкать, причитая; эбэтэ сиэнэ кыыһы кууһар , иэйэр бабушка обнимает внучку и ласкает, причитая; 4) жаловаться, стонать, стенать; ыарыһах айаккалыыр , иэйэр больной стонет (громко, жалобно).

туохт.
1. Үөрэнэн хаалан аахайбат, кыһаммат буол (маҥнай туох эмэ мэһэйдиири, аралдьытары этэргэ). ☉ Не обращать внимания на что-л., привыкать к чему-л. (напр., к постороннему шуму, к чему-л. отвлекающему)
Бастаан утаа тыаска-ууска аанньа утуйбат этим, кэлин эркээрэн кыһаммат буоллум. СГФ СКТ
2. Доҕордуу, эйэҕэс сыһыаннаах буол. ☉ Относиться к кому-л. тепло, по-дружески
Кини табаарыһыгар киһилии тапталынан эркээрэрэ, өстөөхтөргө өргөстөнөрө — тимирдээҕэр кытаанах. В. Маяковскай (тылб.)
3. фольк. Туохтан эмэ үөр-көтөҕүлүн. ☉ Прийти в приподнято радостное настроение
Итии салгын минньигэс баалыттан эҕирийэ ыймахтаан эркээрэ түспүтүм. П. Ядрихинскай
Эйэҕэс хаана эркээрэн туран, Имигэс тылынан Элэҥ-сэлэҥ кэпсэтэлии турбута — Оннук эбитэ үһү. Д. Говоров

сыһ. Доҕор курдук, доҕордуу. ☉ По-приятельски, по-дружески
Гоша Володялыын билиҥҥэ диэри ыкса атастыы, куруутун бииргэ куодарыһаллар дии. Н. Лугинов
Мин үгүс суоллары тобулан, Үгүстүк айаҥҥа сырыттым, Үрүҥ да, хара да субалаах Дьоннордуун көрүстүм атастыы. С. Данилов
◊ Атастыы буол — доҕордуу, табаарыстыы буол. ☉ Быть с кем-л. в дружеских, товарищеских отношениях
Сарсыҥҥыттан ыла кини биһикки атастыы буолбуппут. Амма Аччыгыйа
Онуоха эбии бэҕэһээ киэһээҥҥи аймалҕан кэнниттэн кини Быыкаа кыыстыын атастыы буолан хаалла. Н. Заболоцкай
Максим, мин санаабар, биһиги атастыы буолуохпутун сөп. Н. Лугинов. Атастыы дьон — доҕордуулар, атастыылар. ☉ Друзья, приятели
Дьэ итиннэ кинилэр, төһө эмэ бииргэ айаннаабыт атастыы дьон, арааһа, тыл тылларыгар киирсибэтилэр быһыылаах этэ. Н. Заболоцкай
Миэхэ кэрэ атастыы Дьон мөҕөрө, таптыыра, Арыт кыынньаан харыстыыр Эмээхсин дьиэбэр баара. С. Данилов

1. сыһ. Доҕор курдук, доҕор быһыытынан. ☉ Дружески, подружески
   Эн эриэккэс номохторунан баай тайҕаҥ Мин санныбын доҕордуу таптайар. И. Гоголев
   Өр дьылга Эйигин кытта иллээх, доҕордуу сырыттым. Баал Хабырыыс
   Харыйа кытылым доҕордуу долгуйда, суугунуу тоһуйда. А. Абаҕыыныскай
2. даҕ. суолт. Бэйэ-бэйэлэрин өйдөһөр, истиҥ сыһыаннаах, эйэлээх. ☉ Дружный
   Үрдүк таастаах хайаны уҥуордаан Бардыбыт доҕордуу туристар. Эллэй
   Антон Мойоттуун аан маҥнай көрсүһүөхтэриттэн доҕордуу буолбуттара. Т. Сметанин
   Доҕордуу дьоҥҥо Ыарахан чэпчиир, Ыраах да чугаһыыр. П. Тулааһынап
3. аат суолт. Бэйэ-бэйэлэрин кытта истиҥ сыһыаннаах, өйөһөр-убаһар дьон (э. ахс. тут-лар). ☉ Друзья (обычно употр. во мн
   ч.). Балаҕантан тахсан Эһэр доҕордуулар тусталларын саҥата суох көрөн турда. Л. Попов
   Доҕордуулар үөрэ-көтө илии тутустулар. И. Данилов
   Доҕордуулар аһаан-сиэн, кумааҕыларын кыбынан, хосторуттан аа-дьуо тахсан бардылар. Н. Заболоцкай

туохт.
1. Ис искиттэн (этиҥхааныҥ өрүкүйүөр, долгуйуоххар диэри) манньыйан, көнньүөрэн кэл. ☉ Испытывать внутренний прилив радостного волнения, вдохновения, быть в отличном настроении
Саймаархай салгыннаах сандал саас маҥнайгы үтүөкэн, күндээрэр күөх халлааннаах күннэрин ким истиҥник эҕэрдэлии, ис сүрэҕиттэн иэйэ көрсүбэтий! С. Никифоров
Ол кырдьаҕас сылбырхай чэйи иһэн сырылата-сырылата бэркэ иэйэн аргыый сэһэргии олорбута. П. Филиппов
Күн киирэрин Джамиля ис иһиттэн иэйэн иһийэн туран көрбүтэ. Ч. Айтматов (тылб.)
2. Кимиэхэ эмэ доҕордуу, истиҥник, чугастык сыһыаннас. ☉ Быть дружески настроенным, расположенным к кому-л.
Буолар-буолбат баайсыынан, Муҥнаамаҥ даа киһини! Эрэннэххэ, иэйдэххэ Эр бэрдэ буолан тахсаарай! Л. Попов
Илииһинэй тылы эппэт, Идэҥ-халаҥ буолан, иэйбэт, Мэлдьи иҥин хаана сойбут, Мэлдьи дьэбин уоһуйбут. Күннүк Уурастыырап
3. Улаханнык саҥа таһааран айманан, ытаан сулан, онолуй. ☉ Громко, жалобно стенать, причитать
«Һуу! Өллүм да өллүм... абырааҥ... Ийэккээм, оҕотоо, өллүм... Аҕаккам оҕотоо, өллүм... Абытайбын да айыккабын... һуу!..» - диэн иэйбитинэн барда. П. Ойуунускай
[Оҕом Киэсэ] итинтэн аҕыйах хонон баран аҕата тиийэн кэлбитигэр, кини Дьаҕаарап кинээс оҕото буоларын уонна аҕатын кытта барсарын туһунан эппитигэр иэйиикээн иэйиитин иэйбитэ. Эрилик Эристиин
Эн иннигэр, ыар курус чааскар ытыы-соҥуу мин иэйбитим. А. Пушкин (тылб.)
4. поэт. Киһи дууһатын таарыйардык араастаан уларыйан дьиэрэй, дуорай, тыаһаа. ☉ Издавать волнующее звучание, звуки, берущие за душу, доходящие до самого сердца
Ойуур кэтэх томторугар Оҕо-уруу үҥкүүлүүрэ, Бастыҥ күүлэ кырыытыгар Байаан оонньоон иэйэрэ. С. Васильев
Абылаҥнаах төрөөбүт буорум, Эн миигин кэрэҕэ угуйаҕын, Нарыннык иэйэр хомуһум Дьикти ырыатыгар уһуйаҕын! Чэчир-76
Алыптардаах дорҕооттор Имэҥнээхтик иэйдилэр: Хаары хаһар тугуттар Илэ көстөн кэллилэр. Н. Калитин (тылб.)
ср. тюрк. сэв 'любить'

аат.
1. Кимиэхэ эрэ чугас, кими эмэ кытта ыкса билсэр, өйдөһөр киһи. ☉ Человек, дружески расположенный к кому-л., приятель, товарищ
Ааҕан баран, үрүҥэр таһаараары, кумааҕы ылан эрдэҕинэ, табаарыһа Петя уол киирэн кэллэ. Суорун Омоллоон
Табаарыспын көрдүүбүн, кини манна киирбэтэх эбит. Н. Якутскай
Кини бүгүн куораттааҕы табаарыһыттан Фоминтан сурук ылбыта. М. Доҕордуурап
△ Кими эмэ кытта биир санаалаах; биир идиэйэ иһин охсуһааччы. ☉ Единомышленник
[Пистолет:] Биһиэннэрэ сэриилээн киириилэригэр табаарыстаргын кытта түрмэни илиигэр ылыахтааххын. С. Ефремов
Мин санаам буолан табаарыстарбыттан арахсыам суох ээ. Күндэ
2. Кимиэхэ эмэ, үксүгэр билбэт киһиэхэ эйэ дэмнээхтик туһаайан этэр тыл. ☉ Вежливое обращение к незнакомому человеку (обычно — когда имя собеседника неизвестно): товарищ
[Варя:] Табаарыс, хантан сылдьаҕын? А. Софронов
Табаарыс, эн аатыҥ ким эбитэ буолла? С. Ефремов
3. Дьон бэйэ-бэйэлэригэр официальнайдык туһаайан этэр тыллара (үксүгэр, солотун, үлэтин, дуоһунаһын, араспаанньатын кытта этиллэр туһулуу). ☉ Официальное обращение (обычно в сочетании с фамилией, должностью, званием), товарищ
Табаарыс хамандыырдар, олоруҥ! Н. Якутскай
Табаарыс Саввин, эн сорудаххын толордум! С. Ефремов
4. эргэр. Кими эмэ кытта тэҥнээх киһи. ☉ Человек, равный кому-л. по статусу, ровня
Мин киниэхэ табаарыһа суох киһибин. ПЭК СЯЯ