разг. яма; выбоина, ухаб; ас уурар дьаама яма для хранения продуктов; суол дьаамалара ухабы на дороге; ср. оҥкучах # салгын дьаамата воздушная яма.

разрозненный, беспорядочный; ааттаспыт киһи аам-дьаамы кытыарар погов. человек уговорами объединяет даже разрозненное.

уст. 1) ям, станция, станок; улахан суол дьаама станция на большой дороге; 2) содержание яма, станции, станка; дьаамы тут= содержать ям, станцию; 3) гоньба (доставка почты и пассажиров); дьаамы сүүрт = гонять (доставлять почту и пассажиров) # дьаам сүүрдэн таҕыс = ирон. страдать поносом.

иэмин-дьаамын биэрбэт он не выражает своего определённого отношения, мнения; иэмэ-дьаама биллибэт (или суох ) с неопределёнными, нечёткими очертаниями, неопределённой формы; бесформенный.

п. pit, ditch, hole [<Russ. яма]

n . power, strength; postal relay station

аат. Хаһыллыбыт омуһах, иин эбэтэр оҥхой. ☉ Вырытое или образовавшееся в земле углубление, яма
Дьаамаҕа баппат Дьаргыл уҥуох Дьаарыстанна. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кыараҕас хоруопка угаммыт, кинини биһиги сүкпүппүт, Үс арсыын усталаах дьаамаҕа Доҕорбут уҥуоҕун көмпүппүт. Эллэй. Аһыҥа ылбыт сирин күрүөлүү дьаама хаһыталаатылар. А. Федоров

көр аам-даам
Ахсынньы аам-дьаам тымныыта, Аргыйан-чыскыйан түһэҥҥин, Аата тоҕо сүрдээххиний? С. Васильев
Тиит чоҕунуу итиинэн сирэлийэн Аҕыс ыйдаах аам-дьаам кыһыны сыһытабыт, Күн улууһун, айыы аймаҕын үксэтэн, Үйэлэр ыар мискиирдэрин уйабыт. Н. Босиков
Бүтүннүү — тоҥ хаар! Бүтүннүү — күр муус! Кырдьык, бадаҕа, Аам-дьаам кыһата манна эбит. Суорун Омоллоон

1. аат.
2. истор. Былыр дьону, буостаны таһарга аттары уларытан ааһарга аналлаах ыстаансыйа, ыал олорор сирэ. ☉ Станция на почтовом тракте, на которой сменялись лошади, проводники, подводы, ям
   Дьаамтан дьаамҥа түһэн, ол дьон Наҕылга түүн тиийэн кэллилэр. Амма Аччыгыйа
   Кырдал [сир аата] дьаамын олохтоохторо дьону, таһаҕаһы тиэйэн үп булунарбыт. Н. Якутскай
   Урут Дьокуускайтан Өлөөҥҥө диэри буоста дьаамынан (атынан уонна табанан) биир ыйы быһа айаннаан тиийиллэрэ. «ХС»
3. Ханнык эмэ кэм кэрдииһэ, сүһүөҕэ. ☉ Определенный этап времени
   Хараҥа дьаамнары ааһан, олохпут сырдыкка кээлтин. Эллэй
   Кини дьоллоох олох маҥнайгы дьаамыгар хайыы аҕай кэллэ. П. Ойуунускай
   Ким өйдүөй - эдэр саас эйиигин хаһыс сааскар, ханнык дьаамҥа дуу, ханнык тахсыыга эбэтэр түһүүгэ дуу илдьэ аҕалсан баран, аргыһахтаан кэбиһээт, ханна эрэ көппүтүн. Н. Заболоцкай
4. даҕ. суолт. Дьаамҥа сыһыаннаах. ☉ Ямской
   Онто да суох бэҕэһээ дьаам дьиэҕэ ким да суоҕар кэлэн дьону барытын биир угунньаҕа угуталаабыт үһү. А. Софронов
   Уохтаах аттары миинэн баран дьаам суолун устун тилигирэтэ көтүтэн иһэллэр. Күндэ
   Дьаам ата чуораанынан Чугдаарыйан тиийэн кэлбит. С. Васильев
   ♦ Дьаамна сүүрт элэк. - иһиҥ ыалдьан элбэхтик тахсан киир. ☉ Маяться желудком, страдать от расстройства желудка
   Дьоллооҕуҥ кыранан толунан, барбах бу түүнү быһа дьаам эрэ сүүрдэн таҕыста. Суорун Омоллоон
   Бурдук буоллаҕына кини иһигэр киирэн үллүбүтэ чуолкай. Онон кини [эһэ] мохоорботох буоллаҕына, кырата, дьаам сүүртэ буолуохтаах. Р. Кулаковскай
   Олус сыаҥ-арыыҥ ньалҕарыйан эрэр. Хата, бэйэҥ урут дьаам сүүрдэр дьаллыкка ыллараайаҕын. И. Никифоров
   ◊ Дьаамна сүүрт - кэлэр-барар дьону, буостаны дьаамтан дьаамҥа атынан тас. ☉ Заниматься извозом на ямских лошадях, быть ямщиком
   Ити икки ыйга биир атынан дьаам сүүрдүспүппүн умнан кэбиһэн суруттарбатахпын. П. Ойуунускай
   Нэһилиэк сууттара Ньукулай оҕонньорго дьаам сүүрдэригэр биэстии буут оту хомуйтаран бэрдэрэллэр. Күндэ
   [Хоруо Баһылай] биирдэ - быданнааҕыта улууска дьаам сүүрдэ олорон, биир бириэмэҕэ бюролары көтөхпүтэ, олор илин үрэх баһыгар тахсан, Субуугу дьэгдьийэ сылдьыбыттара. Н. Түгүнүүрэп
   Дьаам сүүрдээччи - дьаамсык диэн курдук. Мэхээлискэ дьаам сүүрдээччи буолан олорор эбит. Эрилик Эристиин
   Чоочо баайтан күрээн, бу дойдуга кэлэн, биир баайга дьаам сүүрдээччинэн киирбитим. В. Протодьяконов
   Дьиэлээх Уйбаанча диэн инньэ илин ааһар дьаам сүүрдээччилэр илииатах киһилэрэ. П. Филиппов
   русск. ям

иэмин-дьаамын биэрбэт (биллэрбэт) - сөбүлэһэринсөбүлэспэтин биллэрбэт; чопчу, өйдөнөр курдук быһаарбат, эппэт. ☉ Не выражает своего отношения, мнения (соотв. ни да ни нет); остается неприступным, недоступным для кого-чего-л.
Микиитэни мөссүйүөҥҥэ олохтуур туһунан учууталы кытта биэлсэр кэпсэтиэх буолла. Дьөгүөрдээн иэмин-дьаамын оччо биэрбэккэ, дьонун кытта сүбэлэһиэх буолан хаалла. Амма Аччыгыйа
Дьикти кыыскын. Туохтан куота түһэҕин. Иэмҥин-дьаамҥын тоҕо биллэрбэккин? Р. Баҕатаайыскай
Бастакы сырыыга Кирилл Семенович иэмин-дьаамын биэрбэтэҕэ. Көннөрү «көрүөхпүт» диэн кэбистэ. «ХС»; иэмэ-дьаама биллибэт (суох) - быһаарыыта суох, туга-ханныга, дьүүлэ-дьаабыта биллибэт, мунаах. ☉ Неопределенный, неконкретный, нечеткий; беспорядочный
- Тугу кэпсэтэллэрий? - Тыаһыт эмиэ ыйытар. - Иэмэ-дьаама суох сэһэннээх дьон... Л. Попов
Хос иһиттэн иэмэ-дьаама биллибэт саҥа иһиллэр. Н. Якутскай
Кини бас-баттах, иэмэ-дьаама суох тыллаһарын бүгүн эрэ истибиппит баарай. Софр. Данилов. Мин хойутаан утуйдум уонна түүнү быһа иэмэ-дьаама биллибэт түүллэри түһээн таҕыстым. ПН ДН