Якутские буквы:

Якутский → Якутский

дьалкылдьыччы

сыһ.
1. Олус толорутук, таһымныыр гына (иһиккэ кутуллар убаҕас туһунан). ☉ Чересчур полно (о жидкости в сосуде), наполнив сверх меры (сосуд)
Чороон айахха Бадьара дьоруо сылгы Батыччахтыыр арыылаах Саамы кымыһы Дьалкылдьыччы куттулар. П. Ядрихинскай
2. Биир сиргэ чопчу тохтообокко, тула өттүгүн сүүрэлэҥнэтэн (көр). ☉ Не задерживая взгляд на чем-л., бегло, бросая взгляды по сторонам (смотреть)
Орто дойдуну дьалкылдьыччы көрөн олорон, Былыр былыргыттан өлбүттэри, тыыннаахтары Ол күнтэн бу күҥҥэ дылы Дьаралыктаан тарҕата олорор үһү. Саха нар. ыр. Аҕыйах саҥалаах Сэмэн Тугуутап сүһүөхтээх улахан муруннаах уһун сирэйин ньолоччу туттан, сырдык харахтарынан дьалкылдьыччы көрөн, Борокуопай Тиитэби кытта тыаҕа тахсыста. Амма Аччыгыйа
Данилов киҥэ-наара холлубут быһыылаах …… хара харахтарын килбэҥнэтэн дьалкылдьыччы көрбөхтүүр. Л. Толстой (тылб.)
3. Икки өттүгүнэн иэҕэҥнээн, халылдьыйан хамнана (хаамп). ☉ Покачиваясь из стороны в сторону, шатаясь (идти, ходить)
Хайдах эрэ кэхтэрбэхтээн, быһыттаҕастык саҥарталыыр, дьалкылдьыччы хамнаталаан ылыталыыр. Амма Аччыгыйа
Сыыһа-буора өрүкүйбүт уулуссанан дьалкылдьыччы хаамта. Е. Неймохов
Киэҥ-киэҥник атыллаталаан, дьалкылдьыччы хамнанан, булгуччу кыыһырбыттык туттан таҕыста. «ХС»

Еще переводы:

такыс гын

такыс гын (Якутский → Якутский)

такый диэнтэн көстө түһүү. [Өндөрөй оҕонньор] атах сыгынньах, суккуунун саба бүрүнэн баран, таһырдьа такыс гынан хаалла. П. Ойуунускай
Хаҥас илиигин уунан баран бэйэҥ диэки такыс гын даа …… били кыыс дьахтар эйигин, тус бэйэҥ күлүгүҥ курдук, батыһа сылдьыахтаах. Н. Павлов
[Байыаннай быраас] дьалкылдьыччы соҕус хааман киирэн, хобулугун хобулугар лас гыннаран баран, дьалайбатах курдук илиитин аҕалан бэргэһэтигэр такыс гыннарда. К. Симонов (тылб.)

бадьара

бадьара (Якутский → Якутский)

бадьара дьоруо – 1) ат айанныырыгар икки хаҥас эбэтэр икки уҥа атахтарын наар ылан үктүүрэ. ☉ Иноходь (об аллюре лошади)
[Саллааттар] хара элэмэс аты бадьара дьоруонан түһэрэн иһэр салгын харааччы сиэбит сирэйдээх, бытыктаах киһини бары эндэппэккэ биллилэр. П. Филиппов
Маҥан табанан, маҥхаай табанан бадьара дьоруо уурдаран, баран иһэбин. Л. Попов; 2) поэт. киһини долгуппат үчүгэй айаннаах (хол., ат). ☉ Художественный эпитет, описывающий езду на иноходце
Мачайар Баһылай биэс мөһөөккө барбатах бадьара дьоруо атын миинэн алааһы хайа хаамтаран тахсар. Саха фольк. Бадьара дьоруо аттардаах Баҕарах-Хаҥалас оҕолоро, Бааралаахпын билэннэр, Барбат-кэлбэт буоллулар. Саха нар. ыр. II
Сиэллээх моонньохтоох Чороон айахха Бадьара дьоруо сылгы Батыччахтыыр арыылаах Саамы кымыһын Дьалкылдьыччы куттулар. П. Ядрихинскай

дьаралыктаа

дьаралыктаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Табаарга дьаралыгын суруй, ону сыһыар, баай. ☉ Заполнять, прикреплять ярлык (наклейку, бирку на предмет, товар)
Соҕуруу ыытыллыахтаах түүлээхтэрин дьааһыктаан баран, дьаралыктаан кэбистилэр.  Орто дойдуну дьалкылдьыччы көрөн олорон, Былыр былыргаттан өлбүттэри, тыыннаахтары Ол күнтэн бу күҥҥэ дылы [Үрүҥ Аар тойон] дьаралыктаан тарҕата олорор үһү. Саха нар. ыр. I
2. көсп. Кимиэхэ эмэ сыана быс, дьаралыкта ыйаа. ☉ Давать кому-л. шаблонное прозвище, наименование, навешивать ярлык на кого-л.
Ийэ, элбэҕи санаталаан, Хараҕын уута таҕыста... Уйан киһинэн дьаралыктаан, Ааттаамаҥ, баһаалыста. И. Артамонов
«Ат ырыатын» сэбиэскэй олоҕу киртитэр, аныгы салалтаны баһааҕырдар, омугумсуйууну көбүтэр айымньынан дьаралыктаабыттара. С. Васильев. «Демагог диэн дьаралыктаабыттара», - Баргыйаарап обургу сөҥ түһэн сөҥөдүйэр. И. Бочкарев

саамы

саамы (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Убаҕаһы иһиттэн иһиккэ төттөрү-таары кутан булкуйуу. ☉ Перемешивание жидкости путём переливания её из одного сосуда в другой (или другие). Кымыс саамыта. Ыаммыт үүт саамыта
  3. кэпс. Туох эмэ төттөрү-таары оннун уларытыһыыта, саҥалыы сааһыланыыта, солбуһуута; тугу эмэ оннук уларытан саҥалыы сааһылааһын. ☉ Перестановка, перемещение в другое место кого-чего-л.. Хонтуораҕа күнү быһа дьон саамыта. Ыскылаат малын саамыта бүппэт
    △ Төттөрү-таары кэлии-барыы, өрө-таҥнары булкуллуу. ☉ Беспорядочное движение, сутолока (напр., уличная)
    Тыйаатырга киирээттэрин кытта, күннээҕи биир күрүс олох массыына куугунун, уулусса саамытын кытары таһырдьа хаалла. Н. Лугинов
    2
    даҕ. суолт. саамал 1 диэн курдук. Сиэллээх моонньохтоох Чороон айахха Бадьара дьоруо сылгы Батыччахтыыр арыылаах Саамы кымыһы Дьалкылдьыччы куттулар. П. Ядрихинскай
    ср. монг. дьайиму ‘потрясти, взволновать’, тюрк. сапыр ‘переливать’
сайгыччы

сайгыччы (Якутский → Якутский)

сыһ., кэпс.
1. Киэҥник мэндээрийэн, мэндээриччи (уһун — хол., өрүс). ☉ Плавно, размеренно (течь — напр., о реке)
[Амма өрүс] бобо ылан буойа-хаайа сыппыт дьаптал мууһун дьэ хоҥнорон, саймаара-туймаара, сайгыччы уста сытта. С. Федотов
2. Дьалкыччы, дьалкылдьыччы хамсанан (бар, кэл). ☉ Широко, размашисто (шагать, ходить)
Кылгас-кылгастык кичэриһэ тыынан, сайгыччы хааман, диктор Михаил Белолюбскай киирэн кэлэр. С. Данилов
Саадьаҕай оҕус, Сайгыччы соҕус айаннаан иһиий, Алааспар тиэрдиий! П. Тобуруокап
Икки илиилэригэр сылаас үүттээх биэдэрэлэри буруолаппытынан сайгыччы көтөҕөн, ыанньыксыттар титииктэн тахсаллар. ВМП УСС
△ Адаарыччы, адаарыччы тардыалаан (суруй). ☉ Размашисто, размашистым почерком (писать)
[Масленников] Нехлюдовка хаайыыга олорор мещанка Маслованы кытта түрмэ хонтуоратыгар көрсөрүгэр көҥүллүүбүн, …… диэн баран сайгыччы илии баттаан кэбистэ. Л. Толстой (тылб.)
△ Налыччы көмнөхтөөн (хаар түһэрин этэргэ). ☉ Неторопливо, размеренно (падать — о снеге)
Суруйарбын тохтотон, хараҥа ойуурга кыһайан, хаар хайдах сайгыччы түһэрин оҕолуу кыҥастастым. Н. Габышев
3. Киэҥник эргитэн, көҥүллүк-холкутук (саҥар, эт). ☉ Обстоятельно, степенно (напр., обдумывать что-л., рассказывать о чём-л.)
Баһыкка, үгүс күндьыл устатыгар сүрэҕэр сөҥөрдөн сылдьыбыт санааларын уу чуумпуга, ыксаабакка, тиэтэйбэккэ сайгыччы санаан, хайдах эрэ чэпчии быһыытыйда. Софр. Данилов
Биһиги кириитикэбит, кыраҕа кыһаммакка, санааны киэҥ дуолга көҥүл уста сылдьан сайгыччы этэргэ бэрдин ордорон, ордук проза бөдөҥ айымньыларын куду харбыыр. П. Аввакумов