с. булуһуннарыы, тиксиһиннэрии (көрсүүлэһэр дьахтардаах эр киһини).

1) имеющий семью; с... семьёй; семейный; элбэх кэргэннээх многосемейный; 2) женатый; замужняя; ср. дьахтардаах 2.

кынтарый диэнтэн холб. туһ. Хатыҥ мас курдук Хайҕаллаах хатын дьахтардаах, Кыталык кыыл курдук Кыама суох кынтарыспыт кыргыттардаах. А. Софронов

даҕ. Үчүгэйдик дьаһайар-салайар, тэрийэр дьоҕурдаах, кыахтаах. ☉ Умеющий распоряжаться, распорядительный
Кырдьык даҕаны, кэрэмэс дьүһүннээх эрээри сэлээр дьахтардааҕар, бүрэ көрүҥнээх дьаһабыллаах хотун ордуга чахчы. Софр. Данилов

самалдьый 1 диэнтэн холб. туһ. Бии дьахтардаах эр киһи Көрсө-көрсө күлүмнэстилэр, Күөгэл-нусхал буоллулар, Айыы намаҕан аһыттан Аһаан самалдьыстылар. ТТИГ КХКК

баҕарыс диэнтэн хай
аата. Туһугар эмиэ биир сор саҕаланна. Таптал дуу, көннөрү баҕарсыы, кыдьык дуу? Н. Габышев
Дьахтардаах эр киһи курдарыта баҕарсыылара эҥин дьикти имэҥнээх быһыыланан, кинилэри хардарыта угуйтара олорор. Л. Толстой (тылб.)

туохт. Урут үөйбэтэххин билэн эбэтэр тугу эмэ атыҥырыы көрөн дьиктиргээ, тугун, тоҕотун өйдүү сатаа. ☉ Удивляться чему-л. неожиданному, непонятному, странному
Үгүс кырабааттар баалларын үрдүнэн дьон аҕыйаҕын Микиитэ дьиибэргии көрдө. Амма Аччыгыйа
«Туох эрэ муода сиргэ түбэстим ээ», - диэн киһи дьиибэргии санаата. Н. Заболоцкай
Уоллара үс дьахтардааҕын көрөн, дьиибэргииллэр даҕаны, үөрэллэр даҕаны. Суорун Омоллоон

туохт., кэпс.
1. Кэргэннэн, кэргэн ыл (эр киһини этиллэр). ☉ Брать в жены, жениться
Кутурук Сэмэн Кыычаан курдук дьахтарданан, үөрэн-көтөн, Чөркөөх хоту тыатын саҕатыгар ойдом олорор Дьөгүөрэлэр диэн ыалга тиийдэ. Р. Кулаковскай
Дьахтарданар үһү дуо Хабырыыса, ээ? А. Сыромятникова
2. Кэргэн ылбакка эрэ дьахтары кытта олор, дьахтардаах буол. ☉ Иметь любовницу, быть в любовной связи с женщиной
Оччоҕо били урукку семейнэй иирээн дьыалата, били дьахтардаммыта эҥин иккистээн күөрэйэн кэлэр! Н. Лугинов
Бу кэм иһигэр хас да дьахтардаммыта; икки дьахтары кытта балайда тапсан сылдьыбыта, дьолун эрэ булбут курдук санаммыта. Я. Козак (тылб.)

сыһ.
1. Ис-искиттэн иэйэн, умсугуйан, курдаттыы тартаран. ☉ Жадно, увлеченно, со страстью
Имэҥнээхтик эттэҕим буоллун, Саталлаахтык саҥардаҕым буоллун. Өксөкүлээх Өлөксөй
Тыыннаах буоларга ис-иһиттэн имэҥнээхтик баҕаран кэллэ. Софр. Данилов
Эдэр дьахтардаах эр киһи куустуһан иһэллэрэ, тохтоон аһаҕастык уонна имэҥнээхтик сыстыһан уһуннук уураһаллар. «ХС»
2. Омуннаахтык, иҥсэлээхтик. ☉ С жадностью, бурно, горячо; вдохновенно, сильно
Бэрт да кыра суолтан сылтаан кини бэрт имэҥнээхтик, иэдээннээхтик, эҥсиилээхтик этэн-тыынан, кыайан-хотон барарын таптыыр этэ. Амма Аччыгыйа
«Ыччыы-ычча!» - диэн эт-этэ дьигиһийэ-дьигиһийэ имэҥнээхтик ис-иһиттэн кыйыттан туран бабыгыраата. И. Федосеев
Мин сүрэхпэр кэрэтик Иһиллэр ат тыбыырара, Алаас уҥуор имэҥнээхтик Атыыр оҕус айаатыыра. «ХС»

даҕ.
1. Кугас, саһарымтыйан көстөр (үксүгэр баттах өҥүн туһунан). ☉ Рыжеватый, жёлтый (обычно об оттенке волос)
Эдэр нуучча чачархай куударатын өрө анньынна. Амма Аччыгыйа
Фёдор аҕатын курдук тэтэркэй хааннаах, ыраас иэдэстээх, саһарымтыйан көстөр чачархай баттахтаах. Софр. Данилов
Билбэт дьон бу икки уу саха дьахтардаах эр киһиттэн хайдах маннык чачархай оҕо төрөөбүтэй диэн оҕону ороһуйа көрөллөр. П. Аввакумов
2. Хойуута суох, сэдэх, убаҕас (туох эмэ үүнэн турары этэргэ). ☉ Редкий, жидкий, негустой (о чём-л растущем)
Бурдуга чачархай уонна курааннаабыт буолан, эрдэ хаппыта. Н. Якутскай
Көлүйэ кытыытыгар чачархай уонна иинэҕэс оттор үүнэллэр. И. Данилов
Сорох кыыл, холобур эһэ, тараһатын түүтэ чачархай, сорох сирдэринэн тараҕайдаах, оттон уорҕата көп түүлээх буолааччы. АБН ЭТМС