туохт.
1. Күндээриччи, чаҕылыччы көр (күн туһунан). ☉ Сиять, блистать (о солнце)
Күммүт алайан тахсан истэҕэ үчүгэйин, оҕолор! ПЭК СЯЯ
Олесь Дударь тураҕас ата Тыаһыт уонна Эһэр маҥан аттара күн халлаан хаба ортотугар алайан тахсыыта, мөлтөөтүлэр, күүстэрэ күлгэдийдэ. Л. Попов
2. Айаххын атан баран, аҥалатык киэҥник көр. ☉ Принять добродушно-глуповатый вид; непонимающе глядеть широко раскрытыми глазами, полуоткрыв рот. Иһиллээбитэ буолан алайан олорор. Үөрэн алайан хаалбыт

аат. Салгыҥҥа оҕустаран эбэтэр үтэһэҕэ үөлэн уокка хатарыллан баран үлтү сынньыллыбыт өрүс балыгын кырата эбэтэр бөдөҥ мунду. ☉ Вяленая или сушеная, затем толченая мелкая речная рыба или крупный гольян
Дьаакы өр кэмҥэ буортуйбат. Сорох сиргэ дьаакыны буһаран сииллэр. Дьуукалатын, хотун дьахтар хатарбатын, уол киһи буорсатын, кыыс дьахтар дьаакытын хардары-таары хаалаан, түҥнэри-таҥнары дьүккүйэн, олбу-солбу уган эрэр эбит. ПЭК ОНЛЯ I

көр дьалай
Тииҥнэр суоллара үрэҕи быһыта туораабытыгар дьаалайбакка, Мэхээчээн били быһа хапкаан ииппит хаар бугулугар халыһытан истэ. В. Протодьяконов
Кими да биллиммэт, талбытынан сылдьар киһи курдук этэллэр. Чэ, онно туох баарый? - Кырыкатов дьаалайбатахтыы сапсыйан кэбиспитэ. «ХС»
Кинилэр, бу дьоннор, өстөөх өлүктэригэр кыратык даҕаны дьаалайбат этилэр. А. Фадеев (тылб.)

эб. Сөҕүүнү, дьулайыыны, ытыктабылы көрдөрөр предмет бэлиэтин күүһүрдэн биэрэр эбиискэ. ☉ Выражает восторженно-почтительное отношение к высказываемому, усиливает признак предмета
Бөрүкү дьаалы дьахтар туһаайда миигин, оҕолоор! Саха фольк. Орто дойду баһылыга буолбут Оруос баай обургу дьаалыны Умсары уурдум, тиэрэ тэптим. П. Ойуунускай
Улуу дьаалы сыһыылар, уһун мындаа үрэхтэр [аастылар]. С. Зверев
Туох буолан кини дьаалы эмискэ айыы санаата киирдэҕэй. Н. Якутскай

аат. Үрэх, өрүс, күөл туруору кытыла, сыыра. ☉ Крутой берег, обрыв реки, озера, яр
Аппа устун өрө тахсыбакка, быһалаан утары дьаарга дабайбыта. С. Дадаскинов
Үрэх дьаарын хара сыырын үрдүгэр бөлкөй сир баарыгар кырса суола бачаах курдук. «ХС»
Сылгы үөрүн туйаҕын тыаһыттан сир доргуйара, туруору дьаар буора курулуу тохторо. «ХС»
тюрк. йар

аат. Тугу эмэ сааһылаан үрүт-үрдүгэр ууруу. ☉ Складывание чего-л. друг на друга
Бэрэбинэни дьаарыстааһын. Баарсалаах табаары кытылга таһааран дьаарыстааһыны киэһэлик эрэ бүтэрбиттэрэ. [Биригээдэ] таһаҕаһы сүөкээһини уонна ыскылааттарга дьаарыстааһыны моой ылан үлэлиир буолбута. «Кыым»

аат., түөлбэ. Атахсыт ыарыы. ☉ Копытница (копытянка) (гнойная опухоль на конечностях некоторых животных). Дьаах - олус сыстыганнаах ыарыы

аат. Киэҥник тарҕанар, чэпчэки соҕустук ааһар ыарыылар. ☉ Сравнительно легко переносимые эпидемические заболевания
[Кууһума:] Дьэ, кырдьык быйыл бэйэтэ даҕаны дьаҥныын-дьаһахтыын күтүр дьыл ааста. А. Софронов
Дьаҥ-дьаһах тарҕанаары гынна. Амма Аччыгыйа
Дьаҥдьаһах дьайыҥнаспатын, Ыарыы-сүтүү ыалласпатын. Болот Боотур

даҕ. Сүҥкэн, сүдү улахан, модьу (олоҥхоҕо). ☉ Исполинский, огромный, мощный (встречается в языке олонхо)
Өлүү үс модьоҕотун Үктэллэнэн үөскээбит, Алай-далай алта халҕаны Таҥнары тайахтанан төрөөбүт Тимир Сүлүнтэй бухатыыр обургу. Күннүк Уурастыырап

иметь добродушно-глуповатый вид; глядеть непонимающе, полуоткрыв рот.