нареч. 1) степенно, важно; дьиппиэрдик тутун = быть степенным; 2) угрюмо, мрачно; дьиппиэрдик кэпсиир он рассказывает с мрачным видом.

1) быть, становиться плотным, тяжёлым, тяжелеть; дьиппиэрбит былыттар отяжелевшие тучи (грозовые); 2) перен. быть важным, степенным; дьиппиэрэн хаамп = ходить степенно; дьиппиэрбит аҕай он заважничал; 3) перен. быть, становиться угрюмым; мрачнеть; саҥата суох дьиппиэрэн сылдьар он ходит молчаливый и мрачный.

сыһ.
1. Тыйыстык, кытаанахтык (тутун, көр). ☉ Серьезно, сурово, грозно (выглядеть, держаться, вести себя)
Арыйаан хап-хара көстүүмнээх, маҥан нейлон ырбаахылаах уонна дьиппиэрдик тутта сылдьар буолан, улахан приемҥа ыалдьытынан ыҥырыллыбыт эппиэттээх үлэһиккэ маарынныыра. Л. Попов
Дьиккэрдэри, Сидьиҥнэри саа луоһунан Дөйүтэлээн биэрбит киһи! Хабырынар абаран, Дьиппиэрдик дьэбин уоһан. И. Гоголев
[Прокопий] аҕата кыыһыран, хааһын түрдэһиннэрэн, хараҕын чыпчылыйбакка дьиппиэрдик көрөрө. В. Протодьяконов
2. Ыардык, саба баттыах айылаахтык, кутталлаахтык (айылҕа көстүүтүн туһунан). ☉ Грозно, свирепо, угрожающе, устрашающе (как бы стремясь подавить массой - о тучах, волнах)
Оо, …… тыйыс айылҕа, тугу биттэнэн, дьиппиэрдик, сөҥнүк суугунуугун? И. Гоголев
Тыал куп-куугунас, долгуннар дьиппиэрдик курулаһа усталлар. Н. Габышев

I
туохт.
1. Кытаанахтык, тыйыстык тутун, ордук ыараан биэр. ☉ Стать суровым, жестким (о лице)
Алдьархай ааҥнаатаҕына, Дьылҕа хаан үтэн-анньан көрдөҕүнэ атыйахтаах уу курдук айманар сатаммат, дириҥ далай курдук дьиппиэрэр куолу! И. Гоголев
Көлөпүнэ [киһи аата] эбии дьиппиэрбит, хаана хамсаабыт этэ, ийэм диэки чэлкэлээҕинэн кынчарыйан ылбыта. Н. Заболоцкай. Токоосоп кубарыйбыт сирэйэ тыйыһыра дьиппиэрэр, харахтарыгар эҕэлээх тымныы уоттар өрө көбөллөр. А. Федоров
2. көсп. Симиллэн, хойдон, хараҥа буолан көһүн. ☉ Сгустившись, уплотнившись, казаться непроницаемо темным, тяжелым
Хараҥа улам ыаһыран, дьиппиэрэн барда. А. Федоров. Былыт өһөҕүрэ дьиппиэрэн, киһини түҥнэри көтүөххэ айылаах намтаабыкка дылы. Р. Кулаковскай
Өрүс уҥуор сыгынньах, кэрискэ суорба таас хайалара сөҥүдүһэ дьиппиэрэн тураллар. С. Никифоров
Хойуу симилэх ойуурунан бүрүллүбүт тайҕа дьиппиэрэн, лүҥкүрэн, бэйэтин хоонньугар тугу сыһыаран турара биллибэккэ, разведчиктар хас хардыыларын аайы дьиксинэ, сэрэнэ испиттэрэ. Д. Таас
◊ Дьиппиэриэҕинэн дьиппиэрэн - муҥутуурдук, олус наһаа дьиппиэрэн. ☉ Невозмутимо, сосредоточенно, серьезно
Оннук киһи [дьоһуннаах көрүҥнээх сааһырбыт студент] сорунан дьиппиэриэҕинэн дьиппиэрэн уруок ааҕа олордоҕуна - билии, үөрэх дириҥ далайын биирдэ эҕирийэн ылыах курдук дьүһүннэнэр. Н. Заболоцкай
II
даҕ. Кытаанах, тыйыс, киһи уйулҕатын көтүтэр. ☉ Тяжелый, суровый, грозный, непреклонный
Кулуба «чэ, баҕардар, буоллун даҕаны» диэбиттии, дьиппиэр хаанын ылынан, сөҥөдүйэн туран, Лэгиэн Кыычыкыны, Аргыһах кинээһи ыҥырталаата. Күннүк Уурастыырап
Таня убайын чиҥ-чаҥ, дьиппиэр куолаһыттан иһигэр дьулахачыйда. Л. Попов
Хаардаах буурҕа хараҥа түүннэригэр, Сири түгэҕинэн эҥсэн, Дьиэлэри дьигиһитэн, Дьиппиэр тыастар ньиргиһэллэр. Күннүк Уурастыырап