Якутские буквы:

Якутский → Русский

дьиэрэҥ

1) танцевальный шаг (в якутском национальном танце); 2) зоол. кроншнеп дальневосточный.

Якутский → Якутский

дьиэрэҥ

I
аат., зоол. Уһун тумустаах, уһун атахтаах чөкчөҥө бииһэ көтөр. ☉ Кроншнеп (птица семейства ржанковых)
Өлөҥ быыһыттан дьиэрэҥ обургу Өрө биэрэҥнээн, дөгдөҥөлөөн таҕыста. Аҥар атаҕын өрө көтөхтө. П. Ойуунускай
Дьуорбаллыбыт атахтаах, Чуоҕур эбириэн кынаттаах, Чэкэлийбит кэтэхтээх, Чэмэлийбит харахтаах Дьиэрэҥ көтөр буолан, Дулҕа үрдүгэр үктэнэн Чуочаллан турар эбит. П. Тобуруокап
Дьиэрэҥ кыыл кутуругун Тэниччи туппут курдук Дьэрэкээннээх иэдэстээх. С. Зверев
II
аат. Хардары-таары аҥаардыы атаҕынан иккилиитэ тэйэн, чэпчэкитик өрө ойуу (сахалыы үҥкүү хаамыыта). ☉ Якутский танцевальный шаг с легким двойным подскоком на одной ноге
Онтон ордук тэбиллэн, Улам күүрэн, эбиллэн, Сэлэ хаастыы сиэттиһэ, Сэргэ дьиэрэҥ тэбиэҕиҥ. Л. Попов
Кулгаах, үөрэн чэрэҥэлээ, Харах, күлэн чэмэлиҥнээ, Тиҥилэхпит дьиэрэҥ ойдо, Холбут-бууппут босхо барда. Холкуйилкий дайбаныахха, Ходьоҥ-идьэҥ хамсаныахха! И. Гоголев
Саргылаана дьиэрэҥ тэбэн, Ходуһаҕа тиэтэйдэ. В. Хон

Еще переводы:

лыглыкы

лыглыкы (Якутский → Якутский)

аат. Дьиэрэҥ кыра арааһа. ☉ Кроншнеп-малютка.

дьуорбалын

дьуорбалын (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт., кэпс. Уһун, синньигэс атахтан. ☉ Иметь длинные тонкие ноги
Дьуорбаллыбыт атахтаах, Чуоҕур эбириэн кынаттаах …… Дьиэрэҥ көтөр буолан, Дулҕа үрдүгэр үктэнэн Чуочаллан турар эбит. П. Тобуруокап

далбарый

далбарый (Якутский → Якутский)

туохт. Кэтирээ, кэҥээ; тарҕан, тэний. ☉ Расширяться, становиться шире; распространяться
Далбарыйан дойду, доҕор! ПЭК СЯЯ
Дьиэрэҥ хара холоруктар Таҥнары сатыылаан түстүлэр, Таас хайалыын далбарыйда, Буор хайалыын булгуруйда. М. Тимофеев-Терешкин

дьэндээр

дьэндээр (Якутский → Якутский)

туохт. Ыраас ууга көстөр курдук кыратык дьиримнээ; дьэҥкэ ырылхай буол. ☉ Рябить, словно отражаясь в чистой, прозрачной воде; быть видимым четко, ясно
От-мас ууга умса сытан көрбүттүү, дьэндээрэн көстөр. Эрилик Эристиин
Дьикти муора дьэндээрэн Дьиэрэҥ ыйы көрсөрө. И. Чаҕылҕан

сахсараҥнас

сахсараҥнас (Якутский → Якутский)

I
сахсараҥнаа диэнтэн холб. туһ. Уу кытыытыгар сатала суох хойуу бараах үөрэ аһыы олорор
Сахсараҥнаһаллар, сырсаллар. Н. Антонов
II
даҕ. Хамсаатаҕын аайы сахсараҥныыр, сахсаҕар түүлээх. ☉ Имеющий взъерошенные, лохматые волосы, перья
Дьиэрэҥнэр дьэргэһэн Дьиэрэҥкэйдээн кэллилэр, Сахсараҥнас бараахтар Сардьыгынаһан элбээтилэр. С. Тимофеев

аймат

аймат (Якутский → Якутский)

аймаа диэнтэн дьаһ
туһ. [Дьиэрэҥ] бадараан диэҥҥэ батыллыбатах киһи, Анньыы курдук туйгун тумустаах, Айматар, долгутар киэҥ куоластаах. П. Ойуунускай
Киһи сүрэҕин уйадытар, киһи санаатын айматар муусука ыйманыйа-ыйманыйа ытаата, куйуһуйа-куйуһуйа туойда. Софр. Данилов
Акыйаан ууларын айматар Сата тыал сабардаан тарҕанна. Күннүк Уурастыырап

дөгдөҥөлөө

дөгдөҥөлөө (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Биир тэҥ түргэнник өрүтэ биэрэн хаамп, сүүр (суон, төкүнүк көрүҥнээх киһи туһунан). ☉ Ходить, бегать быстро, резво, подпрыгивая, подскакивая (о толстом, круглом человеке)
Өлөҥ быыһыттан дьиэрэҥ обургу өрө биэрэҥнээн, дөгдөҥөлөөн таҕыста. П. Ойуунускай
Чигдигэ дөгдөҥөлүү өрө мөҕө, Тураах хааман сахсараҥныыр. И. Федосеев

үөрдээһин

үөрдээһин (Якутский → Якутский)

үөрдээ диэнтэн хай
аата. Үөрүү үрдээбит, Үөрдээһин буолбут, Чыычаахтар дьырылыы ыллаабыттар, Дьиэрэҥнэр дьиэрэтэ туойбуттар, Кубалар хоболуу хоҥкунаабыттар. С. Васильев
Үөрдээһини саас эрдэ, атыыр сүүлэ киирэрин саҕана ыытаҕын. АНП ССХТ
Кыһын да, сайын да табаны былааннаахтык мэччитии, үөрдээһини сөпкө тэрийии …… уо. д. а. боппуруостар болҕомто киинигэр турбуттара. ВБТК

ньылк гын

ньылк гын (Якутский → Якутский)

биирдэм тыас туохт. Ханнык эмэ сымнаҕас предмет туохха эмэ охсуллар бүтэҥи тыаһын таһаар. ☉ Производить глухой звук при падении на твёрдую поверхность (о скользком мягком предмете)
Микиитэ часкыйа түһээт, инчэҕэй буору харбаан ылан сирэйгэ быраҕан ньылк гыннараат, сүүрэн маҕыйда, эккирэтиһии буолла. Амма Аччыгыйа
Уол Бөҕө Хаппытыанабы аҥаар атаҕыттан ылар да, өрө көтөҕөн таһааран сүр ыараханнык ньылк гына быраҕар. «ХС»
Сүүрбэччэ хаамыыны көтөөт, иккис дьиэрэҥ өрө сурулаан тахсан баран, …… кураанах сиргэ ыараханнык ньылк гына түстэ. Л. Толстой (тылб.)

үҥүн

үҥүн (Якутский → Якутский)

туохт. Күүскэ ыгыһын, түлүн (хол., төрүүр сүөһү, дьахтар туһунан). ☉ Тужиться (напр., о роженице)
Сабыйа Баай хотун Дьиэрэҥ кураҕаччы курдук Дьиэрийэ түһэн баран Үөгүлээбитинэн Үҥнэрин аҕай кытта Уол оҕо мүччү ойон тахсан, Татынньахтаабытынан барда. П. Ойуунускай
Клара туох баар күүһүн түмэн, этинсиинин күүрдэн, ыгылла-ыгылла үҥнэн барда. Тумарча
Ньирэй икки илин атаҕын үрдүгэр төбөтүн ууран иһэр түбэлтэтигэр ынах кэмиттэн кэмигэр үҥнэр буоллаҕына, бэйэтэ этэҥҥэ төрүүрүн көһүтэллэр. МСИ ССНьЫаУО