Якутские буквы:

Якутский → Русский

дьулуо

совершенно гладкий; дьулуо муус или муус дьулуо совершенно гладкий лёд # дьулуо маҕан халлаан чистое нёбо.

Якутский → Якутский

дьулуо

даҕ., фольк. Биир килэгир, ып-ыраас. ☉ Совершенно гладкий, ровный. Кутаа уот байҕал ортотуттан үүнэн тахсыбыт түҥнэри холоруктуу турар муус дьулуо булгунньахха тиийэн лап гына түстүлэр. Саха фольк. Дьулусханнаах дьулуо маҥан халлаан Дьураатыгар тура төрөөбүт …… Дьулуруйар Ньургун Боотур. П. Ойуунускай
[Бухатыырдар] Тоҥ дьулуо мууһу Тобуктарын хараҕар диэри Тобулу нуоралаатылар. П. Ядрихинскай

Еще переводы:

кыҥырдыа

кыҥырдыа (Якутский → Якутский)

даҕ., кэпс. Ордуос майгылаах, тэбиэс сигилилээх (үксүн дьахтар, биэ, ынах туһунан). ☉ Вспыльчивый, несдержанный, горячий (обычно о женщине, кобыле, корове)
Тоҕус муус дьулуо хара уолаттарым, аҕыс кыҥырдыа ханыы кыргыттарым, мин этэр тылбын өйдүөн истэн туруҥ эрэ! Саха фольк. Чуура кыҥырдыа биэ курдук тэһии сүрэҕэ Тороевка туһаайан, түргэнтүргэнник тэбиэлээтэ. Л. Попов
Бу ынах …… ыаммат. Эккэ таһаарылынна. Кыҥырдыа, тэһии, тэбиик диэтилэр. «ХС»

сүндэ

сүндэ (Якутский → Якутский)

даҕ., фольк. Олус улахан, киэҥ; улууканнаах. ☉ Огромный, обширный; величественный
[Ньургун Боотур] сур бөрө тириитин өрө ыйааттаабыт курдук сүндэ далай хара Дьулуо аартык устун таҥнары көтүтэн киирэн истэ. Ньургун Боотур
Сүндэ далайдарын, Сүөһүлүүр омуктарын Сүмэтин оборо сылдьар Сүрдээх сүдү дьон эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Күрбэ быһыт тутаммыт Күүрэр күүскүн күөйэммит — Сүҥкэн дириҥ чүөмпэлээх, Сүндэ далай айыахпыт. Күннүк Уурастыырап. Тэҥн. сүүнэ, сүҥкэн