1) судьба, рок, участь, доля; мин дьылҕам миэнэ , эн дьылҕаҥ эйиэнэ погов. моя судьба при мне, твоя— при тебе (т. е. у нас разные судьбы); 2) будущность, будущее; 3) уст. властелин чьего-л. рока, владыка чьей-л. судьбы; дьылҕата билиэҕэ погов. бог его судьбой правит; всё в руках божьих; дьылҕа хаан властелин судеб рода человеческого.

n. destiny, fate

аат.
1. Ким эбэтэр туох эмэ инники кэскилэ, төлкөтө, түбэһиэхтээх, тиксиэхтээх, олоруохтаах анала, оҥоһуута. ☉ Судьба, рок, участь, доля
Дьылҕата билиэ (өс ном.). Кырдьар саас диэн эмиэ киһи аайы тиксибэт, дьоллоохторго эрэ тиксэр дьылҕа. Н. Лугинов
Көҥүл бэйэлэрин дьылҕаларын бэйэлэрэ дьаһанар норуоттары сэргэ, кыргыллар-кыдыллар суорума суолламмыт норуоттар эмиэ бааллар. И. Аргунов
Киһи аймах дьылҕатын быһаарар улуу охсуһууга [Аҕа дойду сэриитигэр] саха норуота аан маҥнай кытынна. Т. Сметанин
2. Ким, туох эмэ бэйэтиттэн тутулуга суох туохха эмэ түбэспит балаһыанньата, туруга. ☉ Положение, состояние, в которое кто-л. попадает не по своей воле
Витя, ытын дьылҕатын истээри, чөрбөс гына түстэ. Н. Заболоцкай
Айымньы [Суорун Омоллоон «Аанчык» диэнэ] сүрүн идейнэй-тематическай тосхоло Мыычаар ис санаатын, кини ааһыах ааспытын кэннэ кэмсиниитин арыйыыны буолбакка, саха дьахтарын өрөбөлүүссүйэ иннинээҕи ыар дьылҕатын ойуулааһыҥҥа туһуланар. ФЕВ УТУ
Биһиги түрмэни кытта кистэлэҥ сибээһи олохтообуппут, төһө кыалларынан, табаарыстарбыт дьылҕаларын чэпчэтэ сатыырбыт. «ББ»
♦ Быстах дьылҕалаах - сааһын ситэ олорбокко, үйэтин моҥообокко эрдэ өлөр аналлаах. ☉ О человеке, волею судьбы умершем молодым, не дожившем до старости
Оҕолоро быстах дьылҕалаах эбит ээ - эдэр сааһыгар ууга түһэн өлбүтэ. «ХС»
Кырдьыгы сабаргыт кыһыыта Кырдьаргыт саҕана таайыаҕа, Бардамсыйан сылдьыы кыайыыта Быстах дьылҕалаах буолуоҕа. Р. Баҕатаайыскай
◊ Дьылҕа тойон (хаан) миф. - сахалар итэҕэллэринэн, дьон дьылҕатын быһаарар, үрдүк халлаан үөһээ хаттыгаһыгар олохтоох таҥара (кини хайдах дьаһайбыта барыта олоххо киирэр, киһи ону уларытар кыаҕа суох). ☉ По представлению якутов: божество, живущее в верхних ярусах неба, распоряжающееся судьбами людей (то, что им предначертано, обязательно происходит, и человек бессилен изменить свою судьбу)
Бэҕэһээҥҥи бэтэнээски Бэрдимсийбэтин, Чугастааҕы чугуччу Чуубурҕаабатын, - Дьылҕа Тойон тыыннаах! Дьылҕа Тойон күүстээх! П. Ойуунускай
Дьылҕа тойон: «Хоойго сытар холоонноох Хотун ойоҕо кини баар» - диэбит үһү. Ол да иһин кэллим. Ньургун Боотур
Онтон анараа өттүгэр Айыҥат хаан анабыла, Таҥха хаан таҥхата, Дьылҕа хаан дьылҕата [билиэ этэ]. Өксөкүлээх Өлөксөй
Дьылҕа тойон дьүүлэ даҕаны Кэс тыл даҕаны төлөрүйбэттэр. И. Гоголев
Сэбиэскэй кулуба, Кириилин табаарыс, үөрэхтээх, өссө лиэкэр идэлээх, хомуньуус балтылааҕа, хата мин дьолум буолаарай диэн, Бадаайап үрдүк таҥараҕа уонна Дьылҕа хааҥҥа, иһигэр кистээн махтаныах санаата кэллэ. Л. Попов
Эн ким үүнэр, ким кэхтэр соргутун Дьылҕа хааҥҥа күтүрээмэ, Уонна олоҕуҥ уолбат уйгутун Дьалаҕайдык көрүмэ. С. Данилов