жадничать, проявлять алчность, стремиться завладеть чем-л. раньше других.

жадничать; стремиться взять больше, чем следует; наһаа харамсыйыма ты не очень жадничай.

1) страстно хотеть, желать чего-л.; 2) жадничать, проявлять алчность; упкэ куудьуй = проявлять жадность к деньгам.

1) жадничать; харчыга ымсыырар он жаден до денег; 2) завидовать; туора киһи баайыгар ымсыырыма погов. не завидуй чужому богатству.

несов. 1. (съёживаться) кумуччу туту н, кумуй, түүрүлүн; жаться от холода тымныыттан кумуччу тутун; 2. (прижиматься) ыга сыһын; ребёнок жмётся к матери оҕо ийэтигэр ыга сыстар; 3. разг. (скупиться, жадничать) кичээҥилэс.

1) останавливаться перед чём-л., не решаться на что-л.; ыраах барыахпын кэрэйдим я не решился уйти далеко; өлөрүн да кэрэйбэт даже смерть его не остановит; 2) жалеть что-л., скупиться на что-л., жадничать; харчытын кэрэйэн ылбата он не купил что-л., пожалев денег.

туохт. Кэччэнэҥҥин бэйэҕин туохтан эмэ матар, кэрээхи буол. ☉ Скупиться, жадничать, скаредничать
Кини [княжна Мери] күтүрүмсүйүмэ диэн ийэкэтин көрдөһөрө: бу көбүөр мин кэбиниэппин киэргэтиэ да этэ диирэ. М. Лермонтов (тылб.)
«Наһаа күтүрүмсүйэр, Константин Дмитрич», — диэтэ кини [Рябинин] мичээрдээбитинэн Степан Аркадьичка эргиллэн. Л. Толстой (тылб.)

туохт. Тугу эмэ биэриэххин, ыһыктыаххын кэрэйэн, харыһыйан кичэс, кииринимэ, сөбүлэһимэ. ☉ Не уступать кому-л., не соглашаться с кем-л., считая это для себя невыгодным; жадничать, торговаться
Эн атаһыҥ Уолака атыыһыт, тугу көрдөөбүтү, кэрэспэккэ биэрэр. Суорун Омоллоон
Оннубун мин, кэрэспэккэ, Оҕолорго туран биэриэҕим. «Кыым»
Запорожецтар, кэрэһэри таптаабат буоланнар, сиэптэриттэн илиилэрэ төһө харчыны сулбу тардан таһаарар да, соччону кинилэргэ төлүүллэрэ. Н. Гоголь (тылб.)

туохт. Үлүмнэс, элбэҕи ыла, харбыы сатаа. ☉ Стараться отхватить себе побольше, жадничать
Тойон Дюмов, бу хотунан Америкаҕа түһэн хаалаары түүлээҕи, көмүһү бэркэ харамнаһар этэ. Болот Боотур
Саха киһитэ булка хаһан даҕаны харамнаспат, бултаабытын бэйэтин муннун анныгар уктубат этэ. И. Сосин
Кур Оттоох үҥкүрүн отун Эһэ Харахтыын үллэстэн бэрэссэдээтэл дьиҥэ бэйэтигэр ылаары харамнаһан эрдэҕэ. «ХС»

туохт.
1. Кэччэгэй буол, харамсый. ☉ Скупиться, жадничать
[Аҕата уолугар] буспут сыалаах эти хаалаабыта. Лэппиэскэни, арыыны да кэччэйбэтэх. И. Гоголев
Олорбута, үлэлээбитэ сыратын кэччэйбэккэ, Эйиэнэ диэбэккэ, миэнэ диэбэккэ. Р. Баҕатаайыскай
Кыра эти биэриим, кэччэйэн буолбатах, кинини үс күн баайбытым, эмискэ элбэҕи аһыыра сатаммат. Т. Сметанин
Олох кэччэйбит киһитэ кыраҕа да дуоһуйар. Н. Заболоцкай
2. Тугу эмэни кэмчилээн туһан, харыстанньаҥ буол. ☉ Расходовать что-л. экономно, быть бережливым
Түөрт сүүс грамм хара килиэп хайдах да кэччэйбит иһин үс аһылыкка тиийбэккэ эрэйдиирэ. С. Никифоров
Ийэтэ тыаттан хаһан эмэ ыытар арыытын бэркэ кэччэйэн, тыҥыраҕар кэмнээн сиирэ. «ХС»
ср. монг. кэрчи ‘скупиться’