равн.-кратн. от өҥөй = быстро, моментально заглянуть куда-л.

заглядывать (внутрь чего-л.); глядеть (сверху вниз); хоһу еҥөй = заглянуть в комнату; күөлү өҥейеҥ көр = взглянуть на озеро (напр. с крутого берега).

нареч. 1. аллара (диэки); заглянуть вниз аллара диэки көр; 2. (по течению реки) аллара, сүүрүк хоту; вниз по реке өрүһүнэн аллара.

несов. 1. см. заглянуть; 2. көр; он редко заглядывает в книги кини кинигэни дэҥ көрөр; # заглядывать вперёд (или в будущее) инникини көр, кэлэр өттүн көр.

ж. 1. дууһа, ис дууһа, не; знать чью-л. душу ким эмэ ис дууһатын бил; 2. (свойство характера) дууһа, майгы; человек доброй души үтүө майгылаах киһи; человек с открытой душой аһаҕас дууһалаах киһи; 3. разг. (человек) дууһа, киһи; на улице ни души тапырдьа биир да киһи суох; в семье пять душ кэргэҥнэ биэс дуупа; надушу населения нэһилиэнньэ биирдии дууһатыгар; 4. перен. (вдохновитель, главное лицо) дуупа; он душа этого дела кини бу дьыала дууһата; # в душе 1) (внутренне, про себя) иһигэр; 2) (по своим склонностям) ис дууһатынан; от всей души ис сүрэхтэн; душа нараспашку санаата таһыгар; душа не лежит санаам кэлбэт (туохха эмэ); поговорить по душам ис санааҕынан кэпсэт, истиҥник кэпсэт; вложить душу дууһаҕын уур; душой и телом эттиин-хаанныын; душа в душу иллэхтик (олор); отвести душу баҕаҕын толор, санааҕын этэн кехсүгүн кэҥэт; по душе санаа хоту; души не чаять дууһаҕын туттар, ыллар (олус таптаа, ытыктаа); за душой нет чего-л. иннигэр-кэннигэр (туга да) суох; душа не на месте кутум-сүрүм көттө; душа ушла в пятки кутум ыстанна; сколько душе угодно сүрэҕиҥ төһө баҕарарынан; кривить душой суобаскын утары бар, сымыйалаа; заглянуть в душу ис дууһатын бил; в чём только душа держится сыккырыыр тыына эрэ.

туохт.
1. Кими, тугу эрэ кыратык хамсат, даҕайан ыл. ☉ Прикасаться, притрагиваться к кому-чему-л.
Оһоҕостоох дьахтар булт тэрилин таарыйыа да, атыллыа да суохтаах. Болот Боотур
«Киһи таарыйдаҕын аайы дьигиҥнээн түһэн, адьас дикарка буолан эрэбин быһыылаах», — диэн кыыс бэйэтин сэмэлэнэ санаабыта. Н. Лугинов
«Холбос» [тэрилтэ аата] киһитэ өттүгэр баар бэстилиэтин тарбахтарын төбөтүнэн таарыйан аһарда. И. Никифоров
2. Атын соруктаах ханна эрэ ааһан иһэн сырыт, сылдьан аас. ☉ Заехать куда-л., заглянуть мимоходом, по пути
Мунньахха баран иһэн, бу оҕо тахсыбыт сураҕын истэн, көрөөрү таарыйдым. А. Софронов
Кытыл үрдүгэр ханнык эмэ томтор, үрдүк сир баар буоллар, кырса ону таарыйбакка ааспат. Н. Якутскай
Биһиги тахсар холкуоспут массыыната бүгүн киирэр үһү. Ону Таарыйдыннар диэн эттим. С. Ефремов
3. Туох эмэ туһунан кэпсиир, саҥарар түгэҥҥэ сыһыаран атыны эт, ахтан аһар. ☉ При разговоре коснуться кого-чего-л. мимоходом, кстати
Хатан-чаҕаан тылынан Кулаак кутуругун Силтэһини …… Хабыр-хабырдык таарыйан Хаарыйталаан ыллылар. С. Васильев
Сүөһү иитиитин таарыйдахха, тыа хаһаайыстыбатын бу ордук хаалыылаах салаатыгар кэнники сылларга боччумнаах сыҕарыйыылар таҕыстылар. ПАК
Берг …… Австрияны кытта сэриилэһии боппуруоһун таарыйбытынан барда. Л. Толстой (тылб.)
4. көсп. Киһи дууһатын тыытар, санаатын долгутар гына саҥар, эт. ☉ Взволновать, задеть кого-л. за живое словами, упрёками
Катя уһуннук бодоруһан, эрин ханнык уйан миэстэтин таарыйан хамсатарын [тылын иһитиннэрэрин, үлэлэтэрин] билэр. Далан
Айдар Быстахов тыллара барыларын таарыйда, Сорох сөбүлээн, сорох утаран күйгүөрэ түстүлэр. Н. Лугинов
Балагыай сэмэлээһинэ кинини эмиэ улаханнык таарыйбыта. Д. Таас
ср. кирг. даары ‘коснуться, слегка задеть’, ног. дары ‘задевать’

нареч. 1. (каким-л. способом, так или иначе) хайдах эмэ; надо как-нибудь помочь ему киниэхэ хайдах эмэ көмөлөһүөххэ наада; 2. разг. (кое-как, небрежно) ханнык эмэ, аатыгар эрэ; он всё делает как-нибудь кини барытын аатыгар эрэ оҥорор; 3. разг. (когда--либо в будущем) хайдах эмэ (гынан); загляните ко мне как-нибудь на той неделе аныгы нэдиэлэҕэ миэхэ хайдах эмэ гынан таарыйаар.