1) становиться плотным, уплотняться (в результате вымачивания — о деревянной посуде); уһаат дьиппинийбит кадка стала плотной; 2) уплотняться, спрессовываться (при давлении, сжатии, оседании); бугул өр туран дьиппинийбит копна от долгого стояния слежалась; 3) перен. замыкаться в себе; погружаться в молчание; дьиппинийэн олордулар они сидели молча.

дьүһ. туохт.
1. Бүтүн бэйэҕинэн аргыый аҕай ыараханнык хамсан (үксүгэр тугу эрэ сөбүлээбэккэ). ☉ Делать медленно, весьма многозначительно небольшой поворот всем корпусом, повести корпусом (в знак недовольства, несогласия с чем-л. и т. п.)
Кырдьаҕас ойуун, кинини хоһулуур сураҕы истээт, иҥиэттэн кэбистэ. И. Гоголев
Инньэ диэн баран, оҕонньор иҥиэттэн, көхсүн этитэн кэбистэ. Н. Заболоцкай
Лука кыыһырда, иҥиэтиннэ: «Бэрт дьон баалларына» - диэт, олорон кэбистэ. М. Доҕордуурап
«Доҕоор, эдэрдэрбит ырааппыттар дии, быһыыта»,- эр киһи дьахтарын диэки иҥиэтиннэ. А. Данилов
2. Саҥата суох сөҥүөр; дьиппиний, кытаанахтык тутун, олор. ☉ Погрузиться в тяжелое, напряженное молчание; замыкаться в себе; принять напряженную позу, выражающую недовольство
Өр соҕус ол курдук иҥиэттэн олорбохтоон баран, судьуйа эмискэ күргүйдээн тоҕо барар. Н. Якутскай
Чаччыына иҥиэттэн, ороно Хааҕырҕаан хайыта уһуйда. Эрилик Эристиин
△ Киһи кутун-сүрүн баттыах курдук иһийэн, сабардаан тур. ☉ Воцариться (о мертвой тишине)
Тула өттүбэр Эркин хайалар иҥиэттэллэр, Төбөлөрүн Тоҥ былыттарга кистииллэр. С. Данилов
Дьиэ иһэ чуумпу, иһиллээбит курдук, иҥиэттэн турбута. Н. Заболоцкай
3. Ыраахтан сыыйа чугаһаан улаатан, улуутуйан эҥсилгэннээхтик тыаһаа. ☉ Протяжно гудеть с постепенно нарастающим звуком, гулом
Ол кэрэхтээх тииттэр тыаллаах күн суостаахтык ыҥыраналлар, ынчыктыыллар, иҥиэттэллэр. И. Гоголев
Онуоха Байҕал ыдьыга барыта Барылыы оргуйа түстэ. Ыйыстаҕастык ыйылаабытыгар, Идэмэрдээхтик иҥиэттибитигэр Сир ийэ Иҥнэстиэр диэри ньиргийдэ. С. Зверев
Сир-халлаан өрө титирэстээбитэ. Бүлүмүөттэр татыгырыыллар, буускалар иҥиэттэллэр. И. Федосеев
△ Иһиҥ түгэҕиттэн ыган таһаарар курдук иэрийэ сөҥүдүй. ☉ Выдавливать из самого нутра протяжный гул, шум; говорить густым, низким голосом
Аан холуодатыгар өйөнөн туран, утуу-субуу хаста да иһин түгэҕиттэн иҥиэттэн саҥа таһаарда, дириҥник уһуутаан түүҥҥү сөрүүн салгыны эҕирийбэхтээтэ. Софр. Данилов

туохт.
1. Өр туран чиҥээ, ыараа, тимирчи түс. ☉ Спрессоваться, уплотниться, осесть (от времени)
Сииктээх кумах дьиппинийбитигэр үктэнэн, аттар холкутуйдулар, хаамыы дьоруонан бадьаралаатылар. Л. Попов
Күнүһүн бөһүккэй хаар түүнүн дьиппинийэ тоҥор, үрдэ чараас мууһунан хаҕылыйар. И. Федосеев
Икки хонон баран тууһаммыт укуруоп дьиппинийэр. Оччоҕо иһити өссө толору симэн баран кытаанахтык хаппахтанар. ФНС ОАҮүС
2. Ууну иҥэринэн тэний, тыылын, онон быыһа-арда суох буол (мас оҥоһуктар тустарынан). ☉ Впитав влагу, увеличиться в объеме, стать объемным, уплотниться (о деревянных предметах). Уһаат дьиппинийбит. Тыыбыт дьиппинийэн уу киирбэт буолбут
3. көсп. Тугу эмэ сөбүлээбэккэ искэр хаатыйалан, саҥата суох буол, ыараа. ☉ Замыкаться в себе, погружаться в молчание, стать угрюмым, мрачным
Кини мунна, сэҥийэтэ, хайдах эрэ уһуктана түһэн, хаана ыараан, дьиппинийэн олордо. А. Федоров. Кини ыар санаа баттаабытыныы сыарҕатыгар иҥнэри түспүт, дьиппинийбит. А. Сыромятникова
Пьер буоллаҕына быстах-остох тылы кыбытан биэрэ-биэрэ, бэйэтин санаатыгар ылларбыт быһыынан, дьэбирдик дьиппинийэн кэбиһэр. Л. Толстой (тылб.)
4. көсп. Хараҥаран, туох да көстүбэт, саба баттаммыт курдук буол. ☉ Становиться непроницаемо темным
Хайа улаҕатынааҕы кыараҕас дүөдэ уҥуоруттан саҕаланан барар халыҥ тыа, тугу да иһирдьэ киллэриэ суохха айылаах дьиппинийэ барыйан турар. Амма Аччыгыйа
Күһүҥҥү түүн ханан да быыһахайаҕаһа суох, ыас хара эркин буолан дьиппинийэн турар. Н. Якутскай
Ый буоллаҕына алаас ньуурун бүтүннүүтүн туналыччы сырдатан иһэн, …… адаархай былыт быыһыгар киирэн барбыта, сир-дойду эмиэ улам-улам дьиппинийэ хараҥарбыта. Д. Таас
◊ Дьиппинийиэҕинэн дьиппинийбит - олус дьиппинийбит, сөҥүдүйбүт (ыар санааттан). ☉ Стать чрезмерно угрюмым, мрачным (от тяжких дум)
Бииктэр дьиппинийиэҕинэн дьиппинийэн олордо. Аһаҕастык көрбүт киэҥ харахтара кырыыланнылар, сыҥааҕын этэ күүрэн таҕыста, уостара ыбыстылар. Л. Попов
- Хайа, бу туохха бары бачча сэнньэлэстигит? - Сабардам аттаахтар кэлбиттэригэр, дьиппинийиэҕинэн дьиппинийэн туран нүһэрдик ыйытта. Болот Боотур
[Тыыга уу киирэн тимирээри сырыттаҕына] Миитэрэй аны олус наҕылыгар түстэ: тыытын икки биттэҕиттэн тутуһан дьиппинийиэҕинэн дьиппинийэн баран, хамсаабакка олорунан кэбистэ. Н. Заболоцкай