зараза; сарааса тарҕаныыта рас пространёние заразы.

аат., эргэр. Сыстыганнаах ыарыы. ☉ Зараза; заразная болезнь.

аат.
1. Микробтарынан тарҕанар ыарыы көбүтээччитэ. ☉ Болезнетворное начало, распространяемое микробами, зараза. Сарааса тарҕаныыта
□ Сэллик сараасата — сэллик үөнэ
[Кох бациллата] киһи ыарыынан сутуллубут уорганыгар сылдьар. ЯЛМ СУХО
Сарааса биир сүөһүттэн атыҥҥа эмиэ сыстар. ССЫа
2. көсп. Туох эмэ куһаҕан өй-санаа сутуура, сабыдыала. ☉ Распространение, влияние какой-л. вредной идеологии, идеи
Кэнникинэн «куһаҕан өй-санаа сараасата» тарҕанар түбэлтэлэрин билэн, прогимназия дириэксийэтэ бэркэ сэрэнэр буолбута. П. Филиппов. Гитлер сидьиҥнэрин үлтү кыйдыыры, аан дойдуну фашистскай сарааса аны хаһан да тунуйбат буоларын ситиһэргэ. Саллааттар с. 1967

аат., эргэр.
1. Сүөһүгэ элбэх өлүүнү-сүтүүнү таһаарар дьаҥ. ☉ Мор, падёж скота, эпизоотия. Дьэ, харыһыктаах Хаарыаннаах ийэ дойдуттан Хара арахсыахпар диэри Хара төлөн буоламмын Хамсыгы халбарыттым. Саха фольк. [Порни:] Ыалларым барааннарын үөрүн хамсык хамыйдын, оттон миэнэ үөскээтин-үөдүйдүн… Пьесалар-1960. Омоҕой Баай саҕана сүөһүгэ түһэр үөн-көйүүр олох суох эбит
Кэнники Үрүҥ Айыы үөһэттэн соруйан хамсык оҥорон түһэрбит. БСИ ЛНКИСО-1938
2. үөхс. Киһини сэнээн, үөхсэн этэргэ туттуллар тыл. ☉ Бранное слово
Хайа дойду хамсыгаҕын? ПЭК СЯЯ
♦ Хамсык хараҕын харахтан фольк. — өстөөххүн өлөрөргө-өһөрөргө, кыргарга-кыдыйарга бэлэм буол. ☉ Быть готовым к уничтожению, истреблению врага, не знать пощады к врагу
Мин, кырдьык, өһөгөйдөөх санааны сананан, хамсык хараҕын харахтанан, хахай хаанын хааннанан барарга олоробун. Далан
Дагдаҕар баатыр диэн харса хабыра суох бөтөс: «Утарсар баар буоллаҕына утарсыахпыт, …… хамсык хараҕын харахтаныахпыт буоллаҕа дии», — диэтэ. «ХС»
ср. бур. хамшаг ‘эпидемия’, тув. камдьык ‘чума, зараза’