туохт. Аска ымсыыр, аска иҥсэр (аанньа аһаабатах, ааспыт-туорбут, тубураабыт киһи туһунан). ☉ Жаждать поесть, зариться на еду (вследствие продолжительного голода).

туохт., эргэр. Ымсыыр, иҥсэр. ☉ Проявлять жадность, зариться на что-л. [Балбаара:] Оттон син биэриэхпин өҕүллэн баран, туохпун тэрийээри күҥэйэ олордохпунуй. Эрилик Эристиин
ср. тюрк. күҥ ‘завидовать’

1. сарбай 1 диэнтэн б. тэҥ. көстүү. Харахпар туох эрэ эп-элэҥнэс, Киһи илиитэ, тарбахтар сарбаҥныыллар. В. Гаврильева
   Хопто уола били Сатаайка Арамаан уола Сахааччаны кытары илии тутуһаары сарбаҥнаата. Эрилик Эристиин
2. көсп., кэпс. Иҥсэҕэр туора үптэн-астан, баайтан тардыалас, былдьас. ☉ Стараться прихватить себе от чужого добра, зариться на чужое
   Атын дьон үбүнаһын былдьаары гыналлар диэн оробуочайдары холуннара-холуннара, «уобалас сэбиэтэ» хата бэйэтэ казначейство үбүгэр бүтүннүүтүгэр сарбаҥныыр. Амма Аччыгыйа

аат. Киһи, сүөһү айаҕын иһигэр баар үрүҥ күүгэннээх сынньылхай убаҕас. ☉ Слюна, плевок
Клавдия Михайловна силэ бырдаҥалыар диэри хаһыытыыр, айдаарар. Н. Якутскай
[Эһэ] силинэн тыбыыра-тыбыыра, сатарыччы кыланар. Л. Попов
Байанай хааннаах силинэн бандьыыт тойонун малаҕар сирэйигэр уун-утары тибиирдэ. П. Филиппов
♦ Силин (быһа) ыйыстар — 1) аһыан наһаа баҕарар, аска ымсыырар, иҥсэрэр. ☉ Сильно хотеть есть, глотать слюнки
Кыысчаан сэниэтэ суохтук: «Аһым бараммыта икки хонно», — диэн хардарбыта, аһы тоҕо санатаҕын диэххэ айылаах силин быһа ыйыстыбыта. Ф. Софронов
Өлүөскэ ас сыта минньигэһинэн аҥылыйбытыгар, таныытын хамсатта уонна силин ыйыһынна. Эрилик Эристиин
Уһун Уйбаан иҥсэрбитин омунугар күөмэйин кылк гыннаран силин ыйыһынна. «ХС»; 2) туохха эмэ олус ымсыырар, баҕатыйар, иҥсэтийэр. ☉ Сильно хотеть, желать чего-л., зариться на что-л. Онуоха Сэмэнчик силин быһа ыйыстан баран, аат эрэ харата эттэ: «Маайаа, тоҕойуом, уураһыах эрэ». Н. Неустроев
Дьоппуон исписэлиистэрэ …… Нерюнгри чохтоох разреһын көрдөхтөрүнэ сөҕөн-махтайан тылларыттан маталлар, силлэрин быһа ыйысталлар. «ХС»
ср. бур. шүлһэн, алт. чилекей, уйг. шөлгей, п.-монг. силүһүн ‘слюна, плевок’

туохт., сөбүлээб. Туохха эмэ наһаа баҕар, дьулус, талас. ☉ Усиленно стремиться к чему-л., желать, жаждать чего-л. [Арыгы] чиэһи ситэн туран киртитэр, Суобаһы суудайан туран сууйар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Ити мин уонча кур оттоохпор суудайаннар, от көрдөөччүлэр олорпот да, утуппат да буоллулар. Болот Боотур
Кэбис, доҕор! Сорохтор төһө даҕаны эйигин уһуларга суудайбыттарын иһин, бэйэм чааһым утарабын. Р. Баҕатаайыскай
△ Туохха эмэ ымсыыр, иҥсэр. ☉ Зариться на что-л. Көр эрэ маны! Ол мин солкоҕо суудайар, бэлэми аһаан олорорго баҕарар үһүбүн дуо! Софр
Данилов. Аһыыр ас арааһыгар Аһары суудайбаппын. В. Гольдеров
Аанньаҕа даҕаны тарбаҕа такыччы тардаары, ити дьахтар суумкатыгар суудайбыта буолуо дуо? Тумарча
♦ Хааҥҥа (тыыҥҥа) суудай — кими эмэ өлөрөргө дьулус, турун. ☉ Жаждать чьей-л. крови
Оннук хааҥҥа суудайбыт буоллаххытына хотуурунан миигин! И. Гоголев
Кини бэйэтин тыыныгар баччааҥҥа диэри ким даҕаны суудайа илигэ. Софр. Данилов
Туохтан ити айылаах киһи хааныгар суудайбыт күтүрдэрий? А. Сыромятникова
ср. телеут. шурҕуун ‘быстро, стремительно’, тув. шууда ‘спеши, торопись’, монг. шуудах ‘двигаться беспрепятственно, к цели’

туохт.
1. Тугу эмэ ылан туһанарга, туттарга олус баҕалан, иҥсэр, харамсый. ☉ Испытывать желание обладать, располагать, владеть чем-л., желать чего-л., зариться на что-л. Мойуос кинээс обургу, Баайга-токко ымсыыран, Мал курдук атыылаан Көмүс чыычааххын, Күндү сымыыккын Күн сириттэн сүтэрдиҥ! С
Зверев. Кини санаатын баҕата, ымсыырара үгүс этэ да, кыах суоҕа. Суорун Омоллоон
Мин аҕам ити хара санаалаах баайга ымсыыран миигин атыылаабатаҕа буоллун, оччоҕо …… муҥ сатаатар үөрэнэн ырааппыт буолуом этэ. М. Доҕордуурап
2. Киһи киэнигэр баҕар, ордугурҕаа. ☉ Испытывать чувство зависти к комучему-л., завидовать
Мин буруйбунан мин оҕом, мин тыыннаахпар, атын оҕолор аҕаларыгар ымсыыран эрдэҕэ. Н. Лугинов
Боруоста мин ымсыырабын эһиэхэ, эдэрдэргэ. В. Яковлев
Арай мин ийэм өрдөөҕүтэ, Аччыгый эрдэхпинэ өлбүтэ. Ымсыыра көрөбүн үөлээннээхтэрим Кырдьаҕас ийэлээхтэригэр. И. Чаҕылҕан