стыть несов. 1. (остывать) сой, тымный; 2. (застывать, замерзать) тоҥ.

стынуть, застывать, коченеть; илиим бөҕүөрдэ у меня руки закоченели.

разг. застывать (напр. о жире, масле); бүөспүт хайах застывший каяк.

1) замерзать, застывать; уу тоҥмут вода замёрзла; арыы тоҥмут масло застыло; 2) мёрзнуть, зябнуть; коченеть; тоҥобун я зябну; кулгааҕым тоҥор у меня ухо мёрзнет.

1) начинать застывать, замерзать (обычно о нек-рых продуктах); сыа бөһүйэн барда жир начал замерзать; 2) оттаивать, отходить; эт бөһүйэн ирэр мясо оттаивает и становится мягким; хаар бөһүйбүт снег подтаял.

образы. 1) застывать ровным слоем, постепенно сгущаться; сүөгэй мөлбөйбүт сливки застыли ровным слоем; өрүс мөбөйө устар река течёт медленно, плавно; 2) быть, казаться большим, округлым, очень полным (обычно о женщине).

туохт.
1. Тоҥон хойдон кытаанах турукка көһөн ис (хол., арыы, сыа о. д. а. тустарынан). ☉ Начинать застывать, замерзать (напр., о жире, масле и т. п.)
Аллар алааһым иччитэ! Күөх далайым иччитэ! Бүөспэт бүөр сыалаахта, Тоҥмот тобук сыалаахта Тосхойон кулу! Далан
2. көсп. Ким эмэ быһыытын, туттунуутун, саҥатын сөбүлээбэккэ саҥата суох иҥиэттэн олор. ☉ Молчать с мрачным видом, будучи неудовлетворенным поведением или разговором
Тойон бүөһэн олорор. ПЭК СЯЯ

туохт.
1. Сылайыыттан, уһуннук табыгаһа суохтук турууттан-олорууттан, тоҥон, бөҕүөрэн тугу да билбэт буолан хаал; көлөттүгэс буол (эт-сиин, көҕүс, илии-атах туһунан). ☉ Терять подвижность, неметь; затекать (о теле, конечностях, спине)
[Нүһэр Дархан:] Арҕахха кыстаабыт аарыма эһэ курдук, Этим-сииним барыта көһүйбүт. И. Гоголев
Күнү мэлдьи аһаабакка аччыктаабыт, олоро көһүйбүт дьон сулбухалбы таҥныбытынан бараллар. Күннүк Уурастыырап
Уһуннук олорон айаннаабыттарыттан атахтара көһүйбүт, сүһүөхтэрэ мастыйбыт этилэр. Н. Якутскай
Атахтара тоҥон, сүһүөхтэрэ көһүйэн бардылар. Н. Заболоцкай
△ Тымныйан, мастыйан хаал (үксүгэр өлбүт киһини, сүөһүнү этэргэ). ☉ Коченеть, деревенеть (обычно о трупе)
Көһүйбүт доҕорун кууһан ылан атын самыытыгар туора бырахта. И. Гоголев. Чугаһаан кэлбитэ, тииккэ былыр үйэҕэ көһүйэн хаалбыт табалар ыйанан тураллар. Эвен фольк.
2. көсп. Тымныыга тоҥон дөйүөрэн хаал, өлбүт курдук буол (от-мас, сир туһунан). ☉ Стать неподвижным, оцепенеть от холода (обычно о деревьях, земле)
Тымныы туманын быыһынан Манчаары ата быыраттар, Туйахтарын чуор тыаһыттан Көһүйбүт дойдум уһуктар. С. Данилов
Валентин билигин аҕай үрдүнэн үктээн ааспыт хомураҕын оргууй таарыйбытыгар болбукта көһүйбүт лабаалара өндөйбүтүнэн бардылар. Сэмээр Баһылай
3. көсп. Үмүрү тардар, сааллар курдук ыарый (хол., быар, таал, өрөһө туһунан). ☉ Чувствовать боли, колики в животе, боку (напр., от безудержного смеха; ср. смеяться до колик)
Уолаттар өрөһөлөрө көһүйүөр диэри күлүстүлэр. Амма Аччыгыйа
♦ Көһүтэрбэр көхсүм көһүйдэ (кэтэһэрбэр кэтэҕим ыарыйда) — «олус уһуннук туһата суох күүттүм» диэн этэр формула. ☉ От ожидания спина онемела (заждался — затылок заболел; о долгом бесплодном ожидании)
Көхсүм көһүйүөр диэри Көһүппүтүм ордугун, Куттанарбыттан даҕаны Кутум-сүрүм тохтууһу. П. Ойуунускай
Күтүөт кэлиэ диэммин, көһүтэрбэр көхсүм көһүйдэ, кэтэһэрбэр кэтэҕим ыарыйда. Н. Туобулаахап
ср. монг. хөши ‘коченеть, застывать’

дьүһ. туохт.
1. Хойуу буолан, куттахха бүтүннүү тула халыйан хаалбакка, өрөһөлөнөн томтоҕор быһыылан (балачча кэриҥнээх маассаны этэргэ); бөлөнүттэҕэс хойуу буол. ☉ Оставаться сгустком, сохраняя форму, не растекаясь по чему-л. (о густой массе); застывать ровным слоем, постепенно сгущаясь. Тэриэлкэни толору сылаас көбүөр мөлбөйөн турар. Суораппыт бүрүллэн мөлбөйбүт. Сүөгэй мөлбөйбүт
△ Ту ох эмэ хойуу маасса халыйарын курдук быһыыланан бытааннык хамсаа, уһун. ☉ Медленно нести себя, плыть, течь подобно густой, однородной массе
Өрүс чуумпу уута мөлбөйө у с т а р.  Чардаат чаана, дьон тыына үрүҥ туман буолан устан мөлбөйөр. А. Фёдоров
Бүлүү өрүһэ устан мөлбөйөр. Үрүҥ долгуннарын өрүтэ ыһан үөмэхтэтэр. П. Филиппов
2. Ордук көп, үскэл, тупсаҕай, улахан көстүүлээх буолан көһүн (хол., күндү түүлээҕи, үүнээйи аһын, киһини этэргэ). ☉ Иметь пышный, роскошный вид (о пушнине); быть ядрёным, спелым (о плодах растений); быть налитым, округлым, дебелым (о женщине)
Кырса ти риитэ кыһын, түүтэ муҥутуу көбөөтөҕүнэ, мөлбөйөн тирии да тирии буолар.  Туорааҕа мөлбөйөн Бастыҥ да оруос. Эллэй
Татьяна кэтирээбит, ордук мөлбөйбүккэ, баараҕадыйбыкка дылы буолбут. Д. Очинскай
ср. монг. мөлгөр ‘округлённый, гладкий’

туохт.
1. Мөлтөө-ахсаа, сылай, нукаай курдук буол (хол., уһун айантан). ☉ Становиться слабым, бессильным, утомляться, уставать (напр., из-за долгой езды)
Туга да соччо улаханнык ыалдьыбат эрээри, этэ-сиинэ мэлдьи улугура сылдьар, сэниэтэ суох. Н. Лугинов
Үс көһү хааман кэлбит киһи, суолу булаат, санаата налыйан, сылайбытын дьэ биллэ, сүһүөхтэрэ улугуран дьаралыйа күүрдүлэр. Тумарча
Уһун айантан улугурбут уолаттар сэргэхсийэ түспүттэрэ. И. Данилов
Күнү быһа кураанах сытан улугура быһыытыйбыт Андагы сэргэхсийэ түстэ. Н. Босиков
2. көсп. Тугу да кэрэхсээбэт, сэҥээрбэт, барытыттан салгыбыт курдук буол. ☉ Быть апатичным, безучастным, равнодушным (напр., от однообразия, бездействия)
Урукку өттүгэр улахан хамсааһыннаах үлэ ыытыллыбатах буолан, дьон улугуран хаалбыт. С. Никифоров
Үлэһит сэбиэскэй норуот бүттүүнэ улугурбатаҕа, най барбатаҕа, хоро таспатаҕа, уопсай баайга чомполоммотоҕо курдук этэ дии! В. Титов
3. көсп. Чуумпуран, иһийэн хаал (айылҕаны этэргэ). ☉ Застывать в тишине, замирать (о природе)
[Сааскы күн] улугурбут от-мас сайа тыынан уһуктарыттан уһун үйэлэргэ дьэбидийэ таастыйбыкка тиийэ тириэрэн, улам-улам күөрэйдэр күөрэйдэ. Е. Неймохов
Сүгэ-эрбии тыаһа үйэ тухары улугуран турбут айылҕаны уһугуннарбыта. «ХС»
△ Утуйбут курдук турукка киир (кыылы, көтөрү этэргэ). ☉ Впадать в состояние спячки (о животных, птицах)
Биир тиит чыпчаалыгар туох эрэ көтөр хамсаабакка улугуран олорор. Н. Заболоцкай
Табалар улугурбуттара — күнүһүн күн уотугар сыламнаан сытан тахсаллара, оттон түүнүн аһыыллара. С. Курилов (тылб.)