несов. 1. (затвердевать от холода) тоҥ; 2. (гибнуть от холода) үлүй, үлүйэн өл; 3. (зябнуть, коченеть) тоҥ, үлүй.

становиться тяжёлым и твёрдым как камень; сильно затвердевать; таастыйбыт мас окаменевшее дерево (ископаемое); таастыйбыт сүрэх каменное (букв. окаменевшее) сердце.

1) грубеть; затвердевать; костенеть; чочунаах уҥуоҕурбут дикорастущий лук пошёл в ствол; 2) перен. разг. переходить из подросткового возраста в юношеский; мужать; уол уҥуоҕурбут парень возмужал.

туохт. Кыччаа, кытаат, онон үүтүҥ тарт (ынах синньин туһунан). ☉ Уменьшаться, затвердевать, туго доиться (о вымени коровы)
Ынахпыт синньэ, ыамын көтүтэн, бэһириктийэн хаалбыт. ПЭК СЯЯ

сыһ.
1. Муус буола кытаанахтык (тоҥ). ☉ Крепко, как лёд (затвердевать от холода)
Кыһын обургу барытын чакыччы тоҥорон кэллэҕэ ити. А. Сыромятникова
Чалым уу бастакы тымныыга Тааһыран чакыччы тоҥуоҕа. Айталын
2. Муус курдугунан, үрүҥүнэн (көр). ☉ Словно глаз, затянутый бельмом (выглядеть)
Кырыарбыт түннүктэр эргэлээх харахтыы иччитэ суох чакыччы көрөллөр. Болот Боотур
3. түөлбэ. Аҥаардас, сыччах. ☉ Исключительно, только, лишь
Сир үчүгэйин, өҥүн чакыччы бэйэҥ ийэҥ ууһун дьонноругар эрэ биэртэлээбитиҥ буолбат дуо? Күндэ

I
аат.
1. Быһан ойуулуурга туттуллар үс кырыылаах сытыы уһуктаах ыһыы. ☉ Трехгранный резец для гравировки
Ыҥыыр сирэйин үрүҥ көмүс лиискэ араас сахалыы ойууну түһэрэн кирдиэҕинэн эбэтэр чеканканан охсон киэргэтэллэрэ. МАП ЧУу
Кини кирдиэҕинэн арааһы барытын ойуулуон олус баҕарар. «Чолбон». [Ойуулааччылар] сүрүн инструменнара саха быһаҕа буолар уонна кирдиэх быһах. «Саха с.»
2. Кирилиэс кырыыта. ☉ Грань ступеньки крыльца, лестницы
Кирилиэс кирдиэҕэр атахпын сотуннум. — [Хобулугуҥ тыаһа] Көрүдүөр киэҥэр, Кирилиэс кирдиэҕэр Улам-улам иһиллибэт буолла. С. Данилов
II
даҕ., кэпс. Туохха да киириммэт, өһөс. ☉ Неподатливый, упрямый, неуступчивый. Кини кирдиэх, өһөс киһи. Кирдиэх киһилиин киһи кыайан үлэлээбэт
ср. орд. кердик ‘сварливый, неуживчивый, злобный, плохой, злой нрав’, бур. хердии ‘затвердевать, засыхать (о коже), упрямиться (о детях)’

туохт.
1. Кытаат, мастый. ☉ Грубеть, затвердевать, костенеть (напр., о растениях)
Күөх луугу уонна чочунааҕы уҥуоҕура иликтэринэ бэс ыйыгар үргээн тууһаныллар. ТИИ ЭОСА
Өҥүргэстээх балыктар дьардьамалара олохторун устатын тухары уҥуоҕурбат. ББЕ З
Көйөрүллэр аһылык үгүс өттүн ордук дороххой, уҥуоҕурбут, хаачыстыбатын сүтэрбит аһылыктар — уу ото, соломо, былах, мас лабаата ылаллар. АДГ СКУо
2. көсп., кэпс. Эр киһи киэбин ыл, улаат, төлөһүй (уол оҕону этэргэ). ☉ Переходить из подросткового возраста в юношеский, мужать
Уорбаҕа угуллубут Уруттаан уҥуоҕурбут Уолҕамдьы санаалаах Уолчааным сордоох! А. Софронов
Ийэм ыарытыйар, мин кырабын. Уҥуоҕура илик үһүбүн. В. Миронов