ж. 1. втулка (туох эмэ иһигэр угуллар тимир); втулка колеса көлөһө втулката; 2. (пробка, затычка) бүө.

1) пробка, затычка; бытыылка бүөтэ пробка от бутылки, бутылочная пробка; 2) запруда; үрэх бүөтэ төлө барда запруда на рёчке прорвалась.

1) звукоподр. брякать; постукивать; буочука иһигэр буөтэ толугу-руур в пустой бочке брякает затычка; сүрэҕим толугуруу мөҕүстэ = сердце моё сильно заколотилось; 2) свободно болтаться; тоһоҕо толугураан хаалбыт кол разболтался.

аат.
1. Иһит айаҕын эбэтэр туох эмэ хайаҕаһын иһигэр анньан сабар оҥоһук эбэтэр көннөрү предмет (хол., эһэ арҕаҕын аанын хаххата). ☉ Пробка, затычка (в разных значениях). Мас бүө. Пробка бүө. Муос бүө. Эрэһиинэ бүө
□ Уйбаан сүүрбүтүгэр ботуоҥка иһигэр чэрэниилэ мас бүөтэ төлө ыстанан, биэдэмэһи бүтүннүү тунуйда. Суорун Омоллоон
Онуоха сааларын үрдүгэр түһэн, ытыалаһыыга бэлэмнээн оҥорбут чуолҕаннарын бүөлэрин төлүтэ тардан ылаттыыллар. Н. Якутскай
Арыт син үтүө чааска Дьоро киэһэ үүнэр. Оччоҕо шампанскай Бүөтэ өрө тэбэрэ. М. Ефимов
Арҕаҕын — бүөтүн төлө анньан эһэ ньылбы ыстанан таҕыстаҕына, ытан хабылыннарарга бэлэмнэнэ туттубута. Амма Аччыгыйа
2. көсп. Туохтан эмэ, үксүгэр куһаҕантан, өлүүттэн-сүтүүттэн, көмүскэнэр соччо эрэлэ суох хахха, барымньы. ☉ Не очень надежная заслонка, затычка для защиты от чего-л. опасного
Саҥарыма, Үрдүктэр өлүүлэрэ, Өлүү суолун бүөлэрэ. С. Васильев
Харыстана сырыттахпына олоҕум ааһан хаалбыт... Ити эн уоскутар тылларыҥ даҕаны онно бүө буолбат. Н. Лугинов
ср. тюрк. бөг, бөк, пөк ‘пробка, затычка’
◊ Бүө мас — эһэни бултуурга арҕах аанын бүөлүүр мас. ☉ Бревно, которым заслоняют выход из берлоги (при охоте на спящего медведя)
Бурхалей быһан ылбыт бүө маһын сүгэн, саатын аҥар илиитигэр тутан арҕах диэки хааман истэ. Эрилик Эристиин
Өлөксөй бүө маһын анньыах курдук буолан истэҕинэ, туох да сүрдээх сүүнэ эһэ ойон тахсыбыт. М. Чооруоһап. Тэҥн. сылбырҕа мас