I зимовать, проводить зиму.
II класть друг на друга, складывать; маһы кыстаа = а) сложить дрова; б) занести поленья в помещение.

аат. Олус улахан (хол., күөс буһарар) иһит. ☉ Большой сосуд для варки, котёл
Алтан олгуйдарга эт буһарыллыбыт. Күннүк Уурастыырап
Улахан олгуйдарга кэрэх биэ этин буһаран лыксыталлар. Н. Якутскай
Дьэс олгуйга көйүллүбүт муус эмиэ баар. И. Гоголев
◊ Олгуйдаах эһэ — арҕах хастыбакка, маһы чохчолоон, онно уйа оҥостон кыстыыр эһэ. ☉ Медведь, который зимует не в берлоге, а на земле в своеобразном сооружении из валежника в виде берлоги
Оҕокком ойуурга өр сылдьан Олгуйдаах эһэҕэ түбэспит. «ХС»
ср. хак. алҕай, алт. алҕый ‘маленький котелок’

I м. зоол. рак (у у га үөскүүр сиэнэр харамай); # показать, где раки зимуют разг. эн киниэхэ үчүгэй аҕайдык көрдөр (сааныы, куттааһын).

ж. 1. (действие и состояние) кыс-тааһын, кыстыы хаалыы; остаться на зимовку кыстыы хаал; 2. (место, где зимуют) кыстык.

I
туохт. Кыһыны туораа, кыһын ханна эрэ олор. ☉ Зимовать, проводить зиму
Үс ыал быйыл Лэглээрдэр быыкаайык балаҕаннарыгар дьукаахтаһан кыстаан олороллор. Амма Аччыгыйа
Тус-туһунан чоҥкучах алаастарга кыстаабыт оҕолор биир сайылыкка мусталлар. Далан
Арҕахха кыстаабыт аарыма эһэ курдук Этим-сииним барыта көһүйбүт. И. Гоголев
◊ Кыстыыр уу — кыстыыр чүөмпэ диэн курдук
Кыстыыр уу. Күөл, үрэх хайдахтаах да тымныы кыһыҥҥа дөйө тоҥмот өттө. Багдарыын Сүлбэ
II
туохт. Тугу эмэ сааһылаан, үрүт-үрдүгэр чөмөхтөөн биир сиргэ уур. ☉ Складывать, класть что-л. друг на друга, стопкой, штабелем
Мин саах күрдьэбин, торбуйах уулатабын, бурдук тардабын, мас кыстыыбын. Амма Аччыгыйа. Тыраахтар тыырыллыбыт былаахылары сотору-сотору тиэйэн аҕалан өрөһөлүү кыстыыр. А. Федоров. Билигин хараҥаҕа кууллаах бурдугу таһааран кыстыахха. И. Бочкарев
◊ Мас кыстыыр көр мас
Ыстапаан …… мас кыстыырга сытар сүгэтин ылан уот иннигэр эргим-ургум көрө олордо. А. Софронов
Дьиэ таһыгар мас кыстыырга биир атыыр оҕус …… «бус» гынан тыынан кэбиһэ-кэбиһэ, ныһыллан турар. Н. Түгүнүүрэп

туохт.
1. Тугу эмэ тымныт, бөһүт. ☉ Охлаждать, замораживать что-л. Чохоону тоҥор.
□ Быары тоҥорон, бытархай гына кырбаан сииллэр. КЕФ СТАҮө
Былыыр-былыр Ээһэй эмээхсин Ынаҕын ыан баран Балаҕан үрдүгэр үүтүн Туос чабычахха Тоҥоро уурбут. П. Ламутскай (тылб.)
2. Күнүһүн сылыйан түүнүн тымный, дьыбардан, хаһыҥнан (күн-дьыл туһунан). ☉ Становиться холодным, морозить по ночам (о погоде — поздней осенью, ранней весной)
Тоҕус күн хачааллаан, Тоҥорбут бу халлаан Дьэ тыынын таһаарда, Дьэҥкэрдэ, ылаарда. Болот Боотур
Күһүн буолан, от-мас хагдарыйан, түүнүн тоҥорон, кыстык кэлэн иһэрэ биллэн барбыта. В. Протодьяконов
Түүн ахсын тоҥорор, күнүһүн хотуттан курас тыал үрэр. В. Титов
3. кэпс. Тымныт, үлүт. ☉ Заморозить, застудить
Бу умайар тымныыга киһини тоҥорон өлөрүүһүлэр. М. Доҕордуурап
Эн миигин хаарга түҥнэри анньан тоҥорбуккун этиэм! П. Ламутскай (тылб.)
4. кэпс. Кыһыҥҥы кэмҥэ дьиэни-уоту оттубакка тымныт, ититимэ (кыстаабат буоллаххына анаан эбэтэр киһиттэн тутулуга суох ханнык эмэ быһыыттан-майгыттан — хол., элэктэриичэстибэ уота баран, оттук бүтэн). ☉ Не подавать тепло, замораживать дом в зимнее время (если не зимовать или из-за каких-л. не зависящих от человека обстоятельств — напр., из-за неисправности электростанции, отсутствия топлива). Ийэм аах салҕааһын дьиэлэрин быйыл тоҥордулар. Аҕыйах сыллааҕыта уот ыстаансыйатын саахала буолан, куорат аҥаарын тоҥоро сыспыттара
5. кэпс., калька. Ханнык эмэ улахан бырайыагы (хол., дьиэ тутуутун) ситэрбэккэ тохтот, боҕон кэбис. ☉ Оставлять незавершённым какой-л. крупный проект, строительство, замораживать. Элбэх этээстээх олорор дьиэ тутуутун үбэ көстүбэккэ тоҥордулар
♦ Иһин тоҥор көр ис IV
Итэҕэллээҕиҥ искин тоҥордо. ПЭК СЯЯ
Хата сэрэн, ити биһириир Бииктэриҥ искин тоҥороорой. Суорун Омоллоон