I : илин атаххыт ибирэ суох буоллун ! формула благопожелания пусть ваши ноги не встретят никаких препятствий! (соотв. счастливого пути!).
II : ибир гын = шевельнуться, шелохнуться; ибир да гыммата он даже не шелохнулся.

ибир-сибир кэпсэт = разговаривать полушёпотом; ибир-сибир айаннат = ехать тихо, но безостановочно (верхом).

I
аат., фольк. Моһол, мэһэй. ☉ Помеха, препятствие
Илин атаххыт ибирэ суох буоллун! (алгыс.). Илин өттүгүт ибири билбэтин! П. Ойуунускай
Доҕорбун иннин ибирэ суохтук тиэрт. П. Ойуунускай
ср. тюрк. им 'мучение, беспокойство; труд, работа'
II
даҕ.
1. Бэрт кыратык, биллэр-биллибэттик хамсыыр. ☉ Еле, чуть заметно двигающийся, подрагивающий
Ибир долгунунан бигээн тугу барытын утутарга дылы... Суорун Омоллоон
Ибир салгын сөрүүн тыына Ходуһаны оргууй сабар. Л. Попов
Ибир тыал имнэнэн салгыйар, Им түһэн барыарар. А. Абаҕыыныскай
2. Бытархай таммахтарынан түһэр (ардах туһунан). ☉ Мелкий (о дожде)
Ибир самыыр ибиирдэ. Күннүк Уурастыырап
Түһэн ааспыт ибир ардах таммахтара оҕуруо буолан, окко-маска ыйаннылар. Л. Попов
3. Кыра, чараас. ☉ Маленький, тоненький. Ибир илиилээх, амынньыар атахтаах баар үһү (тааб.: тахтай). Ибир дьаҕыл былытынан Эркээйи туруорда. Саха фольк.
ср. тат. ыбыр: ыбыр-чыбыр 'мелкий; мелочь'

туохт. Бэрт кыратык, чэпчэкитик хамсаан ыл. ☉ Чуть-чуть, слегка шевельнуться, дрогнуть
Власий Порфирьевич уостара ибир гыннылар. Н. Лугинов
Көҕөрбүт халтаһалара ибир гына хамсаатылар. И. Гоголев
Быыкаа уҥа илиитин тарбахтара ибир гынан ылаттаатылар. Н. Заболоцкай
♦ Ибир да гыммат - 1) таһыгар биллэрбэт (долгуйбутун, кыыһырбытын уо. д. а.). ☉ соотв. не показывать (не подавать) даже вида
Кыыча, ийэтин аһынан сүрэҕэ төһө да хаанынан ытаатар, ибир да гымматаҕа. Софр. Данилов; 2) кыһаллан да көрбөт, сэҥээрбэт, болҕомтотун да уурбат. ☉ Совершенно не обращать внимания на что-л.; не проявлять беспокойства о чем-л.
Али Хамиди ибир да гымматаҕа уонна оҕонньор ыйытыытыгар да хардарбатаҕа. А. Сыромятникова
◊ Ибир босхо бар - эмискэ салыбырыы түс. ☉ Задрожать вдруг, внезапно
Манньыаттары икки ытыһынан ыгыта туппахтаата, уостара ибир босхо бардылар. Т. Сметанин. Ибир ой - онно-манна чэпчэкитик көтүөккэлээ. ☉ Бежать вприпрыжку, легко и изящно, быстро перебирая ногами
Уолчаан тэбис-тэҥҥэ сүүрэн-көтөн төбөтө лэкээриҥниир, сыгынньах атаҕа, куобах оҕотун атаҕыныы, ибир ойор. И. Гоголев
Имигэс атах ибир ойдо, Илинкэлин түһэ турда. С. Васильев

көр ибир-сибир
Сиэҥкэ ибир-сабыр хааман тахсан, таһырдьаттан хас да хардаҕаһы киллэрэн, уотун отунна. Күндэ
Халлаан ибир-сабыр таммалыырын, балык салыҥыгар биһиллэрбитин бука барытын умнан кэбиспиппит. Н. Заболоцкай
Сорох көбдьүөрэн кэлэр, сорох ибир-сабыр кэпсэтэр. С. Васильев

сыһ.
1. Оргууй, иһиллэр-иһиллибэттик, сибигинэйэн (хол., кэпсэт). ☉ Полушепотом, почти неслышно, тихо (напр., разговаривать)
Кинилэр ибир-сибир кэпсэтэллэр. Т. Сметанин
«Оҕобут сааһыт буолсу», - диэн ибир-сибир кэпсэтэллэрэ. Т. Сметанин
2. Оргууй аҕай, баҕарбатах курдук, аат харата. ☉ Нехотя, еле-еле, тихо (делать что-л.)
Ибир-сибир самыырдыыр. И. Гоголев
Хатыҥ талах сэбирдэҕэ Ибир-сибир тохтон барар. Баал Хабырыыс
Хамначчыттар ибир-сибир баран-кэлэн суох буолан биэрдилэр. А. Сыромятникова