несов. см. изготовиться.

несов. см. изготовиться.

нареч. незаметно, исподволь; кыбычылаан көр = незаметно высматривать кого-что-л.; кыбычылаан бэлэмнэн = исподволь готовиться чему-л.

возвр.-страд. от астаа = 1) стряпаться, готовиться, быть приготовленным; ас астанна пища приготовлена; 2) готовить, приготавливать, стряпать (для себя); 3) молотить (для себя); 4) гноиться (о нарыве) .

возвр.-страд. от бэлэмнээ = 1) быть подготовленным, приготовленным, заготовленным; подготовляться, приготовляться, заготовляться; матырыйаал бэлэмнэннэ материал подготовлен; 2) готовиться, приготовляться; бэлэмнэнэн олор = быть готовым (напр. к отъезду).

замедлять полёт, парить перед спуском (о птицах); кустар түһээри элиэ-тииллэр утки готовятся сесть.

туохт., кэпс. Тиэтэлинэн туттуммахтаан барытын түргэнник дьаһанан, оҥорон, туохха эмэ бэлэмнэн. ☉ Торопливо, быстро собираться, готовиться к чему-л.
Чэ, дьабдьыныҥ, дьорҕоот доҕотторум, хараҥаҕа ыллардыбыт. Миигин батыһыҥ. Л. Попов
Ити үлүгэр сураҕы истээт, кинилэр дьабдьыммытынан бардылар. «ХС». «Оһо, аны биригэдьиир тойоммут илэ бэйэтинэн тиийэн кэллэ дии, - диир тырахтарыыс, туран олоро-олоро. - Дьабдьыныҥ!» «ХС»

туохт.
1. Туохха эмэ баппат-иҥмэт курдук мөҕүс, үлтү сүргэйэр курдук хамсан. ☉ Производить резкие движения, биться, дёргаться, метаться
Манчаары өрө тиргиллэ түһээт, тутан турар дьоннору илгитэлээн кэбиһэр. В. Протодьяконов
«Ким тиргиллэн киирдэ диэбиппит, Сүөдэр эбит дуу», — диэн Көөдөҥ Уйбаан киирбит киһи итиригин көрөн албыдыйан саҥарбыта. П. Аввакумов
2. Тугу эмэ оҥороору эбэтэр оҥорон сүпсүгүр. ☉ Шумно, суетливо готовиться к чему-л. или совершать какое-л. действие
Манна таас пааматынньык туруортараары тиргиллэр этэ. И. Гоголев
Сайылык ыччаттара биир киэһэ бөһүөлэккэ субуоталыы бараары тиргилиннилэр. У. Нуолур
Саҥа дьыл чугаһаан турар кэмэ. Мин дьүөгэлэрбин кытта биэчэргэ бараары тиргиллэ сылдьабын. «ХС»

1. тэрий диэнтэн бэй. туһ. Үс буолан туспа тииптээх биригээдэ тэриннибит. И. Семёнов
   Нуучча бааһынайдара сүөһүттэн көлөнү хото туталлар уонна бурдук үүннэрэр сэби үчүгэйдик тэринэллэр. Эрилик Эристиин
   Оскуола оҕото бэйэтэ бибилэтиэкэ тэринэрин өйүөххэ, саҥа үчүгэй кинигэ булунарыгар көмөлөһүөххэ наада. Дьиэ к.
2. Туохха эмэ бэлэмнэн, оҥоһун, тугу эмэ оҥороору, гынаары сорун. ☉ Собираться, готовиться к чему-л.
   Ылдьаа атах ороҥҥо оннун оҥостон утуйардыы тэринэн барда. Н. Заболоцкай
   Өлөксөй хара бастакынан табыллыбыт түөлбэтигэр дьоһуннаахтык олохсуйардыы тэриммитэ. В. Титов
   Күтүөттүү барар эдэр уоллуу тэриннэ. «ХС»
   ♦ Кэскили тэрин көр кэскил
   Билигин киһи буолар кэскилбитин тэринэр сааскы ыһыыбыт кэмэ кэлиэҕэ. Амма Аччыгыйа

возвр. от оҥор = 1) делать, готовить, приготовлять, строить, устраивать что-л. (для себя); хамса оҥоһун = сделать себе курительную трубку; 2) готовиться, снаряжаться, собираться; оҥоһун, сотору барыахпыт собирайся, скоро уходим; 3) приводить в порядок (себя), поправлять что-л. (на себе); тарааххын оҥоһун= поправить гребёнку; баттаххын оҥоһун= а) поправить себе волосы; б) сделать себе причёску; күөмэйгин оҥоһун = прочистить горло (перед пением, выступлением); 4) считать кого-л. кем-чем-л.; принимать кого-л. за кого-что-л.; аҕа оҥоһун = принимать кого-л. за своего отца; считать кого-л. своим отцом; 5) обращать, превращать кого-л. в кого-что-л.; кулут оҥоһун = превратить в раба; 6) предполагать, думать, считать; итини кини үчүгэйим оҥостор быһыылаах по-видимому, он думает, что это хорошо.