несов. см. издохнуть.

болеть копытницей, копытянкой; дьааҕыран өл = издохнуть от копытницы.

несов. см. вдохнуть 1.

иметь свободное время; иметь передышку, перерыв; төрүт бокуойдаммаппын у меня совсем нет свободного времени, мне дохнуть некогда.

туохт. Хамсыкка түбэс, өл-сүт (сүөһүнү этэргэ). ☉ Умирать, дохнуть (о скоте)
Хара Тыа олохтоохторо …… халыҥ үгүс табалара хамсыктыаҕын билэннэр халыйан ааһаллар эбит. Далан

сов. что 1. (в себя) тыынан ыл, эҕирий; вдохнуть свежий воздух ыраас салгыны эҕирий; 2. в кого, во что, перен. ук, иҥэр; вдохнуть в кого-л. веру в победу кимиэхэ эмэ кыайыыга эрэллэ ук.

1) падать, упасть, валиться; мас охтубут дерево упало; иҥнэн оҕут = упасть, зацепившись за что-л., наткнувшись на что-л.; споткнуться и упасть; 2) пропадать, гибнуть, погибать; ойуурдаах куобах охтубат погов. заяц в лесу не пропадёт; 3) свалиться (в результате тяжёлой болезни); 4) доходить до крайнего истощения; дохнуть, околевать (о животных); охтубут таба крайне истощённый олень; охтон өлбүт сүөһү дохлая скотина.

несов. 1. түс, оҕут, суул; падать навзничь иттэннэри түс; 2. (об осадках) түс; снег падает хаар түһэр; 3. (дохнуть — о скоте) өл; 4. (выпадать — о зубах, волосах) түс; 5. прям., перен. (ложиться) туе; тень падает на землю сиргэ күлүк түһэр; на него падает подозрение күтүрэбил киниэхэ түһэр; 6. (об ударении) түс; 7. (уменьшаться, понижаться) түс, намтаа; температура больного падает ыарыһах температурата түһэр; цены падают сыана түһэн иһэр; # падать в обморок уҥан түс. ,

втягивать в себя; салгыны эҕирий = вдохнуть воздух; ууну эҕирий = втянуть воду (нечаянно) # этэн баран эҕирийиэх бэтэрээ өттүгэр мгновенно моментально, в мгновение ока.

дьүһ. туохт.
1. Үллүбүт курдук суон, модьу көрүҥнээх буол (улахан уҥуохтаах киһини эбэтэр сүөһүнү, кыылы этэргэ). ☉ Бросаться в глаза своей тучной и крупной фигурой (о человеке высокого роста, а также о крупном животном). [Өксөкү кыыл — Эрчимэн Бэргэҥҥэ:] Алып Хандаҕай хара аттаах Араат Мохсоҕол бухатыыр Туспа ыал буолан дугуйдамматын, Сэпсэбиргэл тэринэн сиппэтин, Миэхэ кэлэн …… Хамначчыт уол буолан Суорумабар соноотун, Тарбар дагдайдын, Бөлөнөхпөр бөскөйдүн диир. С. Васильев
△ Толору угууланан үллэй, тилэри үллэйбит дьүһүннэн (туох эмэ хааны, суумканы этэргэ). ☉ Иметь до предела набитый вид (напр., о портфеле)
[Мөрүөн] …… сыыр анныгар тимир иилэҕэс быалаах обургу саппыйаан суумка бөскөйөн сытарын көрөн, маҥнай ылыа суох киһилии тохтоон, одуулаан турбахтаата. Д. Таас
△ Илийэн, сиигирэн тыылын, дыгдай (хол., үүнээйи сиэмэтин этэргэ). ☉ Набухать от влаги (напр., о семенах растений).
2. кэпс. Туһата суох мээнэ өл (сүөһүнү этэргэ). ☉ Падать, дохнуть негодным ни к чему (о скоте). Бөскөйөн өлбүт сүөһү этин сиэбэттэр