аат., фольк. Дугалыы өҕүллэн барар сир, тоҕой. ☉ Изгиб, излучина пути
Аҕыс ньаймахтаах аартык хотун. ПЭК СЯЯ

аат., түөлбэ. Тоҕой. ☉ Изгиб, излучина (дороги или реки, озера с заливом).
ср. п.-монг. тохулдьаҕур, халх. дохы ‘нагнуться’

делать изгиб, излучину; үрэх тоҕойдоон киирбит речка течёт, делая излучину.

1) изгиб, излучина (реки или озера с заливом); тоҕойго тохтоо = остановиться у излучины (реки); 2) уст. тогой (самая мелкая административная единица в северных районах Якутии в первые годы Советской власти).

имеющий изгиб, излучину; с... изгибом, с... излучиной, извилистый (о реке, об озере); элбэх тоҕойдоох өрүс река с извилистым руслом.

аат. Өрүс кытылын сыһыыта, кытылыттан төрүт биэрэгэр (мырааныгар) диэри намтала. ☉ Удлинённая впадина вдоль речного русла, долина
Туймаада хочото кылбаа маҥан хаарынан бүрүллэн килэһийэн сытар. Н. Якутскай
Оттуур хочобут кыараҕас буолан, сыл аайы үрэх бастарыгар оттуу барабыт. М. Доҕордуурап
Кэдэлдьи алаас уонна Баатты хочото чараас тыалаах үрдүк арҕас халдьаайынан быысаһаллар. Амма Аччыгыйа
ср. др.-тюрк. хол ‘низменность, бассейн реки’, маньчж. хошо ‘мык; излучина реки’

I жирная часть грудинки.
II безлесный, голый мыс (образуемый излучиной реки).

I
аат.
1. Туох эмэ (хол., суол, өрүс) токуруйан өҕүллүүтэ. ☉ Изгиб, излучина, извилина (дороги или реки, озера с заливом)
Аттаах киһи суол тоҕойун эмискэччи быһа астаран, сиэллэрэн таҥкычахтата турда. Амма Аччыгыйа
Сотору соҕус буолаат, тоҕой кэтэҕиттэн уматык тиэммит танкер көһүннэ. «ХС»
△ Оннук өҕүллүүгэ тумустаан турар сир, тыа. ☉ Полуостров, мыс
Үрэх тоҕойугар киирэн геологтар көстүбэт буоллулар. В. Протодьяконов
2. эргэр. Туспа түөлбэ, учаастак. ☉ Тогой (самая мелкая административная единица в северных районах Якутии в первые годы Советской власти)
Мин бу тоҕой киһитэбин. ПЭК СЯЯ
Төрөөбүт тоҕойбут өтөхсүйэн турар. Сэмээр Баһылай
Дьонноох тоҕойтон ыраах Муора түллэр кытылыгар Олорбуттара үһү. А. Бэрияк
3. түөлбэ. Үрэх, сээн эргиирин быһа түһүү. ☉ Кратчайший путь между берегами реки в её излучине.
II
аат., эргэр. Кулун сэлэтин тиэрбэһэ. ☉ Кольца на натянутой верёвке, к которым привязывали жеребят перед дойкой кобылиц.
◊ Тоҕой сэлэ көр сэлэ
Дьоллоох тоҕой сэлэни туругурдуҥ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Иилээх-саҕалаах күрүөм Тоҕой сэлэтин Торум түптэтин Тойоно буолбут Хатан Дьаралык! П. Ойуунускай
Үс былас уһуннаах Тоҕой ситии сэлэни Тоҕуоруччу тарпыттар. С. Зверев
ср. уйг. токай ‘лесные заросли’, бур. тохой ‘бухта, залив; извилина, изгиб, лука (реки, дороги)’

I 1) изгиб; загиб; үрэх бүгэр олороллор они живут в излучине реки; бүк бар= сгибаться, загибаться; бүк баттаа = а) гнуть, сгибать; б) перен. угнетать, давить; буруйа кинини бүк баттаан сылдьар его гнетут совершённые преступления; бүк тут = согнуть, сложить вдвое; кумааҕыны хас да хос гына бүк тутуталаата он сложил бумагу в несколько слоев; бүк түс = склонить (ся), наклонить (ся); поклониться; остуолга бүк түһэн олордо он наклонившись сидел за столом; 2) перен. тихий, безветренный (о месте).
II нареч. обязательно, непременно; дьиэҕэр бүк баар буол обязательно будь дома; бүк кэл непременно приходи.