Якутские буквы:

Якутский → Якутский

илин-арҕаа

сыһ. Сир-сир аайы; тула (буолб. ф-ҕа турар туохт. кытта ситимнэстэҕинэ «ханна да» диэн суолталанар). Везде, повсюду; вокруг (в сочетании с отриц. ф. гл. имеет знач. «никуда»)
«Атаас, эккин атыылаа, хастыыный?» - дэһэ-дэһэлэр, Ыстапааны илин-арҕаа ыыппакка кутугунаттылар. А. Софронов
Ол эрээри бэйи, кини онон миигин илин-арҕаа барбат гына оҥорорун көрүллүө. Н. Неустроев
Мин эйиэхэ кэргэн буолаарыбын илин-арҕаа иирээни бэргэттим, уһун сутууру оҥордум. Суорун Омоллоон
Тыраахтар хонууга ньирилиир, Тыраахтар тыаҕа ньирилиир, Илин-арҕаа ньирилиир. С. Васильев
Илини-арҕааны билбэт (быһаарбат) - тугу даҕаны быһааран өйдөөбөт, акаары. Потерявший способность соображать (от страха, волнения, старости); идиот (букв. восток-запад не знает (не определяет))
Кулгаахпынан истэбин, эн миигин илини-арҕааны билбэт курдук санаан, ити курдук атаҕастыыр буоллаҕыҥ. Н. Неустроев
Ханнык да бэйэлээх муҥкук, илини-арҕааны хотон быһаарбат диэбит батарааҕыҥ өйө-санаата тобуллар. Софр. Данилов
Ити бастакы барбыт дьахтар илини-арҕааны билбэт акаары, Микиппэрэп кинээстэн хамнас кыайан аахсыбат киһи. М. Доҕордуурап


Еще переводы:

кыбыгырас

кыбыгырас (Якутский → Якутский)

кыбыгыраа II диэнтэн холб. туһ. Кырдьык, иккиэн көрө түспүппүт: уон үөрдээх моонньоҕоттор илинтэн арҕаа диэки көтөн кыбыгыраһа турдулар. Д. Очинскай

чоочурҕас

чоочурҕас (Якутский → Якутский)

чоочурҕаа диэнтэн холб. туһ. Хоту, соҕуруу, илин, арҕаа барар суолларынан сыарҕа аттаахтар сырылата, сатыы дьон чоочурҕаһа турдулар. Күннүк Уурастыырап

иилии

иилии (Якутский → Русский)

нареч. кругом; иилии эргий = обойти, объехать кругом; илин арҕаа диэккиттэн куораты иилии хайа курдуур с востока и запада город опоясали горы.

буркуй

буркуй (Якутский → Якутский)

туохт. Күүскэ тыалыран хаарынан тип. Мести, заметать (снег — о метели), бушевать (о пурге)
Бу бурхаан буркуйбутугар, Тибии типпитигэр, Тыал тыалырбытыгар, Тымныы ыкпытыгар Өрөгөйдөөх булгунньах Үрүт өттүгэр үөскээбит Түөрт үтүө мастарым Үмүрүһэ түстүлэр, Хоту-соҕуруу нусхайдылар, Илин-арҕаа иэҕэйдилэр. С. Зверев

иэҕэҥнэс

иэҕэҥнэс (Якутский → Якутский)

иэҕэҥнээ диэнтэн холб. туһ. Иэҕэҥнэһэн, бэрт бытааннык сыҕарыйан истилэр. А. Сыромятникова
Хаамсан иэҕэҥнэһэн истилэр. Н. Павлов
Уһун суол былаһын тухары сүгэһэрдээх эмээхситтэр, оҕонньоттор, оҕолор, дьахталлар илин, арҕаа диэки иэҕэҥнэһэн иһэр буолаллар. П. Филиппов
Аттар дьаалаларынан иэҕэҥнэһэн иһэллэрэ. Ч. Айтматов (тылб.)

кирбээт

кирбээт (Якутский → Якутский)

көр кирбии
Шоно оҕонньор атын сиэтэн, кирбээт нөҥүө аппаҕа түһэн, бэйэтин түөлбэтин туһун быста. Н. Лугинов
Күөл биир эҥээригэр илинтэн арҕаа кэлэн ааһар өрүү күөх бэс кирбээт илим курдук кэрбэҥнэнэр. В. Иванов

ныһыс

ныһыс (Якутский → Якутский)

ныһый д и э н т эн хо л б
т уһ. Ол кэмҥэ илин, арҕаа улуустар ааттаахтара, суол эстэрин өрүсүһэ киирэн, Аччыгый Сарайга Протопопов олбуоругар түһэн, хаартылаан ныһыспыттара хас да хоммут. П. Филиппов

элэй-мэлэй

элэй-мэлэй (Якутский → Якутский)

элэй-мэлэй буол — өй-мэй буол (бар) диэн курдук (көр өй-мэй)
[Андаҕар тыла:] Таас дьүлэй буолан баран, илини-арҕааны билбэккэ, элэй-мэлэй буола өйбүн сүтэрэн кэбиһиим! ПЭК ОНЛЯ II

дьаабы

дьаабы (Якутский → Русский)

1) жизнь без продления рода (бездетные); 2) безобразие || безобразный, плохой; туох дьаабытын оҥордуҥ? что за безобразие ты натворил?; дьаабы киһи безобразный, плохой человек; 3) в сочет. с отриц. ф. гл. бил = означает а) мера; рамки, границы чего-л.; илин-арҕаа дьаабытын билиминэ сылдьар ходит, как помешанный (букв. не различает, где восток, где запад); б) слишком, чересчур, очень; дьаабыта биллибэт киэҥ непомерно широкий, чересчур широкий.

бэһиэн

бэһиэн (Якутский → Якутский)

биэс диэнтэн хомуур ахс
аат. Кинилэр бэһиэн баайдарын үүрэнтүрүйэн аҕалан үллэстэн баран, илин, арҕаа икки аҥыы арахсан бардылар. Саха фольк. Бу кэргэммиттэн биэстэ оҕолоннум, бэһиэннэрин буорга туттардым. М. Доҕордуурап
Бэҕэһээ кулууп дьиэтигэр Биэс уол кэлэн тохтообут, Бэһиэн эдэр инженердэр, Бэһиэн эрэт бөтөстөр, Оо, тэҥнээх да доҕоттор, Оо, үчүгэй да уолаттар. С. Данилов