I. (действие) иллюстрация-лааһын, ойуулааһын; 2. (рисунок) иллюстрация, ойуу, уруһуунак; журнал с иллюстрациями ойуулаах сурунаал; 3. (пример) иллюстрация, ойуулаан көрдөрүү; приведу это как иллюстрацию маны иллюстрация быһыытынан аҕалабын.

иллюстрированный; с... иллюстрациями; иллюстрациялаах сурунаал иллюстрированный журнал.

аат. Кими эмэ кытта туохха эмэ баһыйдарбын диэн куотуһар, илин былдьаһар киһи. ☉ Конкурент
Бу үлэҕэ [кинигэ иллюстрациятыгар] араас дьоннор тардыллан сөмүйэлэрин уга сыталлара. Кинилэргэ Ефим Шапошников хара маҥнайгыттан кутталлаах көҥкүрүөн үөскээбитэ. Эрчимэн

туохт. Төһө эрэ таһымнаах, көрдөрүүлээх буол. ☉ Достигать какого-л. уровня
Арассыыйа төһө да аграрнай дойду буоллар, капитализм түргэнник сайдан испитэ, промышленнай производство бөдөҥсүйүүтэ үрдүк таһымнаммыта. УОСРБ
Төһө да таһымнаммыттарын иһин, кинигэ иллюстрацияларын суолталара дьиҥнээх ускуустуба болотуналарыттан туспалаах. «Кыым»

сов. что 1. иллюстрациялаа, иллюстрацията оҥор; 2. перен. ил-люстрациялаан көрдөр, холобурунан көр-Дөр.

прил. 1. биир өҥнөөх, биир дьүһүннээх; одноцветные иллюстрации бинрөҥнөөх ойуулар; 2. перен. (однообразный) өрүү биир, көрдөр биир, уларыйбат биир.

аат.
1. иск. Өҥнөөх кырааската суох кылгас сурааһыннарынан тардыалаан уруһуйдуур ускуустуба көрүҥэ; ускуустуба оннук айымньыта. ☉ Графика (вид изобразительного искусства)
Кинилэр [саха графиктара] саха графикатын бүтүн аан дойдуга аатыртылар. Софр. Данилов
Имнээх халлаан сырдык урсунугар, графика ойуутунуу чуолкайдык …… сэлиэһинэй куоластара араастык куоҕаҥнаһаллара көстөрө. Г. Угаров
Бу художниктар [Носов, Туралысов, Романов] оҥорбут иллюстрацияларыгар кинигэ графикатын аналлаах тыла-өһө ситэхото киирбэтэҕэ. Эрчимэн
2. тыл үөр. Дорҕооннору сурукка бэлиэтиир ньымалары үөрэтэр үөрэх; буукуба суруллуута. ☉ Графика (совокупность письменных или печатных знаков, букв)
Нуучча тылын графиката. Учебник биир салаата «Фонетика уонна графика» диэн ааттаммыта. ПНЕ СТ

туохт.
1. Кими, тугу эрэ кыһанан, сорук оҥостон күүт. ☉ Ждать, поджидать, дожидаться (долго, упорно)
Кэтээбитэ үһүс хонугун туолуутугар күн тахсыыта икки куба курдук үрүҥ таҥастаах дьон көстөн баран, мэлис гынан хаалаллар. Саха фольк. Кыыһыгар биэрээри сибэкки үргээбит, Тапталын этээри, Чараҥҥа кэтээбит. Күннүк Уурастыырап
Сэрии элбэх сиэртибэлээх, Ол да буоллар миигин кэтээ, Тыылга, кытаат, үлэлээ! Баал Хабырыыс
2. Кими, тугу эмэ көрө-истэ, билэчуҥнуу сырыт (үксүгэр кистии-саба). ☉ Наблюдать, следить, подсматривать за кем-чем-л. (обычно тайком)
Уһун күнү быһа Ону-маны манаһа Уора-көстө кэтиир Убаһалыы кистиир. Болот Боотур
Кэнники хас да сыл күнү-дьылы кэтиир, сылгыны чинчийэр сэптэри кытта бодьуустаһан таҕыста. П. Филиппов
△ Харабыллаа, манаа. ☉ Караулить, сторожить, охранять кого-что-л.. Кэтээбитэ кэргэнэ, манаабыта балаҕана (өс ном.)
♦ Сүөһү кутуругун (кэннин) кэтээ (манаа) — атынынан дьарыктаммакка наар сүөһү иитиитинэн эрэ дьарыктан. ☉ Постоянно заниматься разведением крупного рогатого скота, не ведая никаких других занятий
Ыччаттар промышленнаска барбаттар. Наар сүөһү кутуругун манаан ханна ыраатыахтарай. [Быыпсай:] Биһиги былыргылыы сүөһү кэннин кэтиир дьон, аны дьон буолуохпут дуо. Суорун Омоллоон
◊ Кэтээн көрүү — туох эмэ уларыйыытын сорук оҥостон чинчийии. ☉ Изучение чего-л., наблюдение за изменениями, происходящими в чем-л.
Саҥа Долбор олохтоохторо ыарыыга ордук ылларымтыаларын туһунан эн кэтээн көрүүҥ олус интэриэһинэй. Г. Угаров
Кинигэлэр иллюстрациялара даҕаны, кини [Шапошников] …… олоҕу, айылҕаны кэтээн көрүүлэрин түмүктэрэ. Эрчимэн
ср. тув. кэдэ ‘подстерегай, подкарауливай’

аат.
1. иск. Ойуулуур-дьүһүннүүр искусство айымньыта. ☉ Произведение живописи, изобразительного искусства, картина
Аһыыр хос истиэнэтигэр холкуос сүөһүлэрэ ойууламмыт улахан хартыына ыйанан турар. М. Доҕордуурап
А.Н. Осипов худуоһунньук быһыытынан аан дойду эйгэтигэр таһаарбыт бастыҥ хартыынатынан «Ыһыах» буолар. ДМЕ ИТ
Тимофей Степанов саха олоҥхотун тиэмэлэригэр анаан оҥортообут хартыыналара, баай кырааскаларынан киһини тардаллар, сөхтөрөллөр. «Кыым»
△ Уруһуй, ойуу, ойуу-бичик (хол., кинигэ, сурунаал киэргэтиитэ). ☉ Рисунок, иллюстрация (к какой-л. печатной продукции)
Настя кыыс күлэ-күлэ, эһэтин үөрэтэн эрэрдии: — Эһэ-э, көр бу хартыынаны, бу хортуоппуй ото. Н. Якутскай
Үөрэннэхпит бастакы күнүгэр кинигэбит хартыыналарын көрдүбүт. А. Бэрияк
Истиэнэ аайы араас былакааттар, хартыыналар, луоһуннар ыйаммыттар. Бэс Дьарааһын
2. лит. Уус-уран айымныга кими-тугу эмэ уобарастаан ойуулаан көрдөрүү. ☉ Образное изображение кого-чего-л. в художественном произведении
[«Тиллии»] ромаҥҥа ыраахтааҕы суута киһи дьылҕатыгар кыыллыы быһыытыйарын, норуокка утарытын ойуулуур хартыыналар уһулуччу күүстээхтэр. Софр. Данилов
Ким хайдах таптыыра кини ис култууратын, кини олоххо сыһыанын арылхай хартыыната. К. Чиряев. Ааптар былыргыны, тыа олоҕун үчүгэйдик билэр, сэһэргиири, уобарастаан, хартыына оҥорон көрдөрөрү сатыыр. «ХС»
3
киинэ диэн курдук. Тыйаатырга, ускуустубаҕа сыһыаннаах биир улахан сорук сахалыы уус-уран киинэ хартыынатын тэрийии, ону үбүлүөйгэ көрдөрүү буолар. Суорун Омоллоон
Саҥа көрдүм хартыынаҕа Чапаайап хамандыыры. П. Тулааһынап
Мотуор аккаастаан, арыт биир хартыынаны хас эмэ күн көһөрө-көһөрө көрдөрөр түгэннэрэ да бааллара. ССС ОББ
4. Олоххо буолар эбэтэр буолбут туох эмэ харахха бу баардыы арылхайдык көстүүтэ, көстөн кэлиитэ. ☉ Изображение, картина, панорама (напр., из жизни)
Ааспыт араас хартыыналар кини өйүгэр тиһик-тиһик элэҥнээн бардылар. Амма Аччыгыйа
Кини иннигэр төрөөбүт Сахатын сирин эгэлгэ кэрэ хартыыналара элэҥнээн ааспыттара. П. Филиппов
Оттон маны барытын холбуу туттаххына сайдыы тиһигэ быстыбат процеһын уопсай хартыыната тахсан кэлэр. ФЕВ ДьС
5. тыйаатыр. Испэктээк оонньуутун биир төгүлэ, көстүү. ☉ Часть акта, действия в спектакле, картина
Төрдүс оонньуу, маҥнайгы хартыына. С. Ефремов
[Режиссёр] пьеса конфлигын күүһүрдэр баҕаттан, Сэрбэкэ кинээс төрдүс хартыынаҕа Ньургуһун төрөппүттэрин ураһаларыгар кэлэн кыыс аҕатыгар Баһыккаҕа бэрик биэрэр гына оҥороро бэлиэтэммитэ. АҮ