прил. имиллэҥнэс, тыыллаҥ-нас; пружинистые мускулы тыыллан нас былчыҥнар.

амортизатор (механическай биэтэҥнээһини уонна охсууну мөлтөтөргө, ударытарга аналлаах имиллэҥнэс куруһууна, рессора, эрэһиинэ о. д. а. oҥohyy. Убаҕастаах (гидравлический), салгыннаах (пневматический) А-дар эмиэ бааллар.)

даҕ., түөлбэ. Тутар хоту барымтыа, имиллэҥнэс. ☉ Легко гнущийся, гибкий
Улахан баҕайы хара көтөрдөр ньаамаҕай лабаалары таҥнары баттыы-баттыы олороллор. И. Данилов

дьүһ. туохт. Сымнаан имиллэҥнэс буол; илибирээ. ☉ Быть мягким, шелковистым на ощупь (о выделанной коже); струиться, трепетать (о ткани). Таба тириитэ имиллэн ньылыбыраабыт. Солко таҥас ньылыбыраан сүгүн тигиллибэт

кытар I диэнтэн тиэт
көрүҥ. Сирэйэ кытарбахтаан баран кубарыйан хаалла. Күндэ
Көҕөрүмтүйэ кытарбахтыыр имиллэҥнэс төлөн күтүр улахан тыллара, иэҕиллэн түһэтүһэ, сыҕарыйдар сыҕарыйан истилэр. Софр. Данилов
Уот сардаҥата кытарбахтаан, аттыгар баар кукурузаны, оту, тааһы — чугас туох баарын барытын сырдаппахтаата. В. Арсеньев (тылб.)

аат. Тугу эмэ (хол., убаҕаһы, гааһы) оборон ыларга эбэтэр ыган таһаарарга аналлаах имиллэҥнэс, өҕүллүмтүө турба. ☉ Шланг
Уһун сылаангалары бэһиэ-алтыа буолан сүгэн аҕалан уматык кутуллуохтаах лүүгүн таһыгар уураллар. И. Егоров
Сибиэһэйдии хаһаанарга үүнэн турар моонньоҕоҥҥо ууну лиэйкэнэн эбэтэр сылаанганан ыстарыллар уонна куурарын кэтэһиллэр. ФВН ТС
Эрэһиинэ сылаангалар итииттэн-тымныыттан, күн уота уонна салгын быһа сиириттэн түргэнник буорту буолааччылар. Дьиэ к.

металлар (Менделеев периодическай табылыыссатын элэмиэннэрин туспа бөлөҕө. М. ньыҕаллымтыалар, имиллэҥнэстэр, итиини уонна электричество-ны аһарымтыапар.)

туохт.
1. Түүрүллэҥнии хамсаа, күүрэн түүрүтэ тардыталаа (хол., сирэйи этэргэ). ☉ Кривить лицо, хмуриться, сводя брови к переносице, напряжённо морщиться
[Максим] субу-субу хараҕа уоттанан, хааһа түрдэҥнээн кэлэр, көхсүн этиппэхтиир, түөһүгэр сыһыары туппут модьу-таҕа сутуругун өссө күүскэ ыгыта туппахтыыр. П. Филиппов
Кулуба сирэйэ уокка бырахпыт сарыылыы түрдэҥнээтэ, ытаан ыгыллаҥнаата. «ХС»
△ Кыыһыр, ыгымсый. ☉ Нервничать, раздражаться. Кыраҕа да кыыһыран түрдэҥниир идэлээх
2. Имиллэҥнээ (хол., таҥаһы этэргэ); өҕүллэҥнии мөҕүс (хол., чараас имиллэҥнэс тугу эмэ этэргэ); долгуннура хамсаа (ууну этэргэ). ☉ Заминаться (напр., о ткани); корёжиться, упруго сгибаться (напр., о тонком, легко гнущемся материале); волноваться (о водной поверхности)
Куһаҕан хотуур бүтэйдиҥи, дэбдиргэс, …… тууратыттан баттыалаатахха иэдэһэ имиллэҥниир, түрдэҥниир буолар. ААФ ОИОИС
Эрчимнээх дайбааһынтан эрдии салбаҕын суола чүөмпэҕэ төттөрү эриллэн, түрдэҥнээн, төгүрүйэн хаалар. Н. Заболоцкай
ср. хак. тирденъне ‘петушиться’, кирг. тиртеҥде ‘напрягаться; нервно подёргиваться; раздражаться, злиться’