сов. кого, разг. 1. (напоить допьяна) итирт, арыгынан итирт; 2. (приучить к пьянству) арыгыга үөрэт, арыгыһыт оҥор.

сое., опьянять несов. кого 1. итирт, төбөтүн эргит; 2. перен. итирт, мэйиитин эргит; счастье опьянило его кинини үөрүүтэ мэйиитин эргиппитэ.

несов. кого 1. итирт, холуочут; вино его быстро пьянит арыгы кинини дөбөҥнүк итирдэр; 2. перен. (приводить в восторженное состояние) төбөтүн эргит.

сов. кого, разг. итирдэн кэбис.

аат. Дьиэҕэ-уокка кимиэли, доруоһаны, саахары, бурдугу ууга суурайан, ытыйан сылаас сиргэ туруоран көөнньөрөн оҥоһуллар итирдэр утах. ☉ Брага
Хас да сылабаары, кыра буочукалары булан, быраага оҥордо. С. Васильев

прил. разг. 1. (нетрезвый) холуочук, итирик; 2. (опьяняющий) холуочутар, итирдэр; хмельной напиток итирдэр утах.

арыгылаа диэнтэн дьаһ
туһ. Дьаакып оҕонньор, мин уолбун мэлдьи хорҕотон олорон арыгылатар, хаартылатар буоллуҥ ээ. А. Софронов
Биирдэ, арыгылатан Сабысыйаанабы дэлби итирдэн кэбиһээт, быарын быһыта тэпсэн өлөрөллөр уонна эмискэ ыалдьан өлбүтэ диэн ааттыыллар. Бэс Дьарааһын

даҕ. Туох эмэ куһаҕан дьаллыкка сыстаҕас, бэринимтиэ. ☉ Имеющий склонность быстро перенимать дурные привычки
Аҕата суох оҕо кыра эрдэҕиттэн араас куһаҕан быһыыга ылларыгас буола улаатар. КВН ҮөКИиО
Арыгыга ылларыгас икки дворяннары Снежков дьоно итирдэн кэбиспиттэр. Л. Толстой (тылб.)

прил. испиирэ суох, итирдибэт; безалкогольный напиток испиирэ суох утах.

I
туохт.
1. Өлүөр өйгүн сүтэрэр, булкуллар курдук арыгыта ис. ☉ Напиваться допьяна; пьянеть
Кинээс хайыы-үйэ итирэн, хараҕын миин курдук көрбүт, хоолдьуктаах төбөтө айдам босхо барбыт. Күннүк Уурастыырап
Онтон хаста да арыгытыттан кутан иһэн баран, сирэйэ кытаран, хараҕын ээл-дээл көрөн, итирбит быһыыта билиннэ. Эрилик Эристиин
Итирэн баран, аҕыраада таһыгар хаһыытыы сырыттаҕына дьон кырбаабыттар үһү диэн эмиэ биир айдаан буолла. М. Доҕордуурап
2. көсп. Күүстээх иэйииттэн өрө күүр, долгуй, манньый (үксүн поэз. тут-лар). ☉ Приходить в возбужденное, восторженное состояние, в экстаз от чего-л., пьянеть
Дьолбуттан итирэн, Долгуйа илистэн, Сүрэҕим умайда, күүрдэ, Сүрүм-кутум, дууһам өрукүйдэ! Күннүк Уурастыырап
Оой, арылыйар алааһыам, Уйгу сайынтан итирдим, Көҥүл санаабын батыһан Күн көрүгэр көҕүйдүм. С. Данилов
Үлэни таптыыр артыалтан Үөрэн, сүрэҕим итирдэ. Күннүк Уурастыырап
♦ Хараарчы итирбит кэпс. - тугу да билбэт буолуор, өйүн сүтэриэр диэри итирбит. ☉ Напиться до потери сознания (пульса)
Арыгы бөҕөнү испит. Онтон хараарчы итирэн өйүн сүтэрэн кэбиспит. Н. Якутскай
◊ Иирдиҥ дуу (дуо) <итирдиҥ дуу>? көр иир I. Итирдибэт утахтар - арыгыта суох утахтар. ☉ Безалкогольные напитки. Итирдибэт утахтары дэлэтэн эрэллэр.  Итирдибэт утахтары оҥоруу кэҥэтиллэр. ССРС
тюрк. исүр, эсир
II
аат. Сүөһү ханнын бүрүйэ үөскүүр чараас сыа. ☉ Тонкий сальник (складка брюшины) у рогатого скота, брыжейка
Тиэрбэс хаана Дэриэбинэ ыалы Тилэри диэлийдэ; Уоп итир Отох дьоҥҥо Остуол буолла. Саха фольк. Улахан кыыстара, ийэтигэр ис ырытыһа сылдьан, харын итирин биир чохоону толору муста. А. Софронов. Ханнын сыатын (итирин), бүөрүн, быарын, сиһин үөһүн, сүрэҕин …… быһан ылан, эмиэ курумҥа анаан ууруллар. Я. Семенов
◊ Итир былыт көр былыт
Илиҥҥи саҕахха итир былыт кытара кыыспыт. Н. Якутскай
Алаарап иттэннэри түһэн, төһө да киэһэрдэр, бэс ыйынааҕы сыпсырдык халлааҥҥа итир былыттар ибигирэһэллэрин одуулуу сытар. Л. Попов
Итир былыт онон-манан тунааран көстөр. А. Сыромятникова. Тэҥн. чоҕочу
ср. тоф. едер 'жировая рубашка поверх желудка рогатого скота'