1. и. д. от итир= опьянение; иирии икки итирии икки аҕас-балыс поел. сумасшествие и опьянение родные сестры; 2. пьянство.

тонкий слой жира на брюхе (рогатого скота) # итир былыт перистые облака.

итир-ботур кэпсэт = разговаривать вполголоса.

напиваться пьяным; пьянеть; ср. холуочуй.

итир диэнтэн хай
аата. Иирии икки, итирии икки аҕас-балыс (өс хоһ.). Итирии саҕана таайыгас киһи өйдүүр, одоҥ-додоҥ кэпсэтиилэрэ таҕыстылар. Амма Аччыгыйа
Утаҕы ыймахтаабыт курдук тута чэпчии түстэ. Кыратык мэйиитэ эргийдэ. Ити «кислородтан итирии» диэн ааттанар. Н. Лугинов

сыһ., кэпс. Күөмэйгин синньэтэн ыла-ыла ботугураһан (кэпсэт). ☉ Тихо, шепотом, повышая и понижая голос (разговаривать)
Саҥалара иһиллибэт, ботур-итир кэпсэтэллэр. Софр. Данилов
Дьахталлар …… ботур-итир кэпсэтэн бардылар. Н. Габышев

I
туохт.
1. Өлүөр өйгүн сүтэрэр, булкуллар курдук арыгыта ис. ☉ Напиваться допьяна; пьянеть
Кинээс хайыы-үйэ итирэн, хараҕын миин курдук көрбүт, хоолдьуктаах төбөтө айдам босхо барбыт. Күннүк Уурастыырап
Онтон хаста да арыгытыттан кутан иһэн баран, сирэйэ кытаран, хараҕын ээл-дээл көрөн, итирбит быһыыта билиннэ. Эрилик Эристиин
Итирэн баран, аҕыраада таһыгар хаһыытыы сырыттаҕына дьон кырбаабыттар үһү диэн эмиэ биир айдаан буолла. М. Доҕордуурап
2. көсп. Күүстээх иэйииттэн өрө күүр, долгуй, манньый (үксүн поэз. тут-лар). ☉ Приходить в возбужденное, восторженное состояние, в экстаз от чего-л., пьянеть
Дьолбуттан итирэн, Долгуйа илистэн, Сүрэҕим умайда, күүрдэ, Сүрүм-кутум, дууһам өрукүйдэ! Күннүк Уурастыырап
Оой, арылыйар алааһыам, Уйгу сайынтан итирдим, Көҥүл санаабын батыһан Күн көрүгэр көҕүйдүм. С. Данилов
Үлэни таптыыр артыалтан Үөрэн, сүрэҕим итирдэ. Күннүк Уурастыырап
♦ Хараарчы итирбит кэпс. - тугу да билбэт буолуор, өйүн сүтэриэр диэри итирбит. ☉ Напиться до потери сознания (пульса)
Арыгы бөҕөнү испит. Онтон хараарчы итирэн өйүн сүтэрэн кэбиспит. Н. Якутскай
◊ Иирдиҥ дуу (дуо) <итирдиҥ дуу>? көр иир I. Итирдибэт утахтар - арыгыта суох утахтар. ☉ Безалкогольные напитки. Итирдибэт утахтары дэлэтэн эрэллэр.  Итирдибэт утахтары оҥоруу кэҥэтиллэр. ССРС
тюрк. исүр, эсир
II
аат. Сүөһү ханнын бүрүйэ үөскүүр чараас сыа. ☉ Тонкий сальник (складка брюшины) у рогатого скота, брыжейка
Тиэрбэс хаана Дэриэбинэ ыалы Тилэри диэлийдэ; Уоп итир Отох дьоҥҥо Остуол буолла. Саха фольк. Улахан кыыстара, ийэтигэр ис ырытыһа сылдьан, харын итирин биир чохоону толору муста. А. Софронов. Ханнын сыатын (итирин), бүөрүн, быарын, сиһин үөһүн, сүрэҕин …… быһан ылан, эмиэ курумҥа анаан ууруллар. Я. Семенов
◊ Итир былыт көр былыт
Илиҥҥи саҕахха итир былыт кытара кыыспыт. Н. Якутскай
Алаарап иттэннэри түһэн, төһө да киэһэрдэр, бэс ыйынааҕы сыпсырдык халлааҥҥа итир былыттар ибигирэһэллэрин одуулуу сытар. Л. Попов
Итир былыт онон-манан тунааран көстөр. А. Сыромятникова. Тэҥн. чоҕочу
ср. тоф. едер 'жировая рубашка поверх желудка рогатого скота'

туохт. Айдааран, ыллаан-туойан итир. ☉ Опьянеть сильно, напиться допьяна (при этом шуметь, веселиться и т. п.)
Бэйэ эрэ, итирэ-кутура иликкэ, бии билсиэх буолбут билсиини тэрийиэххэ. П. Ойуунускай
Ким билэр, доҕор, ол бэйэ итирэн-кутуран ол-бу буоллаҕын аайы милиция сүүрэ сылдьыа дуо? Н. Заболоцкай

v. to get drunk; итирик a. drunk