анат. брюшина # иҥиир тараһа буол = быть худым; быть измученным (напр. непосильной работой).

внутренности забитого скота, плотно завёрнутые в брюшину.

плотно заворачивать в брюшину внутренности забитого скота.

аат. Хамсыыр харамай иһин тириитэ. ☉ Брюшко, брюшина (животного)
Үүс кыыл өрөҕөтүн көрдүк Үрүҥ былыттар Үөрдүһэн кэллилэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Түгэххэ соболор өрөҕөлөрө көстөллөр. Амма Аччыгыйа
Ойон тура эккириибин — биир кус тиэрэ түһэн, өрөҕөтө туртайа сытар эбит. Н. Якутскай

I
аат., эргэр. Туох эмэ (хол., сылгы уһун кутуруга) дэлби иирсибитэ. ☉ Клубок спутавшихся волос, колтун (напр., в хвосте или гриве лошади)
Виктор Павлович бу иилистибит үөрүгү хайдах көннөрөр туһунан толкуйдуу сатаабыта. Ю. Чернов (тылб.)
ср. др.-тюрк. өр ‘вязать, плести’
II
аат. Хаһа, тараһа сыата. ☉ Брюшина, брюшной жир (напр., лошади)
Өрөһөттөн ылсыһар, Үөрүктэн харбаһар Үрүҥ тыыны өлөрсөр Үрдүк өрөгөй былдьаһар Үлүскэн буомнаах күнүм Дьэ үүннэҕэ диэн Үөрэ-көтө турбута үһү. Күннүк Уурастыырап

аат. Киһи-сүөһү иһинүөһүн быччыҥнардаах тас бүрүөһүнэ. ☉ Брюшина
Кыаһай оҕонньор эргэ ырбаахытын арынан тараһатын тарбанна. Эрилик Эристиин
Онуоха бөрө түөрт атаҕынан чырбаччы тэбинэн тардыытыгар убаһа тараһата сытыы быһаҕынан хайа тардыбыттыы тэлэ барбытынан иһэ былтас гына түстэ. Р. Кулаковскай
Бэйэҕэ анаммыт курдук сөп бандаас иһи аллараттан өйүү өрө көтөҕөр буолан тараһаны тэниппэт. ГЛИ ЭИС
♦ Тиийбэт тирии, тарпат тараһа буол көр тарт
Дьоннор ити курдук артыалга киирэн байан-тайан эрэллэр, оттон кинилэр буоллахтарына сыл аайы тиийбэт тирии, тарпат тараһа буола олороллор. Д. Токоосоп
Иҥиир тараһа буол көр иҥиир. Сорох үлэлиир, иҥиир тараһа буолар, оттон кини кустаан таҕылын ханнарар, күн ортооҥҥо диэри утуйар. Н. Габышев
Баайга-токко кэлэммит, Баттал илимэр иҥнэммит, Иэскэ-күүскэ киирэбит, Иҥиир тараһа буолабыт. В. Чиряев
◊ Эриэн тараһа — сылгы этин төһө эмиһин быһаарар бэлиэ: онон-манан сыалаах. ☉ Мера определения жирности жеребятины: чуть подёрнутый жиром. Үрүҥ тараһа — сылгы этин төһө эмиһин быһаарар бэлиэ: быһах (батыйа) өнчөҕүн саҕа халыҥ хаһалаах. ☉ Мера определения жирности жеребятины: толщина брюшного жира с кончик ножа
Сахалар сылгы көтөҕүн-эмиһин быһаарар сүрүн бэлиэлэрэ манныктар: үрүҥ тараһа — сыата сырдык, хаһата быһах (батыйа) өнчөҕө халыҥнаах, сорох сиринэн тараһата көстөр. АДГ СЭЭ. Ол аппын күһүнү быһа бүөбэйдии сатаан баран, нэһиилэ үрүҥ тараһалаабытым уонна сиэбитим. И. Никифоров. Былыт тараһа — сылгы этин төһө эмиһин быһаарар бэлиэ: ылгын чыкыйа саҕа халыҥ хаһалаах. ☉ Мера определения жирности жеребятины: толщина брюшного жира с мизинец. Былыт тараһа — ылгын чыкыйа саҕа халыҥ хаһалаах. АДГ СЭЭ
ср. кирг. тараз ‘в меру худощавый, пропорционально сложенный’