Якутские буквы:

Якутский → Якутский

иэйии-туойуу

иэй-туой диэнтэн хай
аата. Быыс кэннигэр Нарыйа эрэйдээх үөһээ саҥата үөһэ, аллараа саҥата аллара - ый-хай, иэйии-туойуу, туттунар-тардынар диэн суох буолбут. В. Яковлев
Сыарҕам уһуннук ыллаан Сыыйда-хоһуйда Истэбин - эн эриэккэс иэйиигэр-туойуугар Бэҕэһээ бааһынай уоллаах кыыһа Вечеркаттан бииргэ иһэннэр Итии таптал имэҥэр Иһийэн-нуурайан олорон Истибит кэрэ кырыымпаларын. С. Васильев

иэй-туой

туохт.
1. Киһи дууһата долгуйар, уйадыйар гына ыллаа, туой, саҥар. Петь, говорить, звучать задушевно, чувственно, волнующе
Эр бэрдэ биир кыыска Иэйэрэ-туойара, ааттаһа, ардыгар уордайа. С. Данилов
Иэйэртуойар нарын куолас, чараас түү кынаттарынан тайаарбахтаан кэлэн, Дэнаган сүрэҕин ыгыта кууспаҕалаата. А. Федоров. [Хабдьы] ыҥырар, иэйэртуойар саҥата, бэрт хойуу, бэрт омуннаах: эбэ-эбэ-эбэ, эбээх-эбээх! Н. Заболоцкай
Этигэн тыллаах хомус иэйэтуойа этэрэ, эккэ-хааҥҥа иҥэрэрэ бэрт элбэх. С. Федотов
2. Улаханнык саҥа таһааран ытаа-соҥоо, сулан-кэлэн. Громко причитать, оплакивать кого-л., плакать по кому-л.
Бу киһиэхэ биэримэ диэн, ааттыы, иэйэтуойа сатаан кэбистим. Н. Неустроев
Көмө таһааралларыгар, ийэтэ Өрүүнэ инчэҕэй эттээх тулуйбатынан иэйдэ-туойда. Болот Боотур
Аан Далбар эмээхсиэн, уоскуй... Тыынар, тыыммат барыта сандал күн барахсаны Ыллыы көрсөллөр, Ыллыы атаараллар, Күн көрөрүгэр суланар-кэлэнэр, иэйэр-туойар айыылаах буолуо. И. Гоголев
Хаайыылаах дьоннортон сорохторо тоҥон, үлүйэн иэйэр-туойар хаһыылара иһиллэр. Эрилик Эристиин

Якутский → Русский

иэй-туой=

1) напевать жалобные песни, петь жалобно; 2) причитать, оплакивать кого-л., плакать по ком-л.


Еще переводы:

иэт-туот=

иэт-туот= (Якутский → Русский)

побуд. от иэй-туой=.

напевает

напевает (Русский → Якутский)

гл
кыратык ыллыыр; иэйэр-туойар

арылыт

арылыт (Якутский → Якутский)

арылый диэнтэн дьаһ
туһ. Мин, саха уола, Иэйэр-туойар ырыабынан Ийэ дойдум сибэккитин, Тимэх курдук арылытан, Тэрбэтэр-тэтэрдэр баҕалаахпын. С. Васильев
Айылҕа ыарын баһыйбыт, Аламай күнү арылыппыт, Үрдүк үтүө дьулуурдаах Үлэһит саха аатырдын. А. Бэрияк

бөөлүүн

бөөлүүн (Якутский → Якутский)

көр бөлүүн
Кууһума бөөлүүн аанньа утуйбата. Н. Павлов
Убайа оҕонньор бөөлүүн тиийэн иэйбитэ-туойбута бу баар... П. Ойуунускай
Алаастарга, үрэххэ, Айгыр силик күөх тыаҕа Бөөлүүн кэлэн үктэммит Хаһыҥ хаардаах атаҕа. Баал Хабырыыс

эргэр

эргэр (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Саҥа туруккун сүтэр, эргэ буол, туһаҕыттан таҕыс. Становиться старым, ветшать, изнашиваться
Сэбиэт эргэрбит дьиэтэ дьонунан туолла. Амма Аччыгыйа
Хара бэйэтэ кубарыйыар диэри эргэрбит сукуна хортууһун уста оҕуста. Н. Якутскай
Эрэйдэнэн биир дьиэни туттубута, Эргэрэн, ааһа кырдьан, Эмэҕирэн үрдэ сууллубута. С. Васильев
2. Аныгыга, билиҥҥигэ сөп түбэспэт буол. Выходить из употребления, устаревать (напр., о модели чего-л.)
Ылланаллар дуо мин ырыаларым, Эбэтэр эргэрэн хааллылар? С. Данилов
Кини этиллэн-этиллэн эргэрэри билбэт кэрэ тэҥнэбиллэрин үгүстүк тутталлар. Эрчимэн
Былырыын бэрт эрэйинэн булбут «Универсал» котеллара адьас эргэрбит маарка, туттуллара да ахсааннаах. «Чолбон»
Моисей Ефимов таптал туһунан поэзиятын биир сүрүн матыыба — хаһан да эргэрбэт, куруук эдэр иэйиини туойуу. Н. Тобуруокап
3. Бүт, баран (ыйы, сылы, дьылы этэргэ). Подходить к концу, завершаться, оканчиваться (о годе, месяце)
Дьыл эргэрбит хонугар Ханнык эрэ түбэҕэ, Уһун суол тоҕойугар Мин суолум бүтүөҕэ. С. Данилов
4. күл.-ооннь. Сааһыр, кырый. Стариться, стареть
Суолу биэриэххэ саҥа киһиэхэ, Өскөтүн эргэрбит буоллахха. С. Данилов
Дириэктэрбит Степан Саввич диэн үлэттэн адьас ааргытыйыар диэри сылайбыт-элэйбит, уопсайынан, эргэрбит киһи. Н. Лугинов
Эмээхсиним эргэрдэ, Эдэр бэйэтэ эмсэҕирдэ. А. Чугунов
Яков Андреев: «Эргэрээри гыммыт киһиттэн тоҕо ыйытаҕын?» — диэн тылы уруттатан туттар. М. Доҕордуурап
5. тыл үөр. Сүтэн-симэлийэн туһаныллыбат буол. Выходить из употребления, устаревать (напр., о слове). Эргэрбит быраабыла
Өрдөөҕүтэ эргэрэн, саха бүттүүн тылыгар умнуллубут тыллар сорохторо олохтоох говордарга сүппэккэ сылдьар буолуохтарын сөп. АПС СБТЛ
Эргэрбит тыл тыл үөр. — туттуллубат буолбут эбэтэр былыргыны бэлиэтиир тыл. Устаревшее слово, архаизм
Историческай тылдьыт былыргы, эргэрбит тыллары быһаарар. АНК СБТЛ
Өрдөөҕүттэн суруктаах тылларга эргэрбит тыллар араҥалара билигин эрэ биллэринэн муҥурдаммат, сурукка хаалбыта үгүс буолар. АПС СБТЛ
Айымньы ис хоһоонун үчүгэйдик өйдөтөр наадаҕа эргэрбит тыллары быһаарыы оҥоһуллар. ННН СТМО

итиннээҕэр

итиннээҕэр (Якутский → Якутский)

ити диэнтэн тэҥ
түһүк. Тогойкин, кыһаннаҕына, итиннээҕэр өссө сытыытык иһиирэр киһи этэ. Амма Аччыгыйа
Оттон сарсыҥҥа диэри сырыттаххына итиннээҕэр ордугу биэриэм... Эрилик Эристиин
Өстөөх сытар сирин хара күдэн сапта: буорсыыс, от-мас өрө ыһыллан тахсар, төттөрү саккырыыр. Онтон эмиэ итиннээҕэр күүстээх ньиргиэр буолар. Т. Сметанин
Оттон Маша буоллаҕына, итиннээҕэр биир ордук иэйэн-туойан, кини моонньугар ыйааста түһэргэ дылы. М. Доҕордуурап

иэт-туот

иэт-туот (Якутский → Якутский)

иэй-туой диэнтэн дьаһ
туһ. Күн өркөн улууһун өлөрө-алдьата, ытата-соҥото, иэтэ-туота сылдьар буолаайаҕын! Саха фольк. Сүүрбэччэ сүөһүнү кытта Даайыс диэн уон алта саастаах кыысчааны иэтэн-туотан аҕалбыта. М. Доҕордуурап
Кини бүүс бүтүннүү хоһуйар уобараһыгар кубулуйан, кыыһы бэйэтин саҥардар, иэтэртуотар. Эрчимэн

күллүр-халлыр

күллүр-халлыр (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. т. Долгун биэрэккэ охсулларын курдук улахан күллүргэс тыас. Звук набегающих друг за другом, бьющихся о берег волн, шум прибоя, плеск воды
Күөлүм уута күүрэ мөхсөр, Күллүр-халлыр долгун охсор. Күннүк Уурастыырап
Муора баала күллүр-халлыр Кулгаахпар субу сааллар! П. Тобуруокап
Уордаах Терек күллүр-халлыр Очуос таастарын охсор, Силлиэ курдук иэйэр-туойар, Хараҕын уута тохтор. С. Тарасов

отуойка

отуойка (Якутский → Якутский)

отуойкаҕа олор (олорт) — албыҥҥа түбэс (түбэһиннэр), албыннатан (албыннаан) кураанахха олор, олорон хаал. соотв. остаться на бобах, остаться с носом
Артемьев отуойкаҕа олорон, кыһыы бөҕөнү кыһыйбыта. В. Чиряев
Кимтэн мин албыннатан, отуойкаҕа олорон иэйбитим-туойбутум баар этэй? А. Сыромятникова
Кини эйиигин албынныа, көрөөр даҕаны, хайаан даҕаны отуойкаҕа олордуо. «ХС»
Сири биирдэ эрэ албынныахпыт, оттон кини биһигини тоҕус төгүл отуойкаҕа олордуоҕа. «ХС»
русск. и только

тайаарбахтаа

тайаарбахтаа (Якутский → Якутский)

тайаар диэнтэн төхт
көрүҥ. Дайан эрэр кус оҕотун курдук тайаарбахтаан тиийэн, убайын моонньуттан кууһан ылла уонна иэдэһиттэн уураамахтаата. Л. Попов
Иэйэр-туойар нарын куолас, чараас түү кынаттарынан тайаарбахтаан кэлэн, Джаган сүрэҕин ыгыта кууспаҕалаата. А. Фёдоров
[Тоноҕосчут] үүт-үкчү сөмөлүөт курдук аллара сурулуур, …… өрө көтөн тахсар, тайаарбахтаат, күөрэлдьийбэхтээт, эмиэ суптурута түспэхтиир, сурулаамахтыыр. И. Сосин