энэлий диэнтэн дьаһ
туһ. Күн тахсыытын диэки истиэнэҕэ баар таҥара мэтириэтигэр …… ыллыырааҕар аҥаардаахтык мэлииппэлэрин энэлитэн толороллор. В. Протодьяконов
Онтон [кырыыппатын] кырыыс тойугунуу Онолута эҥсэлиттэ, Эрэйдээх ийэ номоҕунуу Иэтэн-туотан энэлиттэ. М. Хара
Ханнык эрэ броневик, сириэнэтин энэлитэ-энэлитэ, биир кэм бытааннык өрө-таҥнары сылдьара. М. Рид (тылб.)

I
аат.
1. Оройуоҥҥа тэҥнээх Саха сиригэр административнай үллэһик. ☉ Административная единица Якутии, улус, район. Мэҥэ-Хаҥалас улууһа
□ Улуус харчытын биир тыһыынчаны уордьан, наҕараада ылаары сиэртибэлээтэ диир. Н. Неустроев
Саҥа олоҕу тэрийсэ Улуус аайы ананан, Уолаттар, кыргыттар таҕыстылар. С. Васильев
Мииринэй куоракка Өлөөн улууһун күннэрин ыытарга былааннаабыттара. «Кыым»
2. эргэр., фольк. Дьон-сэргэ; биис. ☉ Весь народ; племя
Айыы улууһа. Абааһы улууһа. Халлаан улууһа. ПЭК СЯЯ
Уһун таҥастаах улууһугар умсугутан Улахан муҥҥа угаҕын. Өксөкүлээх Өлөксөй
♦ Аҕыс улууһу аймаан көр аймаа
Аҕыс улууһу аймаан туран, Араас өҥнөөхтөн талан ылан [Халҕан дьиэли аспыттар эбит]. С. Зверев
◊ Айыы аймаҕа (күн улууһа) көр айыы I. Ол эрээри айыы аймаҕын, күн улууһун үтүө өрөгөйдөөх аатын түһэн биэримэ. Саха фольк. Көр бу, Ньургун Боотур обургу, айыы аймахтарын, күн улуустарын быыһаатыҥ! Ньургун Боотур
Күн өркөн улууһа (дьоно) көр өркөн. Ити кэннэ хойутун хойукка диэри айыы аймаҕын, күн өркөн улууһун өлөрө-алдьата, ытата-соҥото, иэтэ-туота сылдьар буолаайаҕын. Ньургун Боотур
Кэтэ бараан улууһа көр кэтэ II. Кэтэ бараан улууһа, …… Бэттэх буолуҥ эрэ! ТТИГ КХКК. Нэһилиэк (улуус) төбөлөөхтөрө көр төбөлөөх. Биир баайга бары улуус төбөлөөхтөрө мустан хоно сыппыттар. Саха сэһ
1977
ср. др.-тюрк. улуш ‘селение’, тюрк. улус ‘улус, народ’
II
аат. Оонньуур хаарты хараҕын ойуута, мааһа (эбиэн, туора, буугунай, чиэрбэ). ☉ Масть игральных карт (пики, трефы, бубны, черви). Хаарты түөрт улуустаах: эбиэн, туора, буугунай, чиэрбэ