1. и. д. от иэх=; 2. гнутый; иэҕии сыҥаах гнутый полоз.

иэх-маах буол = теряться, быть сбитым с толку; не знать, что говорить и что предпринимать.

гнуть, сгибать, загибать; сыарҕа сынааҕын иэх = гнуть полозья саней; хайы-һары иэх = гнуть лыжи.

1. иэх диэнтэн хай. аата. Былыргы үтүө ох саа иэҕиитигэр маарынныыр сурааһыннаах омуна суох, оруосалыы тэтэрбит уостардаах. Амма Аччыгыйа
   [Чыычаах] Халлаан арҕаһыгар өрө харбаһан, Хайыһар иэҕиитинии үөһэ кыырайбыта. Суорун Омоллоон
   Билиҥҥи кэмҥэ, төһө да үчүгэйдик буолтун иһин, тапталы эрэ иэҕии, сэбирдэҕи туойуу, биитэр таба муоһун хоһуйуу ырааҕынан кыараҕас, кэскилэ муҥутук үлэ. Суорун Омоллоон
2. даҕ. суолт. Иэҕэн оҥоһуллубут. ☉ Гнутый, согнутый
   Иэҕии сыҥаах.  Иэҕии сиэрдийэ эркиннээх. С. Зверев
   Иэҕии хатыҥ сыарҕалаах, Эмньик-тураҕас аттаах Тоһугураан оҕонньор Тоҥуу хаары Тоҕо тыырдаран иһэр. С. Васильев
   ◊ Иэҕии көмүс иирэ фольк. - иирэни, талаҕы хоһуйан, ойуулаан, киэргэтэн этэр кубулуйбат эпиитэт. ☉ В устном народном творчестве: постоянный эпитет, характеризующий роскошную, гибкую иву
   Тардыы көмүс талахтаах эбит, Иэҕии көмүс иирэлээх эбит, Хорҕолдьун кумахтаах эбит, Хоруоҥка чайдаах эбит. Саха нар. ыр. I
   Тардыы көмүс талахтаах эбит, Иэҕии көмүс иирэлээх эбит, Мотуок солко мутукчалаах эбит, Сиэрэй солко сэбирдэхтээх эбит. Күннүк Уурастыырап
   Тардыы көмүс Талахтардаах кытылыгар хаамабын Иэҕии көмүс иирэлэрин күлүгэр сытабын. И. Егоров

туохт.
1. Туох эмэ синньигэс соҕуһу аҥаар эбэтэр икки уһугуттан токурут, өҕүлүннэр. ☉ Гнуть, сгибать что-л. с одной или с обеих сторон
Сыарҕа сыҥааҕын иэх.  Чэпчэки, бэйэм иэхпит тууппунан мастар быыстарынан элэҥ-элэҥ тэбэн истим. Т. Сметанин
Бэйи, кутуйаҕы даҕаны сатаатаххына өлөрөҕүн. Талах быһыахха, иэҕэн чааркаан оҥостуохха, ону сатаан иитиэххэ наада. А. Данилов
Уолаттар киэһэ дьиэлэрин иһигэр мас хайыһар оҥостунан, иэҕэн тириппиттэрэ-хоруппуттара. «ХС»
2. көсп. Кэпсэтиигин, санааҕын атын өттүнэн туһаай, атыҥҥа салай, илт. ☉ Направлять разговор, мысли в другое русло
«Сайыммыт барахсан муҥутаан да турар», - Маарыйа кэпсэтиини атыҥҥа иэҕэргэ сананна. «ХС»
Аатырбыт ыанньыксыт үлэтин-хамнаһын научнай төрүккэ олоҕуран ыытарын урут да истэрим, онон кэпсэтиибин ол диэки иэҕэбин. «ЭК»
△ Ким эрэ диэки буол; сөбүлүү, тартара санаа. ☉ Быть расположенным к кому-л., сочувствовать, симпатизировать кому-л., склоняться на чью-л. сторону; отвлекаться
Мин диэки иэҕэ саныыгын дуо? ПЭК СЯЯ
Ааптар истэрэ-тастара биллибэт, иккиттэн биири эппэт иэрэҥнэргэ-саараҥнарга иэҕэр. «ХС»
3. көсп. Ырааҕынан эргийэн, таайтаран кэпсээ, саҥар. ☉ Говорить с помощью намеков, недомолвок, иносказаний, говорить обиняком (обиняками)
Өрүүскэ дьигис гына түстэ. Дьиибэ дьон. Кини көнөтүк кэпсэтээри гынар да, кинилэр [уолаттар] ханан эмэ иэҕэн, букатын санаабатаҕар тиэрдэн кэбиһэллэр. А. Сыромятникова
Майгы-сигили араас боппуруостарын кэпсээн, ононманан иэҕэн бараммын, тапталга кэллим. Истээччилэрим дьэ сэргэхсийдилэр. И. Федосеев
Убай оҕонньор, тугу эрэ этээри олус иэхтиҥ. Быһа этэ кэбис! А. Сыромятникова
4. көсп. Араастаан имит, эрий, мускуй (тыл туһунан). ☉ Пользоваться, манипулировать (словом) умело, мастерски
[Поэт] эҥин эгэлгэ санаа оонньуутун, сүрэх иэйиитин этитээри, дьүһүн-бодо, өҥ-тала көстүүтүн ойуулаары тылы имигэстик иэҕэрэ. М. Тимофеев
др.-тюрк. эг

иэх-дьуох буолума - булкуллума, оҥорор буоллаххына оҥор, саараама. ☉ Не ломайся, не сомневайся, не раздумывай
Чэ-чэ, иэх-дьуох буолума, ылан кэт! Н. Якутскай

сыһ. Араастаан мунньаҥнатан. ☉ Всячески кривляясь, изгибаясь; криво, косо (делать что-л.)
«Тыҥырах» [ыт аата], үтүө сарсыарданан эҕэрдэлээбит курдук, кутуругун иэх-маах куймаҥнатта уонна уун-утары хааман кэлэн, иччитин сыллаан көрдө. И. Никифоров
Федот Кононович сүөргүлээбиттии мүчүйэн ылар, уоһун иэхмаах туттар. «ХС»
♦ Иэх-маах буол - тугу гынаргын билбэккэ мух-мах буол; дөйбүт курдук буол. ☉ Теряться, приходить в замешательство, в растерянность (соотв. сбиваться с толку), не знать, что говорить и что делать
Ыгыллан, тыыммытын кыайан ылбакка иэх-маах буоллубут, харахпыт ирим-дьирим буолла. И. Данилов. Иэх-маах дэппэккэ - элбэҕи, ону-маны саҥарпакка. ☉ соотв. без лишних слов
Маршал мин диэки эргиллэ түстэ уонна иэх-маах дэппэккэ, миигин эмиэ бэйэтигэр эпсэри тарта. А. Данилов

v. to bend