Якутские буквы:

Якутский → Русский

иҥиирдээх

1) сухожильный, жильный; 2) перен. выносливый; сильный; с сильными, быстрыми ногами.

Якутский → Якутский

иҥиирдээх

даҕ.
1. Быччыҥнары холбуур утахтардаах. ☉ Сухожильный, с сухожилием
Күүрээннээх көҕүстээхтэр, күүрбүт иҥиирдээхтэр Күөх төлөнү күксүтэн, күйгүөмнээх күөтү күөртээҥ! П. Ойуунускай
Хос иҥиирдээх быһыылаах. И. Гоголев
Давыдов киһитин кытаанах иҥиирдээх сиһин кууста. М. Шолохов (тылб.)
2. көсп. Илиитигэр күүстээх. ☉ Физически сильный
«Көр, бу чахчы иҥиирдээх киһи эбит. Уруккум гынан баран тутуһан-хабыһан көрдөрбүн», - диир Кыынньар, мүһэ туттара-туттара. А. Федоров. Били Митя уол барахсан иҥиирдээх киһи эбит, саһылларын икки күннээҕи аһылыктарын барытын бэлэмнээтэ, ити үлүгэр элбэх эти сүктэтаста. А. Сыромятникова
3. Ыарахан, сылаалаах үлэни, кыһалҕаны тулуйар, сындалыйбат. ☉ Выносливый, двужильный
Ол аайы, соруйан кыһайбыт курдук, мин дьонум буолуохсуттар кубулуппакка, үлэ үксүн, кытаанаҕын үлэлэтэн истилэр. Мин хайдах сытан хаалбакка сылдьыбытын бэркиһиибин, киһи да иҥиирдээх буолар эбит этэ. Суорун Омоллоон. Дьэ сылайбат иҥиирдээх, сынтарыйбат сыралаах, өлбөөдүйбэт өргөстөөх хорсун хотойдор этилэр. И. Бочкарев

Еще переводы:

двужильный

двужильный (Русский → Якутский)

прил. разг. икки хос иҥиирдээх, бөҕө иҥиирдээх, улахан тулуурдаах.

жилистый

жилистый (Русский → Якутский)

прил. элбэх иҥиирдээх, элбэх тымырдаах, силгэ баҕайы; жилистое мясо силгэ баҕайы эт; у него жилистые руки нини иҥиир-ситии илиилэрдээх.

күксүт

күксүт (Якутский → Якутский)

күксүй 2 диэнтэн дьаһ
туһ. Күүрээннээх көҕүстээхтэр, Күүрбүт иҥиирдээхтэр, Күөх төлөнү күксүтэн, Күйгүөннээх күөрдү күөртээҥ! П. Ойуунускай

бууйа бууйантайабын

бууйа бууйантайабын (Якутский → Якутский)

саҥа алл., фольк. Сорох олоҥхолорго: бухатыыр ырыатын саҕалыырыгар саҥа аллайар тыллара. ☉ В некоторых олонхо этим междометием богатырь начинает свои песни
Бууйа бууйантайабыан! Чулупчалыттайабыан! Хайа дойду хардастыбат хатан уҥуохтааҕа, сыыйыллыбыт тыйыс иҥиирдээҕэ тиийэн кэлбиккиний эбитин эриэхсит. П. Ядрихинскай

лачыгыратыс

лачыгыратыс (Якутский → Якутский)

лачыгырат диэнтэн холб. туһ. Эчи, лачыгыратыһан түһэн туһуннахтара үчүгэйин, дьиҥ тоҥ иҥиирдээх дьон эбит. «ХС»
Маччайбыт сүүстээх, аччаҕар муостаах оҕус тар айаатыы-айаатыы буору хаһаллар, күрдьүөтэһэ-күрдьүөтэһэ харсан лачыгыратыһаллар. ГКН МҮАа

багдаччы

багдаччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Улаатан, үллэн көстөр гына, дараччы, сараччы. ☉ Так, чтобы что-л. показалось увеличенным в объеме, размере
Илиитин көхсө багдаччы иһэн, тарбахтара субу хабырыта барыахха айылаах нүөлүйэн ыалдьаллара. «Кыым»
Ол да иһин маннык бэйэлээх Баламат күүстээх, бардам иҥиирдээх Баараҕай массыына [өрүс тааһын] багдаччы тиэйэн Баһыгыраччы тардан иһэр. Саха нар. ыр. III
Тыҥырах диэн сааһыра барбыт киһи эргэ куулга тугу эрэ багдаччы сүкпүтүн көрүстүм. Софр. Данилов

тутус-хабыс

тутус-хабыс (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Кимниин эмэ тустан көр, туһун. ☉ Бороться с кем-л.
Көр, бу чахчы иҥиирдээх киһи эбит, уруккум гынан баран тутуһанхабыһан көрдөрбүн. А. Фёдоров
2. көсп. Ким эмэ итэҕэһин-быһаҕаһын була сатаа, була сатаан саҥар. ☉ Упрекать кого-л., доводить кого-л. упрёками
Ээ, салайааччы киһи тутуһара-хабыһара кэмнээх буолуо дуо. «Чолбон»

уйусхан

уйусхан (Якутский → Якутский)

даҕ., поэт. Уоскулаҥы, сынньалаҥы билбэт. ☉ Беспокойный, неугомонный
Уолах тиит ортотунан тостор Уйусхан тыаллаах, Сирилэс силлиэлээх, Силэллэр хотоол чинчилээх [дойду]. П. Ойуунускай
Кини кэлбитэ Халыма эбэ хотун чымаан тыаһыгар Уйусхан силлиэ улуйа турдаҕына, Мин бэриэтчит ытым, буурҕаттан саллан, Ыйылыы сыттаҕына. С. Данилов
Сылайар диэни билбэтэх Сындааһын иҥиирдээхтэр, Уоскуйар туһун үөйбэтэх Уйусхан сүрэхтээхтэр — Биһиги бэтэрээннэрбит. А. Бродников

эргистээ

эргистээ (Якутский → Якутский)

туохт., эргэр. Эргилин, хайыс. ☉ Поворачиваться, оборачиваться
[Көрүүлэнэ олордохпуна] Эрчимнээх иҥиирдээх Эгэлгэ мэйиилээх Эр бэртэрэ Бэркэ-бэркэ биһиги Эристииннэр диэки Эргичитэн саныыллар, Эргистээн көрөллөр, Элиэтээн ааһаллар эбит ээ. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Мэник Мэнигийээн] күн дьааһыгырбытын кэннэ дьиэтин диэки дьэ эргистээбит. Саха ост. II

эрдьигэн

эрдьигэн (Якутский → Якутский)

аат., кэпс. Сытыы-хотуу киһи, эр бэрдэ. ☉ Смельчак, храбрец
Баһылай Сүөдэрэбис …… дьону-сэргэни кытта кэпсэтиэх-ипсэтиэх, этиэх-тыыныах эрдьигэн быһыылааҕа. С. Руфов
Биһиги оччолорго бу дойдуну биэс тарбахпыт курдук билэр, эбэлэри уһаты-туора оймообут эрдьигэннэр этибит. П. Филиппов
Биһиэхэ эн курдук тоҥ иҥиирдээх эрдьигэннэр олус наадалар. «Чолбон»