1. аат. Оборо сылдьар хойуу бадараан. ☉ Засасывающее болото, топь
   Биһиэхэ олус бадарааннаах сири «ооҕуй оҕус бадараанныыр иһик бадылҕаҕа» дииллэр. КНЗ СПДьНь
   [Ньургун Боотур] аллара диэки өҥөс гына түһэн көрдөҕүнэ – биир бухатыыры иһик бадылҕах хаба ортотугар Ап-Чарай ситим быатынан дэлби сөрөөн кэбиспит. Ньургун Боотур. [Куралай Кустук] ооҕуй оҕус бадараанныыр бадылҕахтарын уҥуоргуталыы, бэйэтин кытта кэпсэтэ-мөккүһэ, айдаара истэ. Д. Апросимов
2. даҕ. суолт. Хойуу бадарааннаах. ☉ Болотистый, топкий
   [Айыы бухатыыра] Үс Ньүкэн үөдэн түгэҕэр, иһик бадылҕах дойдуга кырынаас дьаарын курдук ыы-дьаар сыттаах, хара төлөн оргуйа турар дойдутугар тиийэн өҥөс гына түстэ. Ньургун Боотур
   Түөрт атахтаах туораабат бадылҕах дьуоҕалар, куталар, маардар туйахтаах тэһэ үктээбэт гына таһыгыраччы тоҥмуттара. Далан

туохт., кэпс. Бадарааҥҥа батыллан моһуогура-моһуогура сыҕарый, айаннаа. ☉ Передвигаться, ехать, увязая в грязи, в болоте
Сүөһү дэлби бадараанныыр бырыы-бадараан суол устун хааман тахсаатын кытта, Урууп сайылыга көһүннэ. Күндэ
Айаннарын усталарыгар ахсым ардах арыаллаата, Барбах суол аҥхалаатыгар Массыына бадарааннаата. Ф. Софронов
♦ Ооҕуй оҕус <да> бадараанныыр – туох барыта (миэстэтэ сирэ). ☉ Губительная трясина, непролазное болото (букв. и паук увязает)
Барбыт эргийбэт, түспүт күөрэйбэт дириҥ дьуоҕалара, ооҕуй оҕус бадараанныыр оборчолоро манна бааллар эбит. И. Данилов
Биир чаас устата мин урукку Дьокуускай ооҕуй оҕус да бадараанныыр уулуссаларынан хаампытым. С. Тарасов
Ооҕуй оҕус бадараанныыр иһик бадылҕах үрүт өттүнэн ап-чарай быа, ооҕуй оҕус ситимин курдук, тиирэ тардыллан турар. Суорун Омоллоон
Күһүҥҥү ардахтарга дэриэбинэ уулуссалара ооҕуй оҕус бадараанныыр оборчолоро буолаллара. Далан

1. аат. Буор ууга суураллан тиэстэ курдук сымнаҕас буолбута (хол., күөл кытыытыгар, намыһах сирдэргэ). ☉ Болото, топь
   Бадарааҥҥа ытыыр да, бадараантан барбат баар үһү (тааб.: былдьырыыт). Бу киэҥ толооннор күөгэҥнэс кута бадарааннарын куурдан, үчүгэй оту ыһар буоллар, уйгубыйаҥ тахсыа этилэр. Күндэ
   Микиитэлээх Өлөксөй алаас ууларын бадарааныгар бултууллар. Амма Аччыгыйа
   △ Кыра кир, кир-хох (туохха эмэ сыстыбыта). ☉ Небольшая грязь (прилипшая к чему-л.)
   Владимир Назарович бадараан, быыл буолбут таҥаһын уларытар түгэнэ суох, бириистэҥҥэ тэбиннэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
   Сирэйбин соттуохпун баҕарбытым да, илиим барыта бадараан. Т. Сметанин
   Аттарын өрөҕөтө барыта бадараан буолан, Троевтаах Харыалап ураһа таһыгар бидилгэхтэнэн кэллилэр. Л. Попов
2. даҕ. суолт. Бадарааҥҥа үүнэр, бадарааҥҥа олохтоох. ☉ Болотный, болотистый
   Бадараан үөнэ. Бадараан үүнээйитэ. —Бадараан чыычааҕыттан ураты барыта манна бэйэбитигэр кыстыыр эбит, доҕор! Амма Аччыгыйа
   Болбукта кырыстаах бадараан буорга киһи иэччэҕэр диэри батылла сылдьар буолан хаалла. Н. Павлов
   ♦ Бадарааҥҥа хам тэбис (тэпсилин) кэпс. – баттыы-атаҕастыы, күөнтүү сырыт, үрүҥ хараҕын өрө көрдөрүмэ. ☉ Держать кого-л. в зависимости, в неволе (букв. втоптать в болото)
   Уулаах Уйбаан эргэ олох бадарааныгар хам тэпсиллэн сылдьыбыта. Эрилик Эристиин
   Үҥэн ааттаах Үҥүстэххэ да төһө кыалларынан бадарааҥҥа тэпсиэхтэрэ. М. Доҕордуурап
   ◊ Иһик бадылҕах бадараан фольк. – батыллыбыт кыайан тахсыбат оборчото. ☉ Губительная трясина, засасывающая свою жертву. [Айыы Дьураҕастай бухатыыр] Ол баран истэҕинэ, ап-чарай оҕуур быатынан сөрүү тардан ылан, иһик бадылҕах бадарааҥҥа түһэрбитэ. Саха фольк. Оборчо бадараан – үктэммити оборон ыла турар бадараан, кута. ☉ Зыбкое болотистое место, трясина
   Уһун тумустаах буолаҥҥын, Оборчо бадараан анныттан Үөнү-көйүүрү булаҥҥын, Үссэнэр этиҥ [Туруйа] кыранан. С. Васильев. Эмтээх бадараан – дьарҕа уонна сүһүөх ыарыыларын эмтииргэ туһаныллар былыык. ☉ Ил, полужидкая грязь, используемая для лечения болезней ревматической природы
   Манна эмтээх бадараанынан дьарҕаны эмтиир сонотуоруй үлэлиир. И. Данилов

аат. Сүһүөх атахтаах ситим хатар үөн. ☉ Паук
Хатырыктарын арыйталаан көрбүтэ сир араас үөннэрэ: хомурдуостар уонна ооҕуйдар хас хатырыгын аннын аайы туолбут этилэр. М. Доҕордуурап
Эриэн кыыл, хомурдуос, ооҕуй, сахсырҕа куһаҕаны дьүһүннүүргэ туттуллаллар. КНЗ СПДьНь
♦ Ооҕуй баай эргэр., үөхс. — батталлаах баай. ☉ Богач-кровопийца. Ооҕуй <оҕус> бадараанныыр — ким да, туох да кыайан ааспат бадараана. ☉ Непроходимое болото
Ооҕуй оҕус бадараанныыр иһик бадылҕах өлүү кута бадараанын үрдүнэн көтөн истэҕинэ — Апчарай оҕуур быатынан сөрүү тардан ылбыта. Ньургун Боотур
Күһүҥҥү ардахтарга дэриэбинэ уулуссалара ооҕуй оҕус бадараанныыр оборчолоро буолаллара. Далан. Ооҕуй илимин үт (тарт) – кими эмэ угаайыгар, албаскар киллэрээри гын, кими эмэ тугу эмэ гыныахтааҕын араас ньыманан мэһэйдээ. ☉ Хитростями, уловками стараться помешать кому-л., расставлять сети на кого-л.
Улусова, утарсааччыта суоҕар сири аннынан ооҕуй илимин тардаары [Ыларов куоракка барарын] улгумнук көҥүллээтэ. Р. Баҕатаайыскай
Олоросыта өр сынаҕалаан, Устар ууну сомоҕолоон, Ооҕуй илимин үттэ, Онно Охоноон иҥнэрин күүттэ. С. Васильев. Ооҕуй муҥа — сор-муҥ муҥутуур улахана. ☉ Адские муки. Ойоҕо суох ооҕуй муҥа, эрэ суох эрэй муҥа (өс хоһ.)
◊ Ооҕуй илимэ <ситимэ> — ооҕуй оҕус иһиттэн таһааран үөннэри-көйүүрдэри тутар ситимэ. ☉ Паутина
Халлаан көҕөрө мэндээрэн ооҕуй илимэ да ибир гыммат чуумпута турбута. Софр. Данилов
Ооҕуй ситимнэрэ тииттэн тииккэ тардыллыбыт көмүс антыанналыы биэтэҥкэлэһэллэр. Далан. Ооҕуй оҕус ооҕуй диэн курдук. Ооҕуй оҕус ситимин хаппыт. Ооҕуй оҕус илимигэр сахсырҕа бөҕө иҥнибит
ср. бур. аагай, абаахай ‘паук’