ж. 1. ист. хабала (былыргы Руська туспа дуогабарынан тыыннаах тухары кулут буолуу); 2. (зависимость) хабала, баттыгас; попасть в кабалу хабалаҕа ыллар.
Русский → Якутский
кабала
Еще переводы:
хабала (Якутский → Русский)
прям., перен. кабала, порабощение; хабалаҕа киир = попасть в кабалу.
хабала (Якутский → Якутский)
аат., эргэр. Арассыыйаҕа өрөбөлүүссүйэ иннинэ: дьадаҥыны, кыамматы кыһайан иэскэ киллэрии, көлөһүннээһин. ☉ В России до революции: принудительное долговое обязательство, приводящее бедняков в полную рабскую зависимость, кабала
Кини хасааһын сорҕотун кыайан төлөөбөккө, хабалаҕа ылларар. Амма Аччыгыйа
Баайдар отторун сыанатын хас да төгүл үрдэтэн, дьадаҥылары хаһан да өһүллүбэт кытаанах хабалаҕа киллэрдилэр. И. Гоголев
Оччолорго аҕыйах сүөһүгүн сыл таһаарар кыһалҕаттан итинник хабалаҕа киирэргэр тиийэриҥ. МДН КК
ытарча (Якутский → Якутский)
аат.
1. Уһанарга тимири биитэр маһы ытыртаран тутар чыскы курдук тэрил. ☉ Тиски, клещи (столярные)
Ытарчалар хас биирдиилэрэ чурумчулаахтар, олору инчэҕэй талаҕынан оҥоһуллар. ЧАИ СБМИ
Холобур, ытарчаҕа ытыртаран туран тимири аалаллар, быһаҕы биилииллэр. СНЕ ӨОДь
Бэрэстээктэргэ бытархай тимир оҥоһуктарынан дьарыктанарга тимир ытарчалар уонна дуоскалар оҥоһуллубуттар. «ЭК»
2. Итии иһити (хол., хобордооҕу) бүүрүгүттэн ытыртаран тутар тэрил. ☉ Ухват
Хаҥас диэки хобордоох, ытарча, лаппаакы тыаһа лыҥкынас, кылыгырас буолла. Д. Токоосоп
Валя нуучча оһоҕуттан чугуун иһити уһун мас уктаах тимир ытарчанан иилэн таһаарар. Е. Неймохов
Сэнэх таҥастаах эмээхсин ытарчанан нуучча оһоҕуттан күөс таһаара турар. НТГ СУоС
3. көсп. Туох эмэ кыһалҕа, төлөрүйбэт хабала. ☉ То, что угнетает, лишает свободы действий, кабала
Кини олоҕор мэлдьи кырыымчык соҕуһа, тиийиммэттүгэммэт ытарчатыгар мөхсөрө. Н. Габышев
Саха интэлигиэнсийэтин чаҕылхай, чулуу дьонноро Сталин репрессиятын ытарчатыгар ыбылы хаптарбыттара биллэр. Доосо. Олох кытаанах ытарчата күүппэтэх өттүлэриттэн ыга ылаары гыммыт курдуга. «Чолбон»
ср. тюрк. ызыр ‘кусать, прикусывать’