камыш; озёрная осока; ситник; кулуһун курдук көнө фольк. он строен как камыш; кулуһун сөрүө подстилка из камыша.

1) связывать что-л. верхушками; хомуһу дьөрбөлөө связать камыш в пучок; саалары дьөрбөлөө = составить ружья в пирамиду; 2) складывать что-л. высокой кучей; маһы дьөрбөлөөбүт он сложил дрова в большую кучу.

I
аат., бот. Күөл кытыытыгар үүнэр, лабаата, сэбирдэҕэ, сүһүөҕэ суох көнө дьылыгырас төгүрүк умнастаах от. ☉ Камыш озерный
Кулуһун — күөл ото. Үкэрдэр аймахтарыгар киирсэр. Сэбирдэҕэ суох уһун умнастаах. Төбөтүгэр сиппиирдиҥи чачархай сибэккилээх. АНК ТСТЗС
Өскөтө күөл кытыыта чычаас буоллаҕына, кытыытыттан хомус, кулуһун, кылыс, манчаары уо. д. а. улам үтэн киирэн иһэллэр. КВА Б
ср. п.-монг. хулусун ‘камыш, тростник’
II
аат. Сиргэ оттуллубут уот, отуу уота. ☉ Костер (у шалаша, полевого стана)
Күөлтэн чугас, булгунньах тэллэҕэр кулуһуну күөдьүччү оттон, үтэһэҕэ бөдөҥ мундуну үөлэн, чэй өрүнэн аһаары олорбуппут. Н. Габышев
Киирэр күнүм, кыыһа оонньоон, Былыттары уматар, Кулуһуҥҥа мас оллоон Чаанньык «тутан» оргутар. У. Нуолур
ср. эвенк. гулувуун ‘костер’
III
аат. Ойуун таҥаһын көхсүгэр уһун синньигэс тимир кыаһаан көрүҥэ. ☉ Продолговатые кусочки листового железа, которыми густо усажена одежда шаманов и которые при каждом движении издают звук.

I
аат. Икки тимир сыҥаах ыккардынан олордуллубут тылын охсон тыаһатан оонньонор саха норуотун музыкальнай тэрилэ. ☉ Якутский народный музыкальный инструмент — хомус, варган
Иирэ талах курдук имигэс, кэрэнарын дьүһүннээх Маайыс быыс буоллар эрэ хомуһунан оонньуур. Амма Аччыгыйа
Миигин хомуска оонньуурга ийэм үөрэппитэ. Кини олус этигэн хомустааҕа да онтугар бэйэтэ хам-түм оонньуура. П. Чуукаар
Татыйаас оскуолаҕа киирэргэ бэлэмнэнэр, хомус тардары уонна ырыаны таптыыр. Дьүөгэ Ааныстыырап
ср. др.-тюрк. хобуз, тюрк. хомус, комус ‘варган’
II
аат., бот. Сүһүөхтээх, үрдүк дороххой көҥдөй умнастаах, төбөтүгэр киистэ курдук хойуу сымнаҕас сибэккилээх, уһун синньигэс сэбирдэхтэрдээх уулаах сиргэ, бадарааҥҥа үүнэр от үүнээйи. ☉ Высокое водное или болотное растение семейства осоковых, камыш
Аллара тулата хоп-хойуу хомуһунан бүөлүү үүммүт уһун синньигэс элгээн хараара сытар. Н. Якутскай
Күөллэр кытыыларыгар хагдарыйбыт хомус сыыгыныы тыаһыыр. Күндэ
ср. др.-тюрк. хамуш ‘тростник, камыш’

м. I. баайыы, түүтэх; вязать скопы баайыыта баай; сноп камыша түүтэх хомус; 2. перен. өркөн, сүүмэх; сноп солнечных лучей күн уотун сардаҥаларын өркөнө; # как сноп повалиться кууллаах бурдугу бырахпыт курдук охтон түс.

I
аат.
1. Тимиргэ, маска үөскүүр дьөлөҕөс, көҥдөй; хабахтар (мууска). ☉ Изъян, червоточина в древесине, отверстие в железе; пузырьки (во льду). Хабалаах тимир. Мас хабата
□ Муус хабалаах сиринэн кыратык ойо барбыт. «Чолбон»
2. Кытаанах хаа иһигэр сылдьар, уҥуоҕа суох сымнаҕас эттээх харамай. ☉ Беспозвоночное мягкотелое животное, покрытое раковиной, моллюск, улитка
Көлүйэлэргэ, күөллэргэ уонна өрүс чуумпу хомолоругар уу иһинээҕи үүнээйилэргэ мэлдьи бөдөҥ улитканы — улахан хабаны булуохха сөп. ББЕ З
Тууһа суох ууга — көлүйэҕэ, күөлгэ араас моллюскалар олороллор: хаба, лужанка, катушка. СМН АҮө
Хабалар (улиткалар) үүнээйилэр умнастарынан бэрт наҕыллык сыыллаллар. АВ СҮү
◊ Хаба хаата зоол. — сорох тоноҕоһо суох харамайдар эттэрин-сииннэрин бүрүйэр кытаанах хах, бүрүөһүн. ☉ Твёрдый защитный покров некоторых беспозвоночных животных, раковина
Микиитэлээх Өлөксөй таптыы көрбүт таастарын, хабаларын хаатын уу түгэҕиттэн умсан таһаараллар. Амма Аччыгыйа
Икки күлтэҕэр кыраппыын уонна хаба хаатын курдук эриллэҕэс хас да табах күлэ кутар иһит көстөллөр. В. Яковлев
Куурусса ыраах сиргэ тиэйиини, таһыыны тулуйар, кытаанах хахтаах сымыыты биэрэрин наадатыгар хаба хаатын үлтүрүтэн сиэтэллэр. ККЕ АЦ
ср. осм. камыш ‘род моллюска’, калм. хавхакта ‘черепаха’
II
<хабыллар (хабайар)> хаба ортото көр хабылын III
Эһэ сүүһүн хабыллар хаба ортотуттан хоп-хойуу хаан туора чоккураан түспүт. Амма Аччыгыйа
Куорат хабайар хаба ортотугар киэҥ олбуордаах, түөрт муннуктуу түһэриллибит дьиэ киэптээн турар. П. Филиппов
Ол икки ардыгар көтөр номнуо күөлү хаба ортотунан өрө көтөн ханарыйан таҕыста. Н. Заболоцкай