сторож, караульный, охранник; ыскылаат харабылдьыта караульный склада; маҕаһыын харабылдьыта сторож магазина.

1) ожидание, поджидание, выжидание; борокуот кэтэбилэ ожидание парохода; 2) стража, караул || караульный; кэтэбил этэрээт караульный отряд; ср. манабыл 1, харабыл .

караул, охрана, стража; сторож караульный; сторожевой; командир харабыла охрана командира; маҕаһыын харабыла сторож магазина; харабыл дьиэ караульное помещение; сторожевая будка; харабыл хаас сторожевой гусь, караульный гусь; ааҥҥа харабыл туруор = поставить у входа караул; ср. кэтэбил 2, манабыл 1.

аат. Харабылга турар (олорор) киһи, харабыл. ☉ Сторож, караульный, охранник
Көмнөх хаардаах ойуурга Көмүрүө хаары үрдүнэн, Харабылдьыт табаһыт Хайыһарын халытар. М. Тимофеев-Терёшкин
Хатааһыны төлөрүттүлэр, Харабылдьыты киллэрдилэр. П. Ершов (тылб.)

аат., кэпс. Харабылга турар киһи; тугу эмэ харабыллыыр киһи. ☉ Охранник, сторож; караульный
Арай харабынай бууткатыгар телогрейка сонноох ханна эрэ көрбүт киһим олорор. СН ЭСЭ
Улахан Баһылай хатыҥ чэкилиэргэ саайбыт кыстыга отуу харабынайын курдук дьоройон турар. С. Маисов
Михаил Федотович харабынайы кытта быраһаайдаһан, аа-дьуо тахсан барда. М. Тимофеев

имеющий караул; охраняемый; находящийся под присмотром; хаас харабыллааҕар дылы погов. словно гуси с караульным.

аат.
1. Тугу-эмэ харабыллааччы, кэтээччи киһи. ☉ Охранник, караульный, постовой, сторож
Түүлээҕи манааччылар саҥалара иһиллэр. Н. Г абышев. Оҕуруот манааччы отуутугар харабыл буолан соҕотоҕун хоммутум. «ХС»
◊ Сүөһү манааччы — дьиэ сүөһүтүн манаан аһатааччы, мэччитээччи. ☉ Пастух
Былыр дэриэбинэҕэ сүөһү манааччы этим. Амма Аччыгыйа. [Волгин — А н дрей Петровичка:] Эн манна сыл да олоро иликкин, оттон мин сүөһү манааччыттан саҕалаабытым. Г. Н и к о л а е в а (тылб.)

1. аат.
2. Кими, тугу эмэ (хол., хамандыыры, байыаннай суолталаах эбийиэктэри о. д. а.) көмүскүүр, араҥаччылыыр байыаннай чаас. ☉ Воинское подразделение, несущее охрану когочего-л., караул
   [Сэргиэйэп:] Бочуотунай харабыл буоларга ким мандаат биэрдэ? Амма Аччыгыйа
   Онтон чаас курдук бүгүҥҥү түүннээҕи кыраныысса харабылын нэрээтин оҥоруохтаахпын. Н. Якутскай
   Отут алтыс хос ааныгар икки кыһыл гвардеец харабылга турара. КА СЛТК
   △ Туох эмэ (хол., судаарыстыба, тэрилтэ, чааһынай киһи бас билиитин) манабыла. ☉ Охрана, обязанности по такой охране в отношении различных объектов (напр., собственности государства, частных лиц)
   Түрмэ, казначейство харабылларын устубакка эрэ бараннар, онон хаан тохтубута, ытыалаһыы тахсыбыта. П. Ойуунускай
   Киэһэтигэр Фёдор Алексеевич госбанк харабылыгар …… кэллэ. М. Доҕордуурап
   [Чокуурап:] Эн бу ыскамыайка харабылаҕын дуу, тугуй? С. Ефремов
3. Байыаннай сулууспатын толоро манабылга турар саллаат. ☉ Солдат, который несёт караульную службу, караульный
   Болуоссакка анараа кытыытыгар ньиэмэс харабыла хаама сылдьар. Т. Сметанин
   Кинини тула, сыгынньах саабылаларын уҥа хомурҕаннарыгар сыһыары тутан, хас да харабыл дьирэччи тэбинэн тураллар. Д. Очинскай
   Күн киирэн барбыта харабыллар оннуларыгар турбуттара. А. Сергеев (тылб.)
   △ Судаарыстыба, биирдиилээн хаһаайыстыба, чааһынай киһи бас билиитин маныыр үлэһит, остуорас. ☉ Охранник, сторож
   Тойбол оҕонньор манна райпо ыскылаатын харабылынан үлэлээбитэ уонча сыл буолла. Н. Лугинов
   Мин кэлин сайын аайы ходуһа харабылынан үлэлиирим. Дылбаны
   Пенсияҕа тахсан баран, биһиги аҕабыт күүһэ кыайарынан быстах үлэлэргэ хачыгаарынан, харабылынан үлэлээбитэ. ХБИДК
4. даҕ. суолт. Туох эмэ көмүскэлигэр, манабылыгар сулууспалыы эбэтэр үлэлии турар (үксүн киһи). ☉ Несущий караульную службу, караульный, сторожевой
   Ньиэмэс байыаннай чааһын ыстаап дьиэтэ, ааҥҥа харабыл саллаат утуктуу турар. Т. Сметанин
   Харабыл саллаат Зоя илиитин сүөрбүтүнэн барда. Н. Габышев
   Харабыл ыт халаачыктыы токуруйан, Күнүстэри Көбүөргэ сытар буолбут. Р. Баҕатаайыскай
   ♦ Хаас харабыла буолла көр хаас I. Хаас харабыла буоллаххыный, аһаан ис
   ср. тюрк. каравул, караул ‘стража, охрана’

I 1) бровь; хойуу хаас густые брови; 2) верхний край чего-л.; сыыр хааһа верхний край склона; өрүс хааһа верхний край берега реки; от хааһа верхняя выступающая часть стога.
II гусь || гусиный; хара хаас новоземельский гуменник; лыглыйа хаас белолобый гусь, белолобая казарка; кыра лыглыйа , алтан харах малый белолобый гусь-пискунец; хардырҕас хаас чёрная казарка; хаас дабыдала гусиные перья # хаас харабыла буол = сидеть караульным гусем (говорится о том, кто сидит один и не ест, когда все едят); кус-хаас саҥата (или тойуга) птичий язык (т. е. непонятная кому-л. речь, напр. на каком-л. чужом языке).