побуд. от килэҥнээ=.

совм.-взаимн. от килэҥнээ=.

сыһ. Таас курдук, тааһы санатардыы. ☉ Подобно камню, как камень
Муора, дьүөкэт курдук харааран, тааһырбыттыы килэҥниирэ. ПП Дь

үлтүрүй диэнтэн төхт
көрүҥ. Нэһилиэк аҥаарын дьоно туппут үтүө сайылык дьиэлэрин киэҥинэн килэҥнээбит түннүктэрэ үлтүрүйтэлээбиттэр. Амма Аччыгыйа

килэҥнээ диэнтэн дьаһ. туһ. Оҕо күҥҥэ сиэркилэни килэҥнэтэ оонньуур
♦ Тиискин килэҥнэт — тиискин килэт диэн курдук
Бэдэр …… кыыһыран тиистэрин килэҥнэппитэ. Далан
Ыт …… тииһин килэҥнэтэ сытара. П. Аввакумов
[Икки бөрө уонна эһэ] онтон дьэ икки өттүттэн күөнтэһэн тиистэрин килэҥнэппиттэр. ПАК АаТХ

1. ханньай диэнтэн холб. туһ. [Вагоҥҥа] ыалын хараҕа киҥнээхтик килэҥниириттэн, халыҥ уостара кэлэйбиттии ханньаһалларыттан сэрэйдэҕинэ, үөҕэр киһи быһыылаах. Амма Аччыгыйа
2. Иҥнэри бар, иҥнэри түс. ☉ Склониться на бок, скособочиться
   Миэбэллэрэ ханньаһан түһээхтээннэр эргэлэрэ да бэрт. У. Ойуур

I
килэҥнээ диэнтэн холб. туһ. Киэҥ түннүктэринэн килэҥнэспит үс сүүнэ улахан дьиэ дьэндэһэн тураллар. Амма Аччыгыйа
Күстэх балыктар …… тыын былдьаспыттыы мөхсөллөр, кумах буолбут өрөҕөлөрө килэҥнэһэллэр. В. Протодьяконов
Чараас кыараҕас аанынан …… хап-хара дьон киирэнтахсан килэҥнэһэллэр. Р. Кулаковскай
II
даҕ. Килэҥниир ньуурдаах. ☉ Лоснистый, поблескивающий в движении (о чем-л. с гладкой поверхностью)
Килэҥнэс саппыкы этэрбэстээх. Амма Аччыгыйа
Болоорхой, чочоруспут таастар быыстарынан хара килэҥнэс таҥастаах дьон көстүбүттэрэ. А. Федоров. Суол килэҥнэс. П. Чуукаар

дьүһ. туохт. Илиилэргин киэҥник дайбаан, түргэнник хаампсиимп (үрдүк уҥуохтаах киһи туһунан). ☉ Ходить быстро, стремительно, широко размахивая руками (о высоком стройном человеке)
Кини обургу сонун кыбынан, хааман-сиимэн дайаһыйан, саппыкыта килэҥнии турда. С. Васильев
[Георгий] баран иһэр сирин диэки хааман дайаһыйа турда. ВНГ ГОПХ

даҕ. Киргэ-хоххо сыстыбыт, биһиллибит, ыраас буолбатах. ☉ Грязный, испачканный чем-л.
Киһи ас астыыр иһитин кини дөссө кирээстээх атаҕынан тэпсэр. Суорун Омоллоон
Арыылаах-кирээстээх илиитин Аһары тиэтэллик соппута. Күннүк Уурастыырап
Саллааттар кирээстээх көхсүлэрэ бүтүн уулусса былаһын тухары килэҥнээн көстөр. Эрилик Эристиин

туохт. Туох эмэ ньуургун хамсатан долгуннан, дьураалан, кэҥээн иһэр иилэн (уу туһунан). ☉ Всплёскиваться, волноваться, колыхаться, зыбиться (о воде)
Уу талаанныран тахсан, кумаҕы кууспахтаан ылла. И. Егоров
Уҥуор эрдии элэҥниир, Тыы устан сундулуйар. Талаанныран килэҥниир Бүлүү эбэм улуутуйар. А. Кондратьев
Бу үрдүгэр төгүрүк иилэр талаанныран бараллар. ПНО