сов. ырдьаҥнаа, тиискин килэҥнэт.

ырдьыгы- нас I диэнтэн хай
аата. [Урукку үлэтигэр] күн тура-тура наар ырдьыгынаһыы, тугу эрэ сырсыы. Н. Лугинов. Бөрөлөр иккиэн …… тиистэрин килэҥнэппиттэр, ырдьыгынаһыы, часкыйыы бөҕөтө буолбуттар. ПАКАаТХ

I
ырдьыгынаа диэнтэн холб. туһ. Үһүс остуолга дьадаҥылар ыттыы ырдьыгынаһа-ырдьыгынаһа уҥуоҕу тиниктээтилэр. И. Гоголев
Хара тыа ардай аһыылаахтара күөн көрсүһээри, тиистэрин килэҥнэтэн ырдьыгынастылар. Е. Макаров
II
даҕ. Ырдьыгыныыр кэмэлдьилээх. ☉ Рычащий, ворчащий, злой (напр., о собаке). Ырдьыгынас ыт

туохт. Бэрт былдьас; утарылас, туруулас, мөккүс. ☉ Противостоять кому-чему-л.; соперничать, враждовать с кем-чем-л.
Кини хаһан даҕаны Леся туһунан биир эмэ хомноох, биир эмэ күөнтэһэр тылы төлө ыһыктыбатаҕа. Софр. Данилов
Онтон дьэ [бөрөлөр уонна эһэ] икки өттүттэн күөнтэһэн тиистэрин килэҥнэппиттэр, ырдьыгынаһыы, часкыйыы бөҕөтө буолбуттар. ПАК АаТХ

даҕ. Иннин диэки тахса, чорбойо сылдьар тиистээх. ☉ Выдающийся вперёд (о зубах)
Сирэйэ уҥуох-тирии төрөөн, ньөлөйөн, суптуйан, дьэ сирэй! Табыллыан быатыгар, боотурҕаабыт күтэр киэнинии килэйэ сылдьар ордьоҕор тиистээх ээ. Софр. Данилов. Ойуун туһахха иҥнибит таарбаҕан курдук ордьоҕор тииһин килэҥнэппитэ, хараҕын үрүҥүнэн-харанан көрбүтэ. Н. Лугинов
Оҕом, Ньукулай, били инники ордьоҕор тииһэ бытыгыраан көстүбүтүнэн, миэхэ сүүрэн кэллэ. А. Сыромятникова

даҕ.
1. Аһара иҥсэлээх, туохха да топпот. ☉ Ненасытный, алчный
Дьон оботтоох баҕа санаатын муҥур уһуга көстүбэт. «Кыым»
Саранча аһара оботтоох. ББЕ З
2. көсп. Дьулаан, оннук көрүҥнээх. ☉ Грозный, страшный, имеющий такой вид
Удаҕан оботтоох сүллүгэһэ Хоолдьугунан тосту ыстанан Тулламай угун эрэ Тутан хаалла. П. Ядрихинскай
Оботтоох аһыыларын килэҥнэтэн, тиистэрин лаһырҕаппахтаабыт. Болот Боотур
Намыын [киһи аата] маһы хаамтарбат эрэ уус буолан, сүгэтэ сытыы, оботтоох. Ф. Постников
3. көсп. Бэйэтигэр тардар күүстээх (хол., киһи хараҕын эҥин этэргэ). ☉ Притягивающий к себе, манящий, соблазнительный, страстный (напр., о взгляде)
Араарбакка одуулаһар, сиилиир-хоһулуур оботтоох харахтары [Ньургууна] көрүөн дьулайар. А. Софронов
Өлөөнө түүн эр киһи оботтоох уурааһыныгар махталлаахтык хардаран, Солтуохабы кууспаҕалаабыта. П. Аввакумов

туохт.
1. Тыҥыы кытаатыннар (быччыҥнаргын). ☉ Сделать упругим, напрячь (мышцы)
[Сыллай] учууталга үҥсээри гыммыт оҕо муннугар томороон сутуругунан дуксуйар эбэтэр суон быччыҥын күүрдэн баран, харбатан чаҕытар. Амма Аччыгыйа
Юрий Семенович …… икки илиитин быччыҥнарын күүрдэн, тыыллаҥнаан ылла. Н. Лугинов
2. Адаарыт, туруор (хол., арҕас түүтүн). ☉ Ощетинить, поднять дыбом (шерсть)
[Ыт оҕото] ол ыт диэки үөрэн-көтөн сэлэкэччийэ сүүрбүтэ. Анарааҥҥыта арҕаһын түүтүн күүрдүбүтэ, хараҕын хаһылыччы көрбүтэ, муннун мырдыҥнаппыта, аһыытын ырдьаппыта. И. Федосеев
Хоруотааҥҥа кэлээт, адьырҕа эһэ арҕаһын түүтүн өрө күүрдүбүт, тылын салбаммыт, оттон сур бөрө аһыытын килэҥнэппит, кутуругун куймаҥнаппыт. «ХС»
3. көсп. Ким-эмэ санаатын өрө көтөх, өрүкүт; көҕүт, көбүт, тэптэрэн биэр. ☉ Поднимать настроение кому-л., возбуждать кого-л., воодушевлять кого-л. на что-л. Төрөөбүт айылҕа уйулҕаны хамсатар кэрэ көстүүлэрэ киһини күүрдэллэр. Н. Лугинов
Кини сүрэҕин туох эрэ улахан үөрүүлээх суол өрө күүртэ, хараҕар сырдык мичээри уматта. М. Доҕордуурап
Бу Казань университетын бүтэрбит улахан биллиилээх киһи бэйэ дойдутун айылҕатын, кини барҕа баайын билэргэ, таптыырга эдэр дьону күүрдэрэ. П. Филиппов