мест
(ее - ж.р.) киниэнэ (кини)

pro. he, she; киниэнэ pro. his, hers; кинилэр pro. they; кинилэр киэнэ pro. theirs

мест. 1. личн. род., вин. п. от он, оно кинини, кини; его нет дома кини дьиэтигэр суох; я вижу его мин кинини көрөбүн; 2. притяж. кини, киниэнэ; его шапка кини бэргэһэтэ; эта шапка его бу бэргэһэ киниэнэ.

несов. 1. кого-что тиэй, тас, тарт; 2. безл. кому, разг. (об удаче в чём-л.) табылын, сатан, дьоллон; ему везёт на охоте булка киниэнэ табыллар идэлээх, кини булка табыллар.

несов. 1. кому-чему (ким-туох эмэ) киэнэ буол; эта книга принадлежит ему бу кинигэ киниэнэ; 2. к чему (входить в состав) киир, киирис, киллэрилин; он принадлежит к числу выдающихся деятелей кини уһулуччулаах деятеллэр ахсааннарыгар киирсэр.

мест. 1. личн. род., вин. п. от она кинини, кини; её нет дома кини дьиэтигэр суох; ты видел её? эн кини ни көрдүҥ дуо?; 2. при-тяж. кини, киниэнэ; её дети кини оҕолоро; это её дети бу оҕолор киниэннэрэ.

даҕ., поэт. Киэҥ сиринэн тайаан сытар. ☉ Занимающий обширное пространство
Улууканнаах сайылыктарбыт, аҥааттар алаастарбыт дьэ ыалланан, дьэ уоттананкүөстэнэн сандааран иһиэхтэрэ. С. Васильев
Туох да омуна суох, олоҥхоһут туойбут аҥааттар алааһыныы нэлэһийбит туундара ортотугар таастар чочоруспуттар. Т. Халыев
Киниэнэ дойдута Тааттаҕа — Аатырар Чычымах аттыгар, Килбиэннээх долгуннаах Аммаҕа, Аҥааттар күөх быраан анныгар. Күннүк Уурастыырап

аат. Иэйии (хол., таптал) саамай күүстээх муҥутуур өрөгөйө. ☉ Наивысшая степень чувственной привязанности, страсть
[Тайахтар] сүүлэр кэмнэрэ ааһан таҕыл татакайа уостан эрэр кэмнэрэ эбит. Н. Лугинов
Таптала киниэнэ татым: Таанньатыттан салгыаҕа, Татакайдаах таарымтатын Тамаараҕа салгыаҕа. С. Тимофеев
Таптал омуннаах уот татакайын дьоллоохтор эрэ билэллэр. «ХС»

1. абырахтаа диэнтэн атын. туһ. Ыраах сиргэ айанныырга бэлэмнэнэн эргэ таҥастарынан хос-хос абырахтаммыт ньилбэктэрдээх ыстаана тоҕута көтүллүбүтэ саманна арыллан иэдээн буолла. Амма Аччыгыйа
   Киниэнэ [Яков киэнэ] буоллаҕына бэлиэлээх: уҥа ис сиэбэр күөх чэрэниилэ тохтубут, хаҥас тас хармаана хара сабынан абырахтаммыт буолуохтаах. Н. Заболоцкай
   Иҥнэри бүтэй ордук судургутук абырахтанар. Көхөлөрү, өйөбүл атахтары үүттээн саайар оннугар, олукка олордор судургу. ПАЕ ОС
   Сыттыгын аттыгар сууйуллубут, үчүгэй баҕайытык абырахтаммыт тельняшката уонна ыраас парусиновай ырбаахыта сыталларын көрө биэрдэ. М. Шолохов (тылб.)
   2
   абырахтаа диэнтэн бэй. туһ. Сэбирдэх Уйбаан эмиэ, сарсын уола оскуолаттан өрүүр күнүгэр илдьэ бараары, куйуурун абырахтана олордо. Амма Аччыгыйа
   Утуйбакка эрэ туран, дьон уһуктуохтарын иннинэ, таҥаһын абырахтана олороохтообута. Суорун Омоллоон
   Бүтэйи үчүгэйдик тутуммут уонна онтукатын сылын ахсын көрүнэр, абырахтанар, сопхуос сүөһүттэн ылыллар бородууксуйаны улаатыннарар. «Кыым»

1. аат., фольк. Чулуу, талба киһи. ☉ Лучший из людей, отборный человек
   Мин баарбын — одьунаас Одун биистэн оҥоһуллубут Дьылҕа тойонтон төрүттэммит. Ньургун Боотур
   Сир, буор сиҥнэстиэх Ситэ аххан силгэлээх Одьунаас бэрдэ. П. Ойуунускай
   Обот-соллоҥ улуустарын Оройунан көрбүт одьунаастара Орто туруу дьаҕыл дойдуга Таҥнары быгыалыы тураллар эбит. П. Ядрихинскай
   △ Хоһуун-хоодуот киһи бэрдэ. ☉ Смельчак, храбрец, удалец
   Ити оройдорунан тыынар одьунаастар курдук мин даҕаны уол оҕо аатыран сылдьыбытым. Софр. Данилов
   Уол оҕо одьунаастара сүүрэн-көтөн хоролдьуһан, этэн-тыынан дьэргэлдьиһэн аҕай эрэллэр. И. Гоголев
   Дьэ, үтүө киһи эбит, эмиэ булчут одьунааһа буоллаҕа. М. Чооруоһап
2. даҕ. суолт. Атыттартан ордук улахан, бөдөҥ (хол., булду этэргэ). ☉ Крупнее, массивнее остальных (напр., о добыче)
   Онтуката киниэнэ кунньалгы чулуута, орулуос одьунааһа, көҕөн үтүөтэ буолааччы. Күннүк Уурастыырап
   ♦ Уол оҕо одьунааһа — бэйэтин саастыылаахтарын лаппа баһыйар (бары өттүнэн барытынан). ☉ соотв. молодец, как (соболь) одинец
   Мин түһүүр түүлбэр Уол оҕо одьунааһа буолабын. С. Данилов
   Симиллэн түһэҥҥин, күүһүҥ-уоҕуҥ үгэнигэр сылдьар уол оҕо одьунааһа курдуккун дии, оҕонньор. У. Нуолур
   Сахалар «кэрэ» диэн өйдөбүлү киһиэхэ сыһыардахтарына «киһи кэрэмэһэ», «киһи гиэнэ киргиллээҕэ», «уол оҕо одьунааһа» дииллэр. Б. Павлов
   русск. одинец