даҕ., кэпс. Кириитик курдук, кириитик соҕус. ☉ Склонный к критиканству
[Вася Тимофеев] кэнникинэн өссө кириитиктиҥи эҥин адьынаттанан туруталаата. С. Федотов

көр кырдьык
Чаркый кирдьик эппит буоллаҕа. Саха фольк. Кириитик сөбүлүө суоҕа диэн, Кирдьиги тумнума. Күннүк Уурастыырап

сыһ. Ситэтэ суох, тиийбэт гына. ☉ Недостаточно
Пьесалары төһө да дубуктук сырдаппыттарын иннигэр, саха драматургията үөскүүрүгэр бөҕө акылаат буолбуттара. Софр. Данилов
Олох диэн улуукан байҕалы олус да дубуктук туойдум дуу?! Күннүк Уурастыырап
Кириитик адьас дубуктук поэзия ис хоһоонун сымсатан көрдөрөр. «ХС»

сыһ. Туһааннаах идэни баһылаабыт киһи хараҕынан (көрөн, сыаналаан тугу эмэ гын). ☉ Профессионально (делать что-л.)
Уус-уран айымньылары дьиҥ идэлээхтик өйдөөндьүүллээн көрүү литературнай кириитиктэр дьыалалара буолар. СГС ӨСҮДь

аат. Итэҕэститэ, сирэ көрөр санаа. ☉ Осуждение, порицание
Кириитиктэр тахсар айымньыны сэҥээрэн, сыаналаан, ырытан испэттэр диэн омнуолааһын өтөрүнэн ааһа охсуо суох быһыылаах. СГС ӨСҮДь

тумуһурдаа диэн курдук
Бу дьаабалыҥ [андаатар], туһугар, син иннин тумуһурдатар харамай буолан биэрдэ. «ХС»
Нуучча кириитиктэрэ [Семён Данилов айымньытын] бэркэ тумуһурдата сатаабыттар. «ХС»

аат., эргэр., поэт. Хайа тыытааччы, хайыта тардааччы. ☉ Царапунья
Тутум тэллэх, Түптэ кутурук, Түүрчэй кыламан, Тыһы тыытылба, Кыптыый сарын, Кытаҕас тарбах [Кыскыйдаан Куо]. П. Ойуунускай
[Батас — Тоҥсуур удаҕаҥҥа:] Саталлаах тыллаах саҥаһым, Тыймыыт тыллаах тыытылбаам, Санаа бөҕө самнары баттаата, Сор бөҕө соруйан буулаата. И. Алексеев
♦ Тыытылба тыҥырах нор. айымн. — сиэмэх кыыл, көтөр. ☉ Хищный зверь, птица (букв. царапающие когти)
Арай биирдэ Хахханы Аныыллар кириитигинэн: Тумсуҥ да дэгиэтинэн, Хараҕыҥ да сытыытынан, Тыытылба тыҥыраххынан, Талбыт курдук, кириитиккэ Табыгастаах эбиккин! Баал Хабырыыс
Сүүрэр атахтаах Сүдү баһылыгынан Тыытылба тыҥырах — Тыатааҕы обургу Талыллан бүтээт, Ыркыйтан куобаҕы Ыҥыртаран эттэ. Н. Габышев

даҕ., кэпс. Ону-маны олус хасыһар, бириинчик. ☉ Дотошный, въедливый, придирчивый, крючкотвор
Вералаах харчыларын …… сүрдээх киричиэхэ киһиэхэ — Павел Степановичка туттарбыттара. Далан
Киричиэхэ ыстатыйа ааптара Киргил кириитиктиин киирсибитим. М. Ефимов
Оо, бу Хара Уйбаан, барыттан бары хаалбат, киричиэхэ да киһигин. Бэс Дьарааһын
ср. русск. крючек, крючеха ‘придирка, происки’

1. саҥа алл., кэпс. Кыра оҕону туох эмэ кутталлаах суолтан (хол., уоттан, дириҥ ууттан) сэрэтэр, буойар тыл: тыытыма, чугаһаама, сатаммат диэн суолтаҕа этиллэр. ☉ Слово, которым предостерегают маленьких детей от какой-л. опасности (напр., от огня или глубоких водоёмов): опасно, страшно
   Ити — чыычый? — диэн куттаары гыммыта. Күннүк Уурастыырап
   Микиитэ балаҕан кэннигэр соҕотоҕун хаалла. Эбэҕэ киирэр чыычый! Амма Аччыгыйа
2. аат суолт., кэпс. Дьиҥ чахчы суох, өйгө оҥоһуллубут ханнык эмэ кутталлаах, ынырык харамай (улахан дьон кыра оҕолору туохтан эмэ буойаары, сэрэтээри айбыт уобарастара). ☉ Мифическое, фантастическое существо с устрашающей внешностью, выдуманное взрослыми, чтобы пугать им маленьких детей (обычно предостерегая от какой-л. опасности)
   Онно кими да ыыппаттара, Чыычыйынан куттууллара. С. Данилов
   [Эмээхсин — оҕолоругар:] Мэниктээйэҕит, чыычый кэлиэ… Уоттан сэрэнээриҥ. И. Гоголев
3. даҕ. суолт., кэпс. Киһи саллар, сүрдээх (үксүгэр кими, тугу эмэ сөҕөнмахтайан этэллэр). ☉ Невероятный, удивительный (с оттенком восхищения)
   [Эриэн Бэргэһэ:] Баачыкабыт мончуукка саантаабыт атыыр анды курдук сахсаҥнаан чыычый киһи сылдьар эбит. И. Гоголев
   Чыычый биилээх кылыстан Чымарыттан турбата. ПЭК СЯЯ
   Чыычый киһи этэ, сахаҕа бастакы театральнай кириитик этэ. «ХС»

туохт.
1. Ханнык эмэ үлэ көрүҥүнэн анаан дьарыктан. ☉ Специализироваться в каком-л. деле, профессионально заниматься чем-л.
Балыктыырга идэтий.Холкуос хаһаайыстыбата эт уонна үүт ылыытыгар идэтийэр. «Кыым»
Уус-Таатта, ХараАлданнар үүтү ылыыга салгыы идэтийиэхтэрэ. ПДН ККС
2. Ханнык эмэ үлэ көрүҥүн баһылаа, бастыҥ бэлэмнээх анал билиини ыл. ☉ Овладевать какой-л. специальностью, профессией, приобретать высокую квалификацию в каком-л. деле
Идэтийбит иистэнньэҥ. Олус сатабыллаах, идэтийбит суоппар. А. Федоров. Биһиги идэтийбит кириитиктэрбит, литературоведтарбыт тарбаҕынан ааҕыллар аҕыйахтар. СГС СЛКСБ
3. Үөрүйэхтэн, кэмэлдьилэн. ☉ Приобретать какую-л. привычку, склонность к чему-л.. Баран хаалар идэтийдэ. Сытан эрэ кинигэ ааҕар идэтийдэ. Тэҥн. идэлэн