туохт. Кичэйэн харыстаа. ☉ Старательно оберегать
Норуот бэйэтэ олорон, үөскээн ааспыт историятын маннык сэһэннэргэ кичимэлээн, ыччатыттан ыччатыгар биэрэн испит. Саха фольк. Туохтааҕар да кичимэлээн уура сылдьар суруктаах. С. Васильев
Түүлээҕи, атын да малы-салы кичимэлээн кистэниллиэхтээх. А. Кривошапкин (тылб.)

возвр.-страд. от кистээ = I 1) прятаться, скрываться, укрываться; 2) прятать, утаивать что-л. (себе, для себя, у себя). кистэнилин= страд. от кистэн=; кистэниллибит кылаат сокрытый клад. кистэс= I совм.-взаимн. от кистээ = I. кистэс= II совм.-взаимн. от кистээ = II; киһи кэпсэтэн билсэр , ат кистэһэн билсэр посл. люди общаются речью, а лошади — ржанием.

1. даҕ. Кимтэн эмэ кистэниллибит, туора киһи билиэ-көрүө суохтаах. ☉ Тайный, секретный
   Александр …… кистэллээх кумааҕытын харбаан ылан оһоххо угаат, чоҕу күөдьүтэн, үрэн сирилэттэ. М. Доҕордуурап
2. аат суолт. Арыллыбатах ис санаа, туох эмэ кистэммитэ. ☉ Секрет
   Ити баҕас кистэллээх буоллаҕай. — Кистэллээҕи аһыстахха, Киһи ордук чугасаһар. П. Тобуруокап
   Туох барыта ис кистэллээх, — өйдөммөт миэхэ Эн сүрэҕиҥ. А. Старостин

1. аат.
2. Туох эмэ дьоҥҥо биллиэ-көстүө суохтааҕа, кистэниллэрэ (хол., былаан, ньыма). ☉ Тайна
   Ити байыаннай кистэлэҥ. Амма Аччыгыйа
   Табаарыстар, эһиги ханна бараргыт кистэлэҥ. Отделениеҕыт курсаннара ыйыттахтарына …… «практикаҕа барабыт диэхтээххит». Н. Якутскай
   △ Ханнык эмэ дьарык, үлэ киэҥ араҥаҕа биллибэт, оҥорооччу, толорооччу бэйэтэ эрэ билэр ньымата, сэкириэтэ. ☉ Секрет
   Айар үлэ кистэлэҥэ. Ситиһии кистэлэҥэ. — Кинини албан аатырбыт кырсаһыт …… булт кистэлэҥнэригэр үөрэтэ ылбыта. И. Федосеев
   Уолаттарын уус уустук идэтигэр уһуйан, араас кистэлэҥнэригэр үөрэтэн испитэ. ЧАИ СБМИ
   Вересковай мүөтү бэлэмнээһин кистэлэҥин билэр аҕа ууһуттан кинилэр иккиэйэҕин эрэ хаалбыттара. Ю. Чернов (тылб.)
3. Туох эмэ ситэ биллибэтэ, ситэ таайыллыбата, дьиктитэ. ☉ Загадочность, таинство, загадка
   Кыыс диэн тыыннаах таабырын. Кини кистэлэҥин үйэҥ тухары таайыаҥ суоҕа. Н. Лугинов
   Кини эмтээх оттор кистэлэҥнэрин билэр. И. Гоголев
   Кини айылҕа араас кистэлэҥнэрин уонна быйаҥнарын арыйар кыахтаммыт. И. Данилов
   Мөлүйүөнүнэн ахсааннаах дьоппуоннар …… ирбэт тоҥ кистэлэҥнэрин кытта астына билсибиттэрэ. ГКН МҮАа
4. даҕ. суолт.
5. Атын дьоҥҥо биллиэ суохтаах, тустаах эрэ киһи (дьон) билэр. ☉ Тайный, секретный
   [Суругу] кыыс …… бартыһааннар кистэлэҥ буосталарын дьааһыктарыттан ылбыта. Суорун Омоллоон
   «Буурҕаһытын», «Мохсоҕолун ырыатын» …… саха эдэр революционердара кистэлэҥ мунньахтарга ааҕыталыыллара. Софр. Данилов
   Бэйэҕит өйдөөн көрүҥ! Бачча ыраах кэлбит дьон туох эрэ кистэлэҥ соруктаахтара биллэр. И. Гоголев
6. Кимиэхэ да биллибэт, ситэ таайыллыбат. ☉ Таинственный, скрытый, неразгаданный, загадочный
   Чабырҕах хайаан да кистэлэҥ, табылыннаҕына, бэрт куодаһыннаах ис хоһоонноох буолар! Саха фольк. Ойуур салгына оһуобай! Тааллыбат кистэлэҥ эмтээх! П. Тулааһынап. Тэҥн. кистэл 2
   ◊ Кистэлэҥ куоластааһын көр куоластааһын
   Бары Сэбиэккэ дьокутааттары быыбардааччылар бары бүттүүн, тэҥ уонна судургу быыбардыыр быраапка олоҕуран, кистэлэҥ куоластааһынынан талаллар. СГПТ
   Манна кистэлэҥ куоластааһыны хааччыйарга усулуобуйа толору тэрилиннэ. «Кыым»

I
аат.
1. Сиргэ көмүллүбүт эбэтэр атыннык кистэниллибит харчы биитэр сыаналаах күндү мал. ☉ Клад
Оҕолоор, арай манна кылаат сытар буоллун. Оччоҕо хайдах гыныа этибитий? Н. Якутскай
Күөрэгэй соһуйан талбааран хаалла: кылаат! Көмүллүбүт кылаат! Т. Сметанин
Ордук баай, кэрэхсэбиллээх кылаат 1985 сыл Мэҥэ Хаҥалас оройуонугар Павловскайга көстүбүтэ. ФЕВ КК
2. Сиртэн хостонор баай. ☉ Полезные ископаемые
[Ыраахтааҕы саҕана саха норуота] сирин анныгар аан дойдуга суох үгүс, дэлэгэй үрүҥ, хара, кыһыл көмүс кылааттаах этэ. Суорун Омоллоон
Таһаҕастаах массыына, таба Тайҕам устун сырыста, Сир кылаатын аһааччыларбар Аһы, таҥаһы таста. Эллэй
Барабыт Өлүөнэ өрүс Биэрэктэрин кэрийэ, Кистэнэн сыппыт үгүс Кылааттарын чинчийэ. В. Алданскай
3. көсп., үрд. Уопсастыба, норуот бүттүүнэ туттар баайа-дуола (хол., өйгөсанааҕа, билиигэ-көрүүгэ, култуураҕа о. д. а.). ☉ Сокровищница всего общества, народа (совокупность духовных и культурных ценностей)
Онтон үтүө аат — үйэлэр да тухары өлбөт-сүппэт күндү кылаат. Суорун Омоллоон
Саха тылын үөрэтиигэ уһулуччулаах кылаатынан Э.К. Пекарскай «Тылдьыта» буолар. СЛСПҮО
Тыл — сир курдук бары норуокка үллэһиллибэт уопсай кылаат буолар. СОТТЛ
4
кылаас IV диэн курдук. «Оттон кылааппытыгар үс сүүс түүтэхтээхпит дии, үһүөйэх киһиэхэ тиийээ ини», — диэтэ Ыстапаанньыйа. Күндэ
Саламаат бурдуга гынаары оҕонньор кылаатыттан уон түүтэҕи сүгэн аҕаалтын куоластаан, хатаран, кэлиилээн, көтүтэн бэлэмнээбитэ. Болот Боотур
II
аат. Уопсай дьыала иһин бэйэ үлэтинэн туһалааҕы оҥоруу, киллэрии. ☉ Вклад (в какое-л. общественно значимое дело, в науку, искусства)
Саха сирин учуонайдара фундаментальнай уонна прикладной чинчийиилэрэ сэбиэскэй уонна аан дойдутааҕы наука сайдыытыгар кылааты киллэрэллэр. «ХС»
Киһи барыта ханна да үлэлээбитин иһин бэйэтин тус кылаатын киллэриэхтээх. ПА
[Хампаһыытар] ол үлэлэрэ саха профессиональнай муусуката сайдыытыгар боччумнаах кылааты киллэрэллэр. «Кыым»