туохт.
1. Олус түргэнник, ыксаабыттыы хамсан. ☉ Двигаться очень быстро, вертеться, метаться
Кыталык көтөрүм Кыһалҕата суохтук Кыҥкыр-лыҥкыр саҥараат, Өрө урбачыйан тахсан Көтөн сараадыйа турда. Саха нар. ыр. I
Дьаакып кумааҕыларын хомунан, номнуо урбачыйан эрэрин бэйэтэ да өйдүөмүнэ хаалла. Н. Заболоцкай
Ылдьаа иннинэн туох эрэ сүүнэ улахан урбачыйа көтөн, хараҕын иирдэрэ. М. Горькай (тылб.)
2. Элбэхтик кэл-бар, айаннаа. ☉ Разъезжать, колесить, мотаться
Бөрө бэрт ыраах сиринэн урбачыйбыта да, холооннооҕун булбатаҕа. Р. Кулаковскай
Ол-бу дойдулар, үрэх бастарын араас муннуктарынан урбачыйа сатаабыт бэйэтэ этэ. Н. Заболоцкай
Сир түҥэтигэр ыраах ыырдарынан, улаҕа нэһилиэктэринэн урбачыйара. БС ЫА

страд. от эҥис = 1) омываться, быть омываемым (высокими волнами, бурным течением — о береге); 2) окатываться, обливаться, быть облитым (водой, напр. при купании); 3) перен. быть заброшенным куда-л., оказаться где-л. случайно; онон-манан эҥсиллэн сылдьар он колесит по разным местам.

I
туохт.
1. Көтөөрү гын, көтүөхчэ буол (уу кырсын эбэтэр сир үрдүн атаҕынан таарыйан кынатынан сапсынар көтөр туһунан); ыараханнык, нэһиилэ көт (көтөр оҕотун, бааһырбыт кус туһунан). ☉ Энергично замахать крыльями, перебирая лапками по поверхности земли или воды, пытаясь взлететь; тяжело взлетать (о птенце или подстреленной птице)
[Мохсоҕол] хатан муос тыҥырахтарынан халтарыйа-халтарыйа, хаһыытаан баран, таас устун тайан лачырҕаата. П. Ойуунускай
Ийэлэрэ кинилэри [кус оҕолорун] лаһыгырыы тайарга, күлүбүрүү көтөргө, устарга, умсарга үөрэтэр. Н. Габышев
2. көсп. Олус түргэнник, чэпчэкитик сырыт. ☉ Очень быстро и легко передвигаться
Уолан эрэт дьонум Унаар тыанан тайан, Көтөлүнэн киллэриҥ Күндү түүлээх бэрдин. Д. Апросимов
Өссө аллара — күөх күлүктэр, Ой тыалар. Табалар тайаллар, чыычаахтар ыллыыллар. А. Пушкин (тылб.)
△ Ырааҕынан тэлэһийэ, киэҥ сиринэн эргийэ сырыт. ☉ Объезжать обширную территорию, колесить
Көмүһү ылыахха, туттуохха айылаах Амырынан тайар атыыһыт диэн, Хайа, мин эрэ да буоллаҕым дии. Суорун Омоллоон
△ фольк. Кими эмэ туһулаан эрчимнээхтик көт (сытыы уһуктаах сэби этэргэ). ☉ Лететь в цель (напр., об остром холодном оружии)
Көхсүн хараҕын үүтүнэн, Көбүөхтүүр сүрэҕинэн Үөрбэ тайан эрдэҕинэ …… Аһара охсон биэрдэ. П. Ойуунускай
Татаар тыллаах Таба таайбатын Үөрбэ түспэтин, Атара тайбатын. П. Ойуунускай
ср. др.-тюрк. тарых ‘подниматься, взбираться’, кирг. тай ‘скользить’
II
саҥа алл.
1. Соһуйуу, дьиктиргээһин, кыһыйыы, абааһы көрүү холбоспут күүстээх иэйиини көрдөрөр. ☉ Выражает удивление с оттенком досады, раздражения
Тай, доҕор, оттон оннук сыаналааҕы Тыыҥҥытын да харыстаабакка көрдөөн, Ама буллугут ини. С. Зверев
— Испирдиэҥкэлэри мин иитиэм үһү дуо? — Тай, уонна ким? Э. Соколов
ср. алт. таҥ ‘возглас удивления, изумления’