несов. 1. (копошиться) кыймалас; муравьи кишат в муравейнике кымырдаҕас-тар уйаларыгар кыймалаһаллар; 2. кем-чем I үллэҥнэс буол, тобус-толору буол; улицы кишат народом уулуссалар дьонунан үллэнг-нэстэр.

туохт., дэҥҥэ тутлар. Элбэх буола мунньуһун; аймалаһа үөмэлэс. ☉ Собираться в одном месте в большом количестве; копошиться, кишеть
[Гитлер аармыйата] Ыам кумаарын курдук ыамаласта. Саха нар. ыр. III
Дойду-дойду туйгуттара туоллулар. Ыһыахха ыамаластылар, Түһүлгэҕэ төгүрүстүлэр. Өксөкүлээх Өлөксөй

1. будулуй диэнтэн холб. туһ. Буурҕа астыбатаҕа, хаар бөдөҥ кыырпахтара өрө-таҥнары будулуһаллара
2. Тугу эмэ астаан-күөстээн уоту кытта булкус, тирит-хорут эбэтэр тугу эмэ тиритэ-хорута оҥор. ☉ Копошиться и потеть, жариться у огня, приготовляя пищу, или биться в поту над чем-л.
   Балачча өр астаан будулустубут уонна дьэ аһылыкпытын «күөх остуолга», ол аата күөх окко, тардан кээстибит. И. Данилов

туохт., кэпс. Тиэтэйэсаарайа бокуойа суох тугу эмэ гын, түбүгүр. ☉ Усердно и торопливо заниматься чем-л., стараться сделать, устроить многое, копошиться, хлопотать
Бэргэһэтин көрдөөн букунайда. Амма Аччыгыйа
Уус тугу эрэ оҥостон букунайар. Н. Заболоцкай
Ийэм …… бытаан буолан баран, сарсыарда эрдэттэн ыкса киэһээҥҥэ диэри үлэлээн букунайа сылдьара. С. Васильев

дьүһ. туохт. Биир сиргэ олус элбэх буола мустан төттөрүтаары кэл-бар, хамсаа-мөҕүс (үксүн кыра харамай, үөн-көйүүр туһунан — дэҥҥэ тут-лар). ☉ Кишеть, копошиться (обычно о множестве насекомых, мелких животных)
Күлтэгэр улахан уйаҕа Кини [эһэ] тылын таһааран уурар. Кыһыл тыла хараарыар диэри Кыймалыыр кымырдаҕас үөрэ. Баал Хабырыыс

1. тарыырдаа диэнтэн бэй., атын. туһ. [Кыыс] хайа чыпчаалыгар тиийэн тохтуур, оҥостор. Онтон били хатыҥынан тарыырданан таҥнары анньынар. Эвен фольк. Тайахтарбытынан тарыырданан сыыры үчүгэйдик түстүбүт. «ХС»
2. кэпс. Онтон-мантан иҥнэн, иилистэн, бараргар мэһэй-таһай буол; сиринэн соһулун, сыһылын. ☉ Цепляться за что-л., мешая движению кого-чего-л.; волочиться, тащиться по земле
   Тииттэн, титириктэн таһаҕаспыт тарыырданнаҕына аттарбыт сиргэнэ барбат, букатын да кыһаммат этилэр. Далан
   Саата Сөтөҕөйдөөҕөр [киһи аата] уһун буолан, сүктэҕинэ син биир тарыырдана сылдьар. М. Ефимов
   Абырҕал соспут киһи хаарга хааман тарыырдаммыт суолугар кэтиллэ түстэ. Н. Борисов
   Ат самыытын саба сыһар үрдүк от үүммүтэ киһи атаҕар тарыырданар. А. Алдан-Семёнов (тылб.)
3. кэпс. Аҥнан, айгыстан, сүпсүнүйэн тугу эмэ олус уһуннук, бытааннык гын, оҥор. ☉ Долго копошиться, возиться с чем-л., медлить
   Өрүкүнэй Өлөксөй күнү быһа тарыырданан чугуун доруобунньугун уларытар түбүгэр түстэ. Суол т. Таһыттан ааны киэҥник, уһуннук аһан тарыырданан паапалара Сомсуун киирэн кэллэ. «Чолбон»
   «Бээ-бээ, ити хайдаҕый?» — диэн ботугуруу-ботугуруу, Дьөгүөссэ таһырдьа тарыырданан тахсыбыта. «ХС»