I косуля.
II : туртас гын= момент. от туртай = внезапно, вдруг забелеть, показаться — о чём-л. белом; саа буруота туртас гынна вдруг показался белый дымок выстрела.

I
аат., түөлбэ. Туртас. ☉ Косуля
Күһүн үргэн, алаас-үрэх уҥуоргуттан сүүрэн быыраттар сэргэх, быһый эликтэр саас хаар хараарыытын саҕана быстаран үгүстүк охтон өлөллөрө. Далан
Имик-самык буолуута Элик кыыллыы барыллыа. И. Гоголев
Элик диэн биһиги диэки туртаһы ааттыыллар. Багдарыын Сүлбэ
ср. др.-тюрк. елик ‘самка серны, дикой козы’, тур. елик ‘горный козёл’, тув., кирг., алт. элик ‘косуля’
II
даҕ. Кытыгырас, олус сымса. ☉ Быстрый, стремительный, проворный
Дьон саҥата туой: «Микиитэ уол бэрдэ, элик туйгун!» — дэһэллэрэ. Амма Аччыгыйа
Мин даҕаны кыылы эккирэтэн ситэр Элик быһый этим. И. Чаҕылҕан
Бу эдэр оҕолор кыайбатахтарына ким кыайыай? Элик бэртэрэ буоллахтара дии. Э. Соколов

аат., зоол. Чөкчөҥө бииһэ көтөр. ☉ Веретенник пестрохвостый. Күөл кытыытынааҕы бадарааҥҥа куралайдар аһыы сылдьаллар
◊ Куралай Бэргэн — сэттэ байанайдартан биирдэстэрэ. ☉ Один из семи баянаев (духов-покровителей охотников и рыболовов)
Кураахтаах саалаах, Куоһарыылаах кустуктаах Куралай Бэргэн, Кылыыга ыгааччы Тый хара аттаах Тыҥырахтаах быһый. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кураҕаччы Сүүрүк, Куралай Бэргэн, Баай хара тыам иччитэ, Баттах сарын, Баай Барыылаах, Барылы хара …… эһэкэм. П. Ойуунускай
ср. башк. коралай, каракалп. куралай ‘косуля’

I
туртай диэнтэн холб. туһ. Үрдүк, дьулугур мастар быыстарыгар маҥан оппуоха эркиннээх дьиэлэр туртаһаллар. Софр. Данилов
Хойуу үөттэр төрдүлэригэр өрүс муустара туртаһа сыталлар. Л. Попов
[Сирдьитэбэҥки] хара баттаҕар үрүҥ көмүс түүлэр туртаһан эрэр этилэр. МС Т
II
аат. Төбөтүгэр үс лабаалаах муостаах, бэйэтэ сайын кугас, кыһын бороҥ өҥнөнөр, чэпчэкитик ойуоккалаан сүүрэр, ньирэй саҕа кыра кыыл, таба бииһэ. ☉ Косуля
Аан бастаан быһый муҥутаан туртастар ойуоккалаан кэлэллэр. Н. Якутскай
Тугу эмэни бэриһиннэрээри туртастар оскуола оҕолорун батыһа сылдьар гына дьиэтийбиттэр этэ. Далан
Ойдо туп-туналыҥнас Олус да үчүгэй туртас. С. Тарасов

I
дьүһ. туохт.
1. Туруору көнөтүк үрдээн көһүн, көнөтүк өрө таҕыс. ☉ Быть, казаться торчащим вверх
Хаар иһиттэн биир тииҥ ойон тахсан кутуруга хоройдо. В. Протодьяконов
Кыракый тимир оһох турбата хоройон көстөр. Н. Якутскай
2. кэпс. Үрдүк уҥуохтан, улаат. ☉ Становиться выше ростом, расти
Сайын устатыгар уол улаатан хоройбут. «ХС»
Улаатан хоройон иһээхтиигин. Улам аҕаҕар маарыннаан иһэҕин. «ХС»
ср. кирг. корой ‘торчать, вытягиваться’
II
аат., түөлбэ. Биирин туолан иккис кыһыныгар тиийбит таба оҕотун атыыра. ☉ Двухгодовалый оленёнок-самец
Биэс сылынан уон аҕыс таба буолар эбит, ол иһигэр биэс тыһы, түөрт атыыр, биир буур, уоннааҕыта үөҥэс, хорой, тугут. Болот Боотур
Муойкаа иккитигэр киирдэҕинэ атыырын хорой, тыһытын кыычча дииллэр. ДьСИи
ср. эвенк. корей ‘косуля (весеннее название)’, п.-монг. ҕуран, маньчж. гурань ‘сайгак’