несов. бөҕөргөө, кытаат, күүһүр.
Русский → Якутский
крепнуть
Еще переводы:
кыаҕыр= (Якутский → Русский)
становиться мощным, сильным; крепнуть; кыаҕырбыт колхоз окрепший колхоз.
бороохтуй= (Якутский → Русский)
1) крепнуть, подрастать (о телёнке); бороохтуйбут торбос подросший телёнок; 2) перен. шутл. подрастать (о ребёнке).
модьурҕаа= (Якутский → Русский)
1) крепнуть, мужать; уол модьурҕаабыт парень возмужал; 2) выдавать себя за сильного; стараться показать свою силу.
бороҕодуй= (Якутский → Русский)
разг. 1) крепнуть; возмужать; кини бороҕодуйбут он возмужал; 2) становиться негибким, малоподвижным; илиим бороҕодуйбут пальцы у меня стали негибкими.
кынаттан= (Якутский → Русский)
1) учиться летать; кус оҕото кынаттаммыт утята уже научились летать; 2) перен. крепнуть, становиться на ноги # кыһыл тылгынан кынаттан= быть краснобаем, фразёром.
бигэргээ (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Сөп буол; өссө төгүл сөптөөҕүнэн сыаналан. ☉ Подтверждаться
Снимокка түһэрии көрдөрүүтүнэн уонна [Дайбыров] харандааһын суолунан даҕаны биһиги этиибит бигэргиир. М. Попов
2. көсп. Биир ньыгыл бөҕө, күүстээх буол. ☉ Стать сильным, крепким; крепнуть
Биһиги норуот кэккэтэ Биир санааны ылынан, бигэргээтэ. Эллэй
модьураа (Якутский → Якутский)
туохт. Модьу-таҕа көрүҥнэн, оннук киэптээх буол. ☉ Мужат ь, крепнуть
[Елизавета Васильевна Ильиһи көрөн үөрбүт:] Модьураабыт, төлөһүйбүт. П. Тобуруокап
Аҕалаах ийэтэ уоллара төлөһүйбүтүн, тупсубутун, модьураабытын көрөн олус үөрдүлэр. В. Протодьяконов
Кини көр дөөхнардаах, аламаҕай майгыннаах, модьураан эрэр саас ортолообут киһи этэ. ДФС КК
эҥсиилэн (Якутский → Якутский)
туохт. Күүһүр-уоҕур, дириҥээ (хол., этэр тылыҥ), киэҥ далааһыннан. ☉ Набираться сил, крепнуть, усиливаться, обретать мощь
Дьиҥнээх сахалыы дууһата ким баҕарар өйүн-санаатын өрүкүтэрдии арыллан, этэр тыла-өһө имэҥирэн, эҥсиилэнэн кэлэрэ. Амма Аччыгыйа
Остуоруйа ини-биилэриттэн кэлин хайаан да куччугуйдара киһи киэнэ килбиэннээҕэ буолан тахсарын санаатахпына, бу суруйар аат символиката ордук кэҥиир, эҥсиилэнэр. ФЕВ УТУ
бөҕөргөө (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Ордук бөҕө, тулуурдаах буолан таҕыс; бөҕөтүй, кытаат. ☉ Делаться, становиться более прочным, крепким, крепнуть. Хатыҥ уутугар хаттаҕына бөҕөргүүр. Доруобуйата бөҕөргөөбүт
□ [Хайыһардар] туох да буолбатахтар, хата, ордук бөҕөргөөбүт, кииллийбит курдук килэриспиттэр. Амма Аччыгыйа
«Өскө буутуҥ этэ буспута, холуҥ этэ хойдубута, бүлтэһиҥ бөҕөргөөбүтэ эбитэ буоллар, барыаххын син этэ», — диэн аҕата хардарбыта. Эвен фольк. Уоһах …… белогунан уонна битэмииннэринэн баай буолан, [ньирэй] организма бөҕөргүүрүгэр көмөлөһөр. ДьСИи
△ кэпс. Алдьанан эбэтэр өлөн-сүтэн биэримэ, бөҕөтүйбүт курдук буол. ☉ Проявлять неожиданную (для говорящего) крепость или живучесть
Киһи баҕайы бөҕөргөөтөҕүнэ бөҕө да буолар эбит. Э. Соколов
2. көсп. Эбии үүнэн-сайдан, ордук туругур, күүһүр. ☉ Становиться крепче, мощнее в процессе роста, развития, крепнуть. Доҕордоһуу бөҕөргүүр
□ Бөҕөргөөтүн өссө эбиитин биһиги дойдубут! Амма Аччыгыйа
Дыраага кэлэктиибэ бөҕөргүүр. И. Бочкарев. Улам уол эрэлэ бөҕөргүүр, Умайар кустуктуу күлүмнүүр: Кэтэһэр кэрэтин ким түһүүр — Ол илэ кэлэри төлкөлүүр. Эллэй
төлөһүй (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Уойан төрөлкөй буола улаат, сит, торолуй (үксүн сүөһүнү этэргэ). ☉ Прибавлять в весе, поправляться (обычно о скотине)
Эрдэ төрөөбүт ньирэй өлүмтүөтэ суоҕун, түргэнник төлөһүйэрин, күһүн тиийэн тыһаҕас саҕа буоларын уопуттаах ыанньыксыттар билэллэр. ПДН ТБКЭ
Тыһаҕастар үрэх сиргэ кыстыылларыттан улааталлара тохтоон хаалар, от куһаҕаныттан ыраллар, төлөһүйбэттэр. ПНИ ИС
Биллэрин курдук, биэ үс сааһыттан төрүүр-ууһуур буола төлөһүйэр. НПИ ССЫа
2. Улаатан, эт тутан тубус, эт-хаан өттүнэн сит-хот (киһини этэргэ). ☉ Физически крепнуть, мужать (о человеке)
Үһүс дьиэ ааныгар эт тутан өссө ордук төлөһүйбүт, кэрэтийбит Аанчык тахсан турар эбит. Амма Аччыгыйа
Аҕалаах ийэтэ уоллара төлөһүйбүтүн, тупсубутун, модьураабытын көрөн олус үөрдүлэр. В. Протодьяконов
3. Сит-хот, ситэн сириэдий (үүнээйи туһунан). ☉ Становиться зрелым, достигать полного расцвета, созревать (о растениях)
Түөрт салаалаах лөглөм от төлөһүйдэ, Биэс салаалаах бэттиэмэ от бэркэ ситтэ. Саха нар. ыр. I
Дорооболоруҥ, доҕотторум хатыҥнар! Төлөһүйбүккүт, тупсубуккут. Баал Хабырыыс
ср. ног. толыс ‘полнеть, наливаться’, монг. төлжих ‘увеличиваться (о приплоде у скота); поправляться, крепнуть’