I прил. 1. (содержащий критику) критическэй, критикалыыр; ырытар; критическая статья критическэй ыстатыйа; 2. (способный к критике) критическэй, ырытан көрөр; критический ум критическэй ей.

аҕыйат диэнтэн хай
аата. Салайааччылар үлэһиттэри кытта көрсүһүүлэрин кэмигэр эниэргийэни, ууну туһата суох ороскуоттааһыны аҕыйатыыга критическэй этиилэр киирбиттэрэ. «Кыым»

прил. 1. (обособленный) туспа; отдельная квартира туспа квартира; 2. (единичный) биирдиилээн, сорох, быстах; отдельные лица сорох дьон; отдельные критические замечания быстах критическэй бэлиэтээһиннэр.

м. лит. реализм (искусствоҕа баар чахчыны, типическэй өттүлэринэн ылан, кыр-дьыктаахтык көрдөрүү ньымата уонна ол ньыманы туттар хайысха); критический реализм критическэй реализм; социалистический реализм социалистическай реализм.

II прил. 1. (переломный) мүлчүргэннээх,тосту уларыйыылаах; критический возраст мүлчүргэннээх саас; 2. (очень тяжёлый) мүлчүргэннээх, тыҥааһыннаах, олус кутталлаах; критическое положение мүлчүргэннээх балаһыанньа; # критическое состояние вещества физ. вещество критическэй туруга (вещество убаҕас уонна паар ыккардынан туруга); критическая температура физ. критическэй температура (убаҕас уонна паар уратылара сүтэр температурата).

нареч. критическэйдик, иҥэн--тонон; отнестись к чему-л. критически критическэйдик сыһыаннас.

прил. критическэйэ суох, ырытан көрбөт; некритическое отношение к делу дьыалаҕа критическэйэ суох сыһыаннаһыы.

м. 1. характер, майгы; твёрдый характер кытаанах характер; 2. (воля, стойкость) характер; он человек с характером кини характердаах киһи; 3. (качество, свойство) характер, майгын, дьүһүн; характер почвы почва майгына; замечания критического ха- рактера критическэй майгыннаах бэлиэтээһиннэр.

м. догматизм (догмаларга ти-рэҕирэр критическэйэ суох өйдөөһүн).

туохт.
1. Туох эмэ соругу толорор чопчу хайысхалан, туохха эмэ анан. ☉ Быть направленным на достижение какой-л. цели, предназначаться для чего-л.
Өй-санаа, күүс-уох олоччу үөрэххэ туһуланна. Н. Лугинов
Саха тылыгар сибээстээхтик үөрэтии ирдэбилин тутуһуу, төрөөбүт тылы билии ордук көдьүүстээх буолуутугар туһуланар. ФГГ СТМЛ. Холкуостаахтар дохуоттарын үрдэтиигэ туһуламмыт быһаччы дьаһаллар оҥоһуллаллара ирдэнэр. «Ленин с.»
2. Кимиэхэ эмэ тустан, анан (хол., киһи этэр тыла). ☉ Касаться кого-л., относиться или быть обращённым к кому-л. (напр., о словах, речи)
Дьоһуннаах критическэй ыстатыйалар, литература үлэһиттэригэр туһуланан, литература уопсай сайдыытыгар көмөлөһөр соруктаахтар. СГС ӨСҮДь
Тиэкискэ бэриллэр ыйытыылар уонна сорудахтар үөрэнээччилэргэ туһуланаллар. «ХС»
Кини тыллара, оҕонньордоох эмээхсиҥҥэ эрэ буолбакка, бастатан туран Ханидуоҕа туһуланаллара. С. Курилов (тылб.)