аат. Уматыкка кубулутуллар убаҕас бэссэстибэ (хол., бэнсиин, кыраһыын). ☉ Нефть. Ньиэп саппааһа. Ньиэп турбата. Саха сирин ньиэбин туһаҕа таһаарыы
□ Мин хайам уутугар: хатыыстаах, Мас турар балыктаах, Мин хайам Бэрт элбэх бэнсииннээх, Дип-дириҥ ньиэптэрдээх. С. Васильев
Ботомоойуга ньиэби көрдөөн эрэллэр үһү. Буллахтарына, Ботомоойуну эһэллэр. П. Аввакумов
Дьиктитэ диэн ол ньиэптэриттэн арыгы арааһын, ону ааһан бу кэтэр таҥаспытын кытта …… ылаллар үһү. Э. Соколов

гаас убаҕаһынан үлэлиир, газожидкостнай хамсатааччы (убаҕас турукка кубулутуллубут гааһынан улэлиир хамсатааччы.)

уларыйбат, бастайааннай сүүрээн (халбаҥнаабат кэриҥнээх уонна уларыйбат хайысхалаах электрическэй сүүрээн. Үлэҕэ, олоххо-дьаһахха элбэхтик туһаныллар. Уларыйыылаах электрическэй сүүрээни бас-тайааннайга генератор эбэтэр атын аналлаах оноһуктар көмөлөрүнэн кубулутуллар.)

аат.
1. Сүөһүнү, кыылы хаайар күрүө, хаһаа. ☉ Изгородь, заграждение для скота, зверей
Сүөһүлэр хотоҥҥо кубулутуллубут хаамнарга тураллар. Далан
Куобахтары хаамҥа үүрэн киллэрэн баран, кэбэҕэстик тутан бултаныллар. ТСКБ
Барааннар намыһах күрүөлээх хаамнарыттан хап-хара харахтаах муус-маҥан ньуурдара быгара. Г. Николаева (тылб.)
2. Өрүс, үрэх уута устар хаата. ☉ Русло реки, речки
Үксүгэр уу олус түргэнник тоҕо анньан, өрүс хаамын да биллэрбэккэ соҕотохто быччас гыннаран кэбиһэр. Н. Лугинов
Урут оҕонньоттор уу хаамын хамсатар эрдэхтэринэ, ходуһа өрүү чээл күөҕүнэн алла турара хайдахтаах курдук кэрэ, астык көстүү этэй?! Хомус Уйбаан
Үрэхтэрэ хаамыттан таҕыстаҕына, улахан халаан буолар кутталлаах. «Кыым»
3. Туох эмэ таһынан барбатын, куоппатын курдук хайан, бүөлээн оҥоруу, оннук оҥоһук. ☉ Ограждение, преграда, барьер
Сиэрдийэлэри кэккэлэтэн киэҥкуоҥ хаам оҥороллор, ону тула тыраахтарынан буор астараллар. Далан
Кыһыҥҥы тымныыга ититэр турба тоҥмотун диэн эрбии көөбүлүн кутарга хаптаһынынан хаам оҥороллоро. «Кыым»
ср. монг. гам ‘бережливость; осторожность’

I
аат. Туох эмэ (хол., сиэммит аһылык, элэйбит, алдьаммыт, көөрөттүбүт мал-сал) кыра тобоҕо, ордуга. ☉ Остаток от чего-л. (напр., объедки, огарок)
Ханна эрэ чүмэчи чээрэтэ баар этэ. Күрүлгэн
Мыыла чээрэтин тута сылдьарыттан сылыктаатахха, субу аҕай суунаары сылдьара. С. Курилов (тылб.)
II
аат. Кырдьаҕас хатыҥ умнаһыгар үөскүүр хараҥа күрэҥ дьүһүннээх ур. ☉ Чёрный гриб в виде нароста на стволе берёзы, чага
Хатыҥ чээрэтин сыл хайа баҕарар кэмигэр хомуйуохха сөп. ТКП ТДЭҮү
Дьэбдьиэ си дьүгээр буолуохтааҕар дьонноругар хатыҥ чээрэтинэн өҥө кубулутуллубут сылбырхай ууну кутан биэрдэ. «Чолбон»
Сылбырхай ууну хатыҥ чээрэтинэн, күөл отунан, кытыан иннэтинэн суһуктутан иһэллэр. П. Ламутскай (тылб.)
♦ Чээрэ киһи түөлбэ. — олох ыарахаттарынан хатарҕаабыт, саастаах көлүөнэ киһитэ. ☉ Бывалый, из старого, закалённого поколения человек
Сөдүөт оҕонньортон ыйыт, чээрэ киһи билэрэ буолуо. НАГ ЯРФС II

гаастаах бал-лоннаах автомобиль (балоннаах ыгыллыбыт эбэтэр убаҕаска кубулутуллубут гааһынан уматыктанан үлэлиир хамсатааччылаах автомобиль. Гаас уматык сыаната чэпчэки, салгыны киртиппэт. Ол эрээри саппараапкалыыр пуун олус аҕыйах буолан ыраах айаннаабат, билиннитэ сэдэхтик туһаныллар.)

осциллограф (тургэнник уларыйа турар икки эбэтэр хас даҕаны, холобура, электрическэй эбэтэр электрическэйгэ кубулутуллар кэриҥнэр бэйэ-бэйэлэриттэн тутулуктарын, уларыйыыларын сибээһин кэтээн көрөргө аналлаах кээмэйдиир прибор. Электрическэй күүрүү, тыбыл эбэтэр баттааһын, температура, түргэтээһин о. д. а. кэриннэрэ уларыйыыларын О. кумааҕыга бэйэтэ суруйан эбэтэр ыйык (стрелка) көмөтүнэн көр-дөрөн биэрэн иһэр.)