кунгас (большая лодка).
Якутский → Русский
кунгаас
Якутский → Якутский
кунгаас
аат. Улахан оҥочо. ☉ Кунгас
Өрүс мууһа көтөҕүллэн, кунгааһынан устар буолуохха диэри, кинилэр икки ый курдук биһиги бөһүөлэкпитигэр олорбуттара. «ХС»
Еще переводы:
ньиллиргэт= (Якутский → Русский)
разд.-кратн. гулко биться, плескаться; долгун кунгаас ойоҕоһун охсон ньиллиргэтэр волны гулко ударяются о борт кунгаса.
хайытын (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Хайыта бар, алдьан. ☉ Расщепляться, растрескиваться, разламываться
Сытар хаҥас долбуурга Хайыттыбыт кытыйа. П. Тобуруокап
Өр соҕус буолан баран, хайыттыбыт остоох, хаптаччы үктэммит ынах этэрбэһин хаҥас атаҕыттан туура тэбэн көрбүтэ. Эрилик Эристиин
Кунгаас бэрэбинэлэрэ хайыттыах курдук кыычырҕастылар. Н. Габышев
2. көсп. Хайыта барар курдук ыарый (илии-атах уҥуохтарын этэргэ). ☉ Ныть, побаливать (о болезненном ощущении, о ломоте в суставах)
Харым хайытынна. ПЭК СЯЯ
Тарбахтарым ыалдьаллар, уҥуохтарым хайытталлар. В. Протодьяконов
Уҥуохтара дьырылаан хайытта ыалдьаллар. «ХС»
Тоҕо эрэ, кырдьаҕас балыксыт, уҥуохтарым хайытталлар. В. Ажаев (тылб.)
ханапаакы (Якутский → Якутский)
аат. Тугу эмэ (эркин маһын быыһын) хайарга туттуллар матырыйаал. ☉ Конопаточный материал, конопатка
Долгун кунгаас ойоҕоһун ханапаакытын хастаабыт. Н. Габышев
Чарт анныгар баатаны, ханапаакыны, сэбирдэҕи эбэтэр муоҕу угуллар. МКББ
Сахсайан хаалбыт ханапаакыны ороон ылаллар уонна көпсөркөй көлөпүнэни симэн биэрэллэр. «Чолбон»
◊ Ханапаакы охсуута — ханапаакынан тугу эмэ (хол., дьиэ эркинин) хайыы, ханапаакыны симии. ☉ Конопачение, конопатка
Кэтириис оскуолаҕа ханапаакы охсуутугар үгүстүк сылдьыспыта. И. Сысолятин
Кини ордук тахсыбыт үлэтинэн ханапаакы охсуута буолбута. В. Яковлев
көнөтүк (Якутский → Якутский)
сыһ.
1. Токуруйбакка, өҕүллүбэккэ, онно-манна туораабакка. ☉ Прямо, прямиком
Оҕуһун көнөтүк хаамтаран Микиитэ холкутуйар. Амма Аччыгыйа
Ыт барахсан өллөннүн, көнөтүк айаннаабакка, солуута суохха төттөрү-таары мэскэйдэнэн сылайдаҕа. С. Никифоров
Кунгаас көнөтүк устарга дылы. Н. Габышев
2. Иҥнэритэ суох, туруорутук. ☉ Вертикально
Маһы суорарга, көнөтүк быһа эрбииргэ, тоһоҕону саайарга үөрэтиэхпит. Н. Якутскай
Арбатскай туран курбуу курдук уһун бэйэтэ көнөтүк туттан, тахсан барбыта. В. Яковлев
Күөх хатыҥ …… көнөтүк үүнэн таҕыста. Т. Сметанин
3. көсп. Чиэһинэйдик, кырдьыгынан, хайдах баарынан. ☉ Честно, правдиво, как есть
Эдэр сүрэх аһаҕастык, көнөтүк кэпсэтиини сөбүлээччи. Софр. Данилов
Бүгүн ханна сырыттыгыт? Дьиҥ көнөтүк эт! — тэлэкэчийбит киһи Натальяны супту көрдө. Д. Очинскай
Сааһыгар ол-бу буолан уһаты-туора хаампатах, наар биир чиккэ көнөтүк сылдьыбыт киһи. КАЕ ДДК
чинчий (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Кими-тугу кичэллээхтик болҕойон, сылыктыырдыы көр-иһит. ☉ Внимательно, изучающе осматривать кого-что-л.
Аны чинчийэн көрөн баран эттэ. Амма Аччыгыйа
Кинини аһаҕастык чинчийэр, билгэлиир, үөрэтэр харахтартан толло симитиннэ. Н. Лугинов
Тула хааман кунгааһын чинчийдэ. Н. Габышев
Тэлгэһэтин тула хааман, аан бастаан сирин-дойдутун чинчийдэ. «ХС»
2. Тугу эмэ наука ирдэбиллэригэр олоҕуран үөрэт, ырыт. ☉ Подвергать что-л. научному изучению, исследовать
Манна сир баайын чинчийэр уонча киһилээх эспэдииссийэ сылдьар. Т. Сметанин
Саха тылын мындырдаан чинчийбиттэр кини аһара баайын, ойуулуур-дьүһүннүүр тыла эгэлгэтин уһулуччу тутан бэлиэтээн тураллар. СТЫМ
Кэлин, улаатан, куоракка үөрэнэ киирбитэ. Чинчийэр үлэнэн, науканан дьарыктаммыт этэ. Б. Павлов
3. Ханнык эмэ чинчинэн, көрдөрүүнэн тугу эмэ (хол., ыарыыны) быһаар, бил. ☉ Произвести ряд наблюдений над кемчем-л., обследовать кого-л. (в связи с болезнью)
Быаргар таас үөскээбитэ дуу, үөһүҥ тахсар сирэ бүөлэммитэ дуу — чинчийэн, быһааран, эппэрээссийэлиэхпит. Софр. Данилов
Хаанын ылан чинчийиллиэ. Н. Заболоцкай
Оттон быраас үчүгэйдик чинчийэн көрдө. М. Доҕордуурап
ср. др.-тюрк. йинди ‘искать’