сырыс диэнтэн төхт. көрүҥ. Ыппыт оҕото ньирэйдэри сырсыалаан куоттартыыр

1. аат. Хаартылыыр, хаартынан сүүйсэ оонньуур киһи. ☉ Картёжник
   Бу холкуоска икки хаартыһыт биир хомсомуолтан матасыыкылын сүүйэн ылбыттар. Амма Аччыгыйа
   Бүччүм сирдэргэ бүгэн оонньуур хаартыһыттары үрүө-тараа куоттартааһын буолбута. И. Семёнов
   Хаартыһыттар харахтара хаартыны одуулаһан дьиэгэниспит. В. Титов
2. даҕ. суолт. Хаартынан сүүйсэр идэлээх, хаартыга ылларбыт. ☉ Увлекающийся картами, картёжной игрой
   Тутталларыттан-хапталларыттан көрдөххө, дьиҥ хаартыһыт киэптээх дьон быһыылаахтар. А. Софронов
   Күтүөтэ өрө чыпчылыҥнаан түһэн сүрдээх, бука, айанньыт, хаартыһыт киһи буолуо. Амма Аччыгыйа
   Сөдүөт хаартыһыт, улдьаа киһи, үлэлээн-хамсаан иитиллэри ыарыргыыр, чэпчэкитик олоруон баҕарар. ССЛИО

туохт.
1. Тугу эмэ уйбакка мөлтөө-ахсаа; хоттор. ☉ Ослабеть, сдать, занемочь; сплоховать
Хотторбуттара хотуолаата, куһаҕаннаппыттара кутурда, ыксаабыттара ыллаата, итирбэтэхтэрин диэкитэ дьиэлээтэ. А. Софронов
Арай кинилэр биирдэ куһаҕаннатан турардаахтар. М. Чооруоһап
2. Булду табан баран, тыын сиригэр түбэспэккэ, өлөрүмэ (саа, айа, сааһыт тустарынан). ☉ Подранить зверя, дичь (об охотнике, стреляющем из ружья, или о самостреле)
Сүлүһүннээх эбиэн ырбата буур тайаҕы туос иһит курдук тобулу түһэрэ мөлтөөбүт, куһаҕаннатан куоттартыыр буолбут. Амма Аччыгыйа
3. харыс т. Алҕас киһини дэҥнээ (хол., саанан). ☉ Нечаянно ранить или убить человека (напр., выстрелом)
Оҕонньор, баҕар, сыыһа туттан, куһаҕаннатыам диэн, куттаары эрэ, үрдүнэн ыппыт. «ХС»

I
туохт.
1. Туох эмэ бэрээдэгин ыс, булкуй. ☉ Приводить что-л. в беспорядок
Кини суот үлэтин бутуйбат гына оҥорон утары дьыала оҥороору сылдьабын. М. Доҕордуурап
Дьонунан илдьи булкуйан, Дьон төрдүнууһун бутуйан, Кулаактары кистээн куоттартыыра Холкуоска хорҕотон хааллартыырга. С. Васильев
2. Ким эмэ өйүн-санаатын иирт, аралдьыт. ☉ Сбивать с толку кого-л.
Кини [Долгунуоп] биһиги нэһилиэккэ үгүс оччотооҕу дьону бутуйбута. Ол дьон билиҥҥэ диэри кэмсинэн ытыы-соҥуу сылдьаллар. Амма Аччыгыйа
Дантес куйаҕын туһунан легенданы кэпсиир букатын наадата суох этэ. Эйигин итинтикэҥ бутуйан кэбистэ. Софр. Данилов
Сараапап атыыһыт билигин да санаата астына илигэ. Кини ыйытыынан дьон санаатын бутуйар баҕалааҕа. Н. Якутскай
3. Алҕаска биири атыны кытта булкуй. ☉ Ошибочно принимать одно за другое
Бастакынан, эһиги чааһынайы уопсайы кытта бутуйаҕыт. Аҕыйах куһаҕан устудьуонтан сылтаан бүтүн курс бүтүннүүтэ «абсолютно» тугу да билбэт диир алҕас. Н. Лугинов
4. көсп. Тугу эмэ гыммыты, оҥорбуту биллэримээри анаан атыннык тутун, муннар, атыны оҥор, сымыйа сураҕы тарҕат. ☉ Путать следы, распространять ложные слухи о чем-л.
Артымыай эписиэр, Отоойко бандьыыт үөрдэрэ Чурапчы лааппыларын халаан бараннар, Дьааҥы диэки күрээтилэр диэн баара, соруйан суолларын-иистэрин бутуйаары бэйэлэрэ оннук сураҕы тарҕаппыттар. Л. Габышев
Манна чугаһаа эрэ, тукаам, бу уйалыы кэлэн иһэр тииҥ суола дии, быһыыта. Оннук эбит. Атаҕа маадьаччы барбыт, маска тахса-тахса соруйан суолун бутуйан айанныыр эбит. Л. Попов. Тэҥн. булкуй
II
туохт., эргэр. Үүнээйиттэн бэйэ оҥорбут кырааскатынан сот (үксүгэр кытархайдыҥы өҥ араас дэгэтинэн). ☉ Красить, окрашивать что-л. растительной краской домашнего приготовления (обычно различными оттенками красного цвета). Былыргы сахалар түнэ, сарыы таҥастарын сиһиктэн оҥорор кырааскаларынан бутуйан араас өҥнүүллэрэ. Тэҥн. сиһий
ср. тюрк. боя, буя, бодо ‘красить’